Ramazan yaklaştıkça Mescid-i Aksa’da gerilimin artacağı endişesi artıyor

Hiçbir olay, özellikle İsrail’in Gazze’deki acımasız savaşının arka planında, Ramazan ayında Mescid-i Aksa’da yaşanan yangın çıkarıcı olay kadar bölgesel bir savaşı tetikleme potansiyeline sahip değildir.

UHA / İnternational News Agency

Daniel SEİDEMANN, Al Majalla

Müslümanların kutsal ayı Ramazan çok yakında gelecek.

Kudüs’te benim gibi gayrimüslimler bile her yıl Ramazan’a özgü toplumsal ve yalnız yaşamın günlük ritimlerinde ifade edilen kutsallık, ciddiyet ve Tanrı’ya bağlılığın ifadelerine tanık oldular.

Ancak son yıllarda Kudüs’teki Ramazan, Mescid-i Aksa’da artan gerilimle ve yüzeyin altında her zaman mevcut olan potansiyel şiddet patlamasıyla ilişkilendirilmeye başlandı.

Bu, İsrail ile Gazze arasındaki son şiddet turunun, diğerlerinin yanı sıra Mescid-i Aksa’daki olaylarla tetiklendiği 2021’de açıkça görüldü. Ramazan ayının son gününde savaşın çıkması tesadüf değildi.

Geçtiğimiz iki yılda Pesah (Fısıh), Paskalya ve Ramazan’ın aynı anda kutlanması, döngüsel gerilimleri artırdı ve bu kutsal günlerin her birinin ara sıra şiddet olaylarıyla kesintiye uğramasına neden oldu.

Bu yıl Ramazan Gazze’deki savaşın ve katliamın gölgesinde geçecek. Ramazan’dan önceki haftalarda bile Mescid-i Aksa, Gazze savaşı ve “ertesi gün” hesaplarında önemli bir yer tutuyordu.

Mescid-i Aksa/Tapınak Tepesi’nde ve onunla ilgili olayların kronik değişkenliği, yalnızca işgal altındaki Doğu Kudüs’teki statüko bağlamında anlaşılabilir.

Yıllardır genel olarak Kudüs’te, özel olarak da Mescid-i Aksa’da yaşanan olaylar, inancı “silahlaştıran” aşırı dinci aktörler tarafından yönlendiriliyor.

Yakın zamana kadar kenar gruplar olarak görülen Yahudilerin Mescid-i Aksa’da ibadet etmesine izin vermeyi amaçlayan aşırı Tapınak Tepesi hareketleri artık ana akım haline geldi. Aslında Netanyahu’nun kabinesinin bazı üyeleri açıkça onlarla aynı çizgide.

Benzer şekilde, Mescid-i Aksa’nın savunulması konusunda sesini daha da yükselten aşırı siyasal İslam’ın yinelemeleri var.

Ve son olarak, Yahudi ve Müslüman meslektaşlarından daha az radikal ve kışkırtıcı olmayan “gün sonu” Evanjelik Hıristiyanları var.

Yakın geçmişteki hafızalarda her zamankinden daha fazla bu farklı gruplar Kudüs’teki olayları yönlendiriyor ve söylemi domine ediyor. Sonuç olarak, ılımlılığı Kudüs’te inançların makul bir şekilde bir arada yaşamasına izin veren geleneksel dini hareketler marjinalleştirildi.

Dini radikalleşmenin neden olduğu artan gerilimler tamamen yeni değil. Bir asırdan fazla bir süredir, şiddeti ateşleyen şey, Yahudilerin Tapınak Tepesi olarak gördükleri Mescid-i Aksa’daki kutsal alanın bütünlüğüne yönelik gerçek veya algılanan tehditler olmuştur.

Ancak Kudüs’te patlak verenler Kudüs’te kalmıyor; kutsal şehirdeki çatışmalar her zaman bölge genelinde ve ötesinde şok dalgaları gönderiyor.

Altta yatan bir neden

Gazze’deki savaşın spesifik bir Kudüs/Mescid-i Aksa boyutu var. İşgal altındaki Filistin topraklarında ve Arap dünyasında yapılan kamuoyu araştırmaları, ankete katılanların çoğunluğunun Mescid-i Aksa’ya yönelik saygısızlık ve tehditleri savaşın en önemli temel nedenlerinden biri olarak gördüğünü tutarlı bir şekilde ortaya koydu.

İsrail istihbaratı tarafından yakın zamanda açıklanan Hamas liderleri arasındaki toplantı tutanakları, Mescid-i Aksa’ya yönelik tehdidin, bu dönemde saldırının başlatılmasındaki iki temel motivasyondan biri olduğunu ortaya çıkardı (ikincisi, İsrail-Suudi normalleşmesine karşıtlık).

Algılanan tehditlerin çoğunun gerçekte var olmayan pervasız söylentiler olduğu en baştan söylenmelidir. Ancak tüm bunları kötü niyetli “sahte haberlere” bağlamak ne kadar rahatlatıcı olsa da durum her zaman böyle değildir.

Bu iddiaların birçoğu halk arasında öfkeyi körüklemek için aşırılık yanlıları tarafından kötü niyetle yayılıyor olsa da, son yıllardaki olaylar bu iddialardan bazılarının yersiz olmadığını ve gerçekten de Müslümanların kaygılanması için nedenlerin bulunduğunu açıkça göstermektedir. (Al Majalla)