Gitmek mi zor kalmak mı?

Prof. Dr. Nebi MİŞ & SETA Genel Koordinatörü ve Siyaset Araştırmaları Direktörü

CHP’de “mutlak butlan” kararı sonrası görevden ayrılmak zorunda olan ekip ile ilgili farklı tartışmalar var. CHP’nin iç tartışmaları takip edilince, bir kısmı diyor ki, “Özgür Özel ve Ekrem İmamoğlu bloku yeni parti kuracak. Yeni partinin kuruluş gerekçelerini oluşturmak için sert mücadeleyi seçtiler. Parti binasının kavga ile teslim edilmesi bile planın bir parçasıydı” diyorlar.

Hatta partiden atılmak dahil, yeni parti kurma meşruiyetini oluşturmak için bir plan dahilinde önümüzdeki günlerde farklı eylemleri hayata geçirecekleri iddia ediliyor. Yine CHP’lilerin söylediğine göre, yedek parti çoktan hazırlandı, programı bile aşağı yukarı belli.
Cumhuriyetle yaşıt bir parti olan CHP’den bugüne kadar onlarca parti çıktı. Sadece 2000 sonrasını dikkate alırsak bile neredeyse bir düzüne parti CHP’den ayrılanlar tarafından kuruldu. Bunlar içinde, İsmail Cem, Mustafa Sarıgül, Yaşar Nuri Öztürk, Emine Ülker Tarhan, Muharrem İnce ve Yaşar Nuri Öztürk gibi isimler farklı dönemlerde farklı ekiplerle yeni parti ile siyasette başarılı olmayı denediler.

İsmail Cem, Mustafa Sarıgül, Muharrem İnce’nin kurduğu partilere, siyasal etkileri açısından şans tanıyanlar hiç de az değildi. Ama bunların hiç biri başarılı olmadı.

Türkiye’de ana partiden ayrılarak yeni bir parti kurmak kolay olsa da, başarılı bir sonuca ulaşması o kadar kolay değildir. Bunu en iyi CHP’liler bilir. Böyle olduğu için, CHP’den “mutlak butlan” ile görevden ayrılanlar, öncelikle CHP içinde mücadele edeceklerdir.
Mücadele ile partide yeniden etkin olma ihtimali varsa, bunu sonuna kadar zorlayacaklardır. Parti içinde yeniden güç elde edebilecekleri bir imkan oluşmaz ise, parti kurup, belli bir süre sonra tekrar ve yeniden CHP ile pazarlığa oturup partiye dönmenin yollarını arayacaklardır.

Geçmişte CHP’den ayrılıp farklı bir adla parti kuran bir çok isim, çok geçmeden CHP’ye tekrar dönmüştür. Son dönem için Muharrem İnce ve Mustafa Sarıgül’ü bu bağlamda hatırlatmak yeterli.

Çekirdek parti seçmeni için “CHP” ve “altı ok”, parti başkanından, partinin takip ettiği siyasetten ya da parti kadrolarının tartışmalı konularla ilişkilendirilmesinden bağımsız olarak, her ne olursa olsun, gidilip oy verilecek bir partidir. Dolayısıyla, CHP’nin bir kısım çekirdek seçmeni için partinin adı bile yeterlidir. Böyle olduğu için de CHP’den ayrılıp parti kurmak isteyenler iki kere düşünmek zorundadır.

Türkiye’de ana partiden ayrılıp başarılı olan sadece iki parti var. İlki, CHP’den ayrılıp Demokrat Parti‘yi kuran ekiptir. Ancak, DP’yi kuranların görüşleri ve parti programı CHP’den çok ciddi bir biçimde ayrışıyordu. Ve aynı zamanda söz konusu dönemde siyaset tıkanmış ve siyasal meşruiyet aşınmıştı. İktidardaki partiye her anlamda güven azalmıştı.

İkinci başarılı olan parti, Millî Görüş geleneği içinden farklı bir siyasal programla kurulmuş olan AK Parti‘dir. Başka da örneği yoktur. Darbe sonrasında ya da kapatılanların yerine devam niteliğinde kurulanlar bu sınıflandırmanın içine girmez.
AK Parti kurulduğunda da, siyasetteki mevcut bütün partiler siyasi meşruiyet açısından aşınmıştı. Siyasette bir boşluk vardı. Seçmenin önemli bir kısmı bir arayış içindeydi.

Siyasette boşluğun olduğu, siyasal meşruiyetin aşındığı ve seçmenlerin yeni arayışta olduğu dönemlerde kurulan her parti de başarılı olacak diye bir şart yoktur. Öyle olsaydı, 1946’da Demokrat Parti ile birlikte Nuri Demirağ’ın kurduğu Milli Kalkınma Partisi de yeni bir parti olarak faaliyete başlamıştı.

Yine AK Parti’nin başarılı olduğu ilk seçimlere, İsmail Cem‘in kurduğu Yeni Türkiye Partisi de yeni bir parti olarak ilk defa seçimlere giriyordu. Ama bu partiler başarılı olamadı.

Yeni kurulan bir partinin başarılı olmasında, kurucu kadro, parti programı, toplumun o yeni kurulan partiye güvenmesi gibi çok fazla değişken var. Yeni kurulan bir parti, “beni eski partimde barındırmadılar, dolayısıyla yeni parti kurdum” diye milletin karşısına çıkabilir. Bu da bir gerekçedir. Ancak seçmen için bu argüman çok bir şey ifade etmeyebilir.
Şu anda siyasette siyasal meşruiyet yönünden bir boşluk yok. CHP’de yenilikçi olarak tarif edilenler, kendi parti siyasetleri açısından yeni hiçbir şey söylemediler. Hatta, kendi partilileri tarafından bile ağır suçlamalarla karşı karşıyalar.
Dolayısıyla, Türkiye siyasal hayatı, CHP tarihi, mevcut iç ve dış konjonktür gibi farklı değişkenler dikkate alındığında, görevi sona eren ekip için CHP’de kalmak da zor, gitmek de…