Türkiye’de 15 yaş altına sosyal medya yasağı geliyor

Dört maddelik taslakla, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da değişiklikler öngörülüyor.

Değişikliğin en önemli maddesi, 15 yaş altına sosyal medya yasağı getirilmesi. Taslak yasalaşırsa 15 yaşını doldurmamış çocuklar, sosyal medya kullanamayacak.

Bu kapsamda Kanun’un Ek 4’üncü maddesinin 7’nci fıkrasına, “Sosyal ağ sağlayıcı, on beş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür” hükmü ekleniyor.

15 yaş üstüne ebeveyn denetimi

Sosyal ağ sağlayıcının, 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma konusunda da gerekli tedbirleri alacağı belirtiliyor. Taslakla, sosyal ağ sağlayıcılarına “ebeveyn kontrol araçları” oluşturma yükümlülüğü de getiriliyor. Bu düzenlemeyle, ebeveynlerin çocukların sosyal ağları kullanma süresini yönetebilecek.

Ek Madde 4’e, bu kapsamda şu fıkra ekleniyor:

“Sosyal ağ sağlayıcı; açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlar. Ebeveyn kontrol araçları; a) Hesap ayarlarının kontrol edilmesine, b) Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına, c) Kullanım süresinin izlenmesi ve bu sürenin sınırlandırılmasına, ilişkin mekanizmaları içerir.”

Dijital oyunlara da yaş kriteri ve sıkı denetim

Taslakla, internet üzerinden dağıtılan, oynanan veya güncellenen dijital oyunların kontrol altına alınmasına ilişkin yeni düzenleme yapılıyor.

Bu kapsamda yasaya “oyun sağlayıcı” ve “oyun dağıtıcı” kavramları ekleniyor.

Dijital oyunlar için kanunda “Ek Madde 5” adı altında yeni bir madde tesis edilecek. Buna göre, oyunları üreten oyun sağlayıcı oyunları yaş kriterlerine göre derecelendirmekle yükümlü olacak.

Yeni düzenlemede, oyunların dağıtılmasını veya oynanmasını sağlayan “oyun dağıtıcı“nın usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları sunamayacağı belirtildi. Oyun dağıtıcı, usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen içerikleri çıkarmak zorunda olacak.

Dijital oyunlara ebeveyn kontrolü

Oyun dağıtıcıya, oyunlar için de ebeveyn kontrolü yükümlülüğü getiriliyor. Oyun dağıtıcının; açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlayacağı belirtilen taslak maddede, bunun sınırları şöyle anlatıldı:

“Ebeveyn kontrol araçları; a) Hesap ayarlarının kontrol edilmesine, b) Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına, c) Kullanım süresinin izlenmesi ve bu sürenin sınırlandırılmasına, ilişkin mekanizmaları içerir.”

Oyun dağıtıcılarına yönelik düzenleme

Taslağa göre, Türkiye’den günlük erişimi yüksek olan yurt dışı kaynaklı oyun dağıtıcıları, kanuni yükümlülüklerini yerine getirmek için Türkiye’de temsilci bulundurmak zorunda olacak. Temsilci bilgileri Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) bildirilecek ve kamuya açıklanacak.

BTK, oyun ve sosyal ağ sağlayıcılarından kurumsal yapı, algoritmalar ve veri işleme mekanizmaları dahil her türlü bilgiyi talep edebilecek; şirketler bu bilgileri 5 gün içinde sunmakla yükümlü olacak. Ayrıca dijital oyunların yaş kriterlerine göre derecelendirilmesi ve kurallara uyum, BTK yönetmeliğiyle belirlenecek.

Yükümlülüklerini yerine getirmeyen oyun dağıtıcılarına 1-30 milyon TL’ye kadar para cezası uygulanabilecek, ihlal sürerse internet bant genişliği önce yüzde 50, sonra yüzde 90’a kadar daraltılabilecek. Yükümlülük yerine getirildiğinde cezaların yalnızca dörtte biri tahsil edilecek ve bant daraltma sona erecek.

Taslak, sosyal ağ sağlayıcıları ve oyun dağıtıcılarına risk değerlendirmesi yapma ve bunu BTK’ya bildirme zorunluluğu getiriyor. BTK, riskli görülen hizmetler için kısmi veya tam durdurma ve hizmet sunumunun değiştirilmesi gibi tedbirler aldırabilecek.

Bir saat içinde içerikler çıkarılmak zorunda

Taslak, sosyal ağ sağlayıcılarına, “gecikmesinde sakınca bulunan haller” kapsamında verilen içerik çıkarma veya erişim engelleme kararlarını en geç bir saat içinde uygulama zorunluluğu getiriyor. Bu kararlar, yaşam hakkı, can ve mal güvenliği, milli güvenlik, kamu düzeni, suçların önlenmesi veya genel sağlığın korunması gibi acil durumlar için alınabiliyor.

Özellikle Türkiye’den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcıları, bu tür kararları derhal ve en geç bir saat içinde yerine getirmek zorunda olacak. Ayrıca, söz konusu içeriklerin kendi platformlarında yeniden yayımlanmaması için yapay zekâ ve otomatik sistemler dâhil gerekli tüm önlemleri almak da şirketlerin yükümlülüğü olacak.