Bir havzanın su potansiyeli öncelikle havzası içerisinde değerlendirilmeli!

Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun YILDIZ, kaleme aldığı “Bir havzanın su potansiyeli öncelikle havzası içerisinde değerlendirilmeli!” başlıklı yazısında, özellikle zorunlu hallerde havzalar arasında su aktarma için her iki havzada da gerekli şartların zamanında sağlanmış olanmış olması gerektiğine dikkat çekiyor.

Konuk Yazar, Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun YILDIZ’ın, kaleme aldığı “Bir havzanın su potansiyeli öncelikle havzası içerisinde değerlendirilmeli!” başlıklı yazısının detayı şöyle:

Havzalararası Büyük Su Aktarma Projelerinin özellikle iklim değişikliği etkisi altındaki havzalarda doğal çevre ve ekosistem dengesine olan olumsuz etkileri oluşabilir. Bunlar;

Sulak alanlar , sucul canlıların yasam alanlarının tahrip olması, iklim değişikliğinin etkisi ile suyun alındığı havzada sosyoekonomik sistemin etkilenmesi ,havzalararasında su paylaşamı konusunda gerilimlerin artması, ekosistemin tahrip olması  gibi sorunlardır.

Havzalararası su transferi uygulamaları ile su genellikle kırsal alanlardan kentsel alanlara taşınmaktadır. Ekonomisi sulu tarıma, balıkçılık ve rekreatif alanların varlığı nedeniyle turizm gelirlerine dayanan kırsal alanlarda ürün veriminde azama, balıkçılık faaliyetlerinin sona ermesi, turizm gelirlerinde azalma vb. nedenlerle ciddi ekonomik problemler yaşanabilmektedir

Havzalar arasında su gerilimi yaratabilir

Suyun transfer edildiği havzada çeşitli nedenlerle meydana gelen/gelebilecek ekonomik kayıplar bu konuda su kullanıcıları arasındaki  gerilimi arttırıp çatışmalara neden olabilir . Transferin yapılacağı havza sınıraşan su havzası olduğunda  bu  konu daha da karmaşık bir hal almakta ve herkesin üzerinde uzlaşabileceği çözümlerin geliştirilmesi daha da zorlaşmaktadır.

Ülkemizde bazı akarsu havzalarında su ihtiyaçları, o havzadaki kaynakların potansiyelini aşmış durumdadır. Bu durum  eksik planlama,verimsiz kullanım, su potansiyeli nispeten daha büyük olan havzalardan komşu havzalara su aktarımı projelerinin artmasına neden olmaktadır.

Yılda toplam 10 milyar m³ lük su transferi düşünülüyor.

Mevcut ve planlanan havzalar arası su aktarımı projelerine ilişkin DSİ verilerine   göre ülkemizde yılda 2 milyar m³ su havzalararası transfer edilmektedir. Bu suyun büyük bölümü içme ve kullanma suyu amaçlı küçük bir bölümü de sulama amaçlı olarak kullanılmaktadır. Buna ilave olarak 2,3 milyar m³ suyun transfer projeleri de inşaat halinde bulunmaktadır.  Ayrıca  yılda yaklaşık 5 milyar m³ lük havzalararası su tranferi projeleri de ön inceleme ,master plan ve planlama aşamasındadır. Bu durumda yıllık tranfer edilecek su miktarı 10 milyar m³’e çıkacaktır.

Hangi hususlara dikkat edilmeli ?

Öncelikle  su transferi yapılacak olan havzadaki su kullanımın en verimli şekilde yapıldığı ilgili kurum ve kuruluşlar  tarafından tespit edilmeli  ve  hazırlanacak olan rapor havza su kurulu tarafından  onaylanmalıdır. Havzalararası su transferi dışında geliştirilebilecek ilave su kaynakları (yağmursuyu hasadı, arıtılmış atık su kullanımı gibi alternatifler detaylı bir şekilde araştırılmalıdır.

Ayrıca su transferi nedeni ile suyu veren havzada çevre/ekosistem kalitesinde önemli bir bozulmanın/ değişimin olmayacağı konusunda hazırlanacak olan rapor havza su kurulu  tarafından kabul edilerek onaylanmalıdır.

Havzalar arası su transferi  öncesinde  havza yönetim planları, havza su tahsis planları, su kaynakları üzerine iklim değişikliği etkisi projeksiyonları detaylı olarak dikkate alınmalıdır.

Koruma altında bulunan veya ekonomik değeri olan canlıların mevcut ve gelecekteki koşullar altında  yasama alanlarının tahrip edilmemesi garanti altına alınmalıdır. Suyun alındığı havzanın ekonomik gelişiminde  transfer edilecek  olan su miktarının hiçbir şekilde sorun yaratmaması konusu detaylı olarak incelenmelidir. Çok zorunlu hallerde suyun alındığı havzada gelecekte oluşabilecek  ekonomik kayıpların  karşılanacağı konusunda devlet garantisi verilmesi durumunda  su transferi gerçekleştirilmelidir.