İki galaksi arasında kozmik turnuva ilk kez gözlemlendi

28 Mayıs 2025

A⁺

A^-

* Astronomlar, evrenin erken dönemine ait iki galaksinin çarpışma sürecinde birbirine radyasyonla saldırdığı “kozmik düello”yu ilk kez doğrudan gözlemledi.

* Detayı bültenimizde!…

UHA/ İnternational News Agency

SANTİAGO (Güney Amerika), 28 MAYIS 2025 – CNN International kaynaklı habere göre, Avrupa Güney Gözlemevi’nin Şili’deki Çok Büyük Teleskopu (VLT) ve ALMA teleskop ağı kullanılarak yapılan gözlemlerde, araştırmacılar birbirine doğru saatte 1,8 milyon kilometre hızla yaklaşan iki galaksiyi izledi. Gözlemler yaklaşık 4 yıl boyunca sürdü.

Galaksilerden biri, merkezindeki kuasar aracılığıyla diğerine yoğun ultraviyole radyosyon gönderiyor. Bu ışınlar, karşı galaksinin yıldız oluşturan gaz bulutlarını dağıtarak yeni yıldızların doğumunu engelliyor.

11 milyar ışık yılı uzakta gerçekleşen çarpışma

Araştırmacılardan Pasquier Noterdaeme, bu olağanüstü olayı “kozmik bir turnuva”ya benzetti. Söz konusu iki galaksi, 11 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. Çalışma, çarpışan bu galaksilerin birleşerek daha büyük bir galaksiye dönüşme sürecinde olduğunu gösteriyor.

Araştırma, evrenin yıldız oluşumunun zirvede olduğu “kozmik öğle vakti” olarak adlandırılan döneme dair önemli bilgiler sağladı.

Kuasar: Kara deliğin merkezinden yayılan ölümcül ışınlar

“Saldıran” galakside yer alan kuasar, süper kütleli bir kara delik tarafından besleniyor. Kara deliğe çekilen gaz ve toz, milyonlarca dereceye kadar ısınıyor ve yoğun radyasyon üretiyor. Bu ışımalar, hedef galaksinin hidrojen moleküllerini parçalıyor ve yıldız oluşumunu durduruyor.

Araştırma ekibinden Sergei Balashev, bu etkinin teorik olarak bilindiğini ancak ilk kez doğrudan gözlemlendiğini belirtti.

“Samanlıkta iğne bulmak gibiydi”

Araştırmacılar ilk olarak bu kuasarı, binlerce düşük çözünürlüklü tayf arasında sıradışı özellikleri sayesinde fark etti. Ancak ışığı çok güçlü olduğu için kuasarın ev sahibi galaksi dışındaki detayları tespit etmek zordu. ALMA’nın yüksek çözünürlüğü, yakınındaki ikinci galaksiyi görünür hale getirdi.

Galaksilerin aslında binlerce ışık yılı uzaklıkta olduğu tespit edildi; bu, ilk bakışta üst üste gözükmelerine rağmen çarpışmanın henüz erken aşamasında olduklarını gösteriyor.

Çarpışmalar geçmişte daha yaygındı

Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Dong-Woo Kim, galaksi birleşmelerinin evrenin erken döneminde çok daha sık yaşandığını belirtiyor. Evren genişledikçe bu olaylar azalsa da hâlen devam ediyor.

Kim, bu tür araştırmaların galaksilerin nasıl oluştuğunu ve evrim geçirdiğini anlamak açısından heyecan verici olduğunu vurguladı.