enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
DOLAR
13,3796
EURO
15,1791
ALTIN
790,26
BIST
2.014,21
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Karla Karışık Yağmurlu
3°C
İstanbul
3°C
Karla Karışık Yağmurlu
Cumartesi Karla Karışık Yağmurlu
2°C
Pazar Karla Karışık Yağmurlu
2°C
Pazartesi Karla Karışık Yağmurlu
2°C
Salı Çok Bulutlu
3°C

Yorum: Libya’da Bir İstikrarsızlık Kaynağı Olarak Kuralsız Seçimler

Yorum: Libya’da Bir İstikrarsızlık Kaynağı Olarak Kuralsız Seçimler
1 Aralık 2021
0
A+
A-

Uluslararası toplumun tutarsız yaklaşımı, mevcut UBH hükümeti ve Başbakan Dibeybe ile Milli Mutabakat Hükümeti (MMH) ve Serrac karşısındaki farklı tutumlarında da karşımıza çıkmaktadır.

Bilgehan ÖZTÜRK & SETA Araştırmacı

Libya çok yönlü ve çok katmanlı bir belirsizlik ortamına sürükleniyor. BM Libya Destek Misyonu’nun (BMLDM) önderliğinde tesis edilen Libya Siyasi Diyalog Forumu’nun (LSDF) merkezinde olduğu siyasi geçiş süreci önemli meydan okumalarla karşı karşıya.

Ateşkesten, yabancı savaşçı ve paralı askerlerin çekilmesine, silah ambargosundan seçimlere kadar pek çok unsuru ihtiva eden LSDF Yol Haritası’ndan geriye sadece seçimlere yapılan vurgu kaldı.

Seçimlerin kapsamlı bir çözüm programının yegâne unsuruna dönüşmesinin sahici ve suni sebepleri var. Libya gibi uzun süredir meşruiyet krizi de yaşayan bir ülkede seçimlerin bu krizi aşmaya yönelik temel bir araç olduğu doğrudur.

Öte yandan meşruiyet krizini aşacak mahiyette seçimler, ancak anayasal ve hukuki zeminin oluşturulduğu ve seçim güvenliğinin sağlandığı bir ortamda mümkündür. Bu noktada hem Libya içinden hem de Libya dışından pek çok aktörün anayasal ve hukuki zemini var olmayan bir seçim için çabaladığına şahit oluyoruz.

Libya içinde seçimi hararetli bir şekilde talep edenler arasında en son Ulusal Birlik Hükümeti’nin (UBH) kurulmasıyla gerçekleşen güç ve imtiyaz dağılımının dışında kalanlar var. Bu kişi veya kesimler, seçimler aracılığıyla nispeten avantajlı konumdaki rakiplerinden kurtulup kendileri güç ve imtiyaza erişmek istemektedir. Yine ironik bir şekilde Hafter söylem düzeyinde seçimlerin zamanında gerçekleşmesi yönünde çağrı yapmakta, bunun olmaması durumunda da savaş tehditleri savurmaktadır.

Hafter burada her iki senaryoda da kazançlı çıkacağı bir pozisyon almaktadır: Seçimleri desteklemek, uzun süredir yalnızca askeri değil siyasi ve sivil bir figür olarak kendi imajını parlatmaya çalışan Hafter’e uluslararası toplumdan gelebilecek baskı ve eleştirileri bertaraf etme imkânı tanımaktadır.

Söylem düzeyindeki getirinin ötesinde Hafter seçimlere katılmakla da yine her halükârda karlı çıkacağı bir oyun kurmaktadır. Ya kuralsız seçimler kendisine zafer ilan etme fırsatı verecek ve buradan devşirdiği “meşruiyet”le ülkeyi yeniden güç kullanarak ele geçirmek isteyecek ya da kaybettiği seçim sonucunu tanımayarak bugün fiilen yönettiği bölgelerde kendi yönetimini “meşrulaştıracak”tır.

Başını ABD ile Birleşik Krallık, Fransa, Almanya ve İtalya’nın çektiği ve BMLDM’nin temsil ettiği uluslararası toplum ise anayasal ve hukuki zemin olmasa da seçimlerin zamanında yapılması konusunda öteden beri ısrarcıdır. Bu ısrarın en yüzeydeki açıklaması, Batı’nın alışılageldik demokrasi söylemi ve varsayılan demokrasi desteğidir. Demokratik Batılı ülkeler elbette “çözümü seçimde görmektedir”. Libya’da mevcut aktör ve kesimlerin her birinin kendi pozisyonlarında çok güçlü bir şekilde durduğu, taviz vermeye yanaşmadığı, değişime fırsat vermediği bir ortamda seçimlerin bir “reset” umudu olduğu doğrudur. Ancak buradaki en büyük sakınca, “reset”in seçici bir şekilde meşru aktörlerin kümelendiği Trablus’ta gerçekleşecek olmasıdır. Hangi şekilde olursa olsun bir yeniden yapılanmayı Hafter tanımayacak, uluslararası toplumun sözü ve gücü Hafter’e “geçmeyecektir”. Uluslararası toplumun bu noktada tutarlılık ve inandırıcılıktan uzak oluşu, kendilerine güveni de mümkün kılmıyor. Bu da Libya’daki aktörlerin kendi çıkar ve hukuklarını koruması için anayasal ve hukuki zemin arayışını daha da önemli hale getirmektedir.

Uluslararası toplumun tutarsız yaklaşımı, mevcut UBH hükümeti ve Başbakan Dibeybe ile Milli Mutabakat Hükümeti (MMH) ve Serrac karşısındaki farklı tutumlarında da karşımıza çıkmaktadır. MMH Başbakanı Serrac’ın görev süresi dolmasına ve bir hükümet olarak halka hizmetlerin götürülmesi ve genel icraatlar açısından işlevsiz olmasına rağmen uluslararası toplum seçim yapılmasında ısrarcı olmamıştır, ancak altı ay gibi çok kısa bir sürede hizmetlerin halka ulaştırılması ve günlük hayatta karşılaşılan sorunları iyileştirme noktasında ülkenin çehresini değiştiren Dibeybe/UBH hükümeti karşısında seçim ısrarında bulunmaktadır.

Seçimlere Libya içinde şerh düşen aktörler, seçimlerden önce anayasal ve hukuki zeminin oluşturulması çağrısında bulunmakta, ancak bu şartlar yerine geldikten sonra seçim yapmayı tavsiye etmektedir. İlkesel ve gerçekçi olan bu yol, yukarıda tasvir edilen hem Libya içinde hem de dışındaki aktörler tarafından “oyunbozanlık”, “seçim istememe”, “süreç sabotörlüğü” gibi suçlamalarla mahkum edilmektedir. Gerçekten de bu aktörler arasında mevcut konumlarını seçimlerde kaybedeceği endişesi çekenler vardır ve bu söylemi araçsallaştırmaktadırlar. Ancak samimi ve mantıki bir şekilde hukuki zemin çağrısı yapan aktörlerin yolu tercih edilmediğinde şu an Libya’nın içinden geçmekte olduğu garabetler zinciri ortaya çıkmaktadır.

Herkesin üzerinde ittifak ettiği kurallar, ilkeler ve prosedürlerin olmadığı, her aktörün kendi çıkarına hizmet eden kendi kurallarını ilan ettiği, uluslararası toplumun da buna göz yumduğu ve yerine göre seçici bir şekilde desteklediği bir ortamda güvensizlik ve kendini korumaya alma davranışı yaygınlık kazanmaktadır. Mevcut sürece köklü bir tedbir geliştirilmezse belirsizlikten iç savaş ve bölünmeye kadar pek çok karamsar senaryo ciddiyet kazanacaktır.

***

Bilgehan Öztürk

Araştırmacı
Bilgehan Öztürk lisans eğitimini TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde almıştır. 2011’de Avrupa Konseyi Jean Monnet bursunu kazanmış, yüksek lisans eğitimini İngiltere’deki King’s College London Ortadoğu ve Akdeniz Çalışmaları programında “onur derecesi” ile tamamlamıştır. 2013’te din ve felsefe alanında sadece King’s College London tarafından verilen associate of king’s college (AKC) unvanını almıştır. Doktora eğitimine Orta Doğu Teknik Üniversitesi Uluslararası İlişkiler programında devam etmekte olan Öztürk, sınır güvenliği, Suriye iç savaşı, devlet dışı silahlı aktörler, radikal örgütler ve radikalleşme alanlarında araştırmalar yapmaktadır.

[UHA Haber Ajansı, 02 Aralık 2021]

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.