ref: refs/heads/v3.0
enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
SON DAKİKA
11:01 Basın İlan Kurumu Genel Müdürü Erkılınç’tan 24 Temmuz Gazeteciler ve Basın Bayramı mesajı
10:55 Kütahya’nın Tavşanlı ilçesinde gerçekleşen bir düğünde, takılar hayıra dönüştü
10:22 Çukurova Uluslararası Havalimanı 10 Ağustos’ta açılıyor…
00:55 Biden’ın kararı sonrası Demokrat Parti’de Harris hareketliliği: “24 saatte 81 milyon dolar bağış toplandı”
00:50 Muğla Valisi Dr. İdris Akbıyık’ın 24 Temmuz Gazeteciler ve Basın Bayramı Mesajı
00:43 TBMM Başkanı Kurtulmuş, Rasim Özdenören’in vefat yılı sebebiyle mesaj yayımladı
00:39 TÜİK’in en yüksek istihdam ve en yüksek kazanç sağlayan üniversite bölümleri raporu bize neler söylüyor?
00:38 Netanyahu: “Rehinelerin serbest bırakılması için anlaşmayı ilerletebileceğimize inanıyorum”
00:37 Son zamanlarda artan telefon patlamalarına karşı uzmanlardan uyarı
00:33 Uygulanmayan bir kanun: 4207
00:31 Devlet Koruması Altındaki Çocuklardan Teknoloji Başarısı
00:30 Bahçeli: “Biden’in gidişi bir müjdedir, Netanyahu’nun gidişi de ikinci müjde olacaktır”
00:28 “Erdoğan’ın Moskova’da Esat ile görüşmesi gibi bir plan yok”
00:28 İzmir ​Büyükşehir’den yaşlı ve engellilere sıcak yemek
00:25 Kamala Harris’in Demokrat Parti’nin başkan adayı olarak öne çıkması Türkiye’de nasıl yorumlandı?
00:22 Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği Başkanı İşler’den ‘Nerede bu turistler?’ sorusu
00:18 Trump’a suikast girişiminin ardından Gizli Servis Direktörü’nden istifa kararı
00:17 Yarının Adana’sı 5 yıllık strateji planı için çalışmalar başladı
00:13 (TFF) Başkanı Mehmet Büyükekşi, Trendyol Süper Lig’i UHA Haber’e değerlendirdi
00:08 Aralarında kırmızı kategorideki Yusuf Kalkan’ın da olduğu 4 terörist etkisiz hale getirildi
TÜMÜNÜ GÖSTER →

Küçükçekmece Lagünü yok olmak üzere: 7 metreden sonra oksijen kritik seviyede

Küçükçekmece Lagünü yok olmak üzere: 7 metreden sonra oksijen kritik seviyede
25 Haziran 2024
7
A+
A-

İstanbul’da şehrin içindeki en önemli su kaynağı olan Küçükçekmece Lagünü, yıllardır kirlilikle mücadele ediyor. 18 metre derinliği olan lagündeki oksijen, yüzeyden 7 metre sonra kritik kabul edilen seviyenin altına indi. Bu durum, lagünün derinliklerinde canlı yaşamının neredeyse yok olduğu anlamına geliyor.

Pınar Bağçeci
Pınar Bağçeci, TRT Haber

Yüzeyinin yosun tabakasıyla kaplanmasıyla, kıyısına vuran ölü deniz canlılarıyla, suyunda görülen renk değişimleriyle sık sık gündeme geliyor Küçükçekmece Lagünü.

İstanbul’un cennet köşelerinden biri olması gerekirken yıllardır kirlilikle mücadele ediyor.

Yapılan çalışmalara ve alınan bazı önlemlere rağmen kirlilik ne yazık ki etkisini sürdürmeye devam ediyor. Bu durum lagün içindeki ve çevresindeki yaşam için birçok yönden tehlike demek.

Küçükçekmece Lagünü yok olmaya yüz tutmuşken uzun zamandır bölgede çalışmalar yapan İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Meriç Albay ile gelinen son durumu konuştuk. Kirliliğin boyutu hangi seviyeye ulaştı? Barındırdığı riskler neler? Prof. Dr. Albay TRT Haber’e anlattı.

Bizim ölçümlerimize göre lagünün derinliği 18 metreden biraz fazla. Önceden 10 metre diyorduk ama artık lagünde 7 metreden sonra neredeyse hayat yok. 7 metreden sonra oksijen kritik seviyenin altında. Oksijen zaman zaman 5-6 metreden sonra canlı yaşamı için kritik seviyenin altına düşüyor.

Prof. Dr. Meriç Albay

Küçükçekmece Lagünü nasıl kirlendi?

16 kilometrekare yüz ölçüme sahip Küçükçekmece Lagünü, İstanbul’un metropol alanı içinde kalan en önemli su kaynağı. Küçükçekmece, Avcılar, Bakırköy ve Başakşehir ilçeleri arasında yer alıyor.

Kentin içinde olması kirliliğe maruz kalmasının da başlıca nedeni. 1930’lu yıllarda bölgede sadece bine yakın bir nüfusun olduğunu söylüyor Prof. Dr. Albay. Şimdilerde ise 2 milyona yakın kişinin yaşadığını vurguluyor.

“Hem endüstriyel hem evsel, zaman zaman da tarımsal kirletici baskısını görebiliyoruz. Nüfusun çok hızlı artmasıyla nüfus baskısı, sanayi tesislerinin getirdiği atıklar lagünün hızla yok olmasına neden olmuş. Atıklar uzun yıllardan beri dipte aşırı miktarlarda birikmiş.”

Küçükçekmece Lagünü. Fotoğraf: AA
[Küçükçekmece Lagünü. Fotoğraf: AA]

“Kirlilik anlamında yok yok”

Biriken kirlilik günümüze kadar gelmiş vaziyette. Prof. Dr. Albay, yaptıkları analizlerde farklı kaynaklardan gelen birçok kirleticiyi tespit ettiklerini ifade ediyor. “Yaptığımız ölçümlerde ‘yok yok’ demek daha doğru olur” diyor.

“Küçükçekmece Lagünü, maalesef yıllarca atık deposu olarak kullanılan bir alan haline gelmiş. Hatta uzun yıllar önce Başakşehir’in evsel atıkları bile lagün üzerinde baskı yaratmış.

Lagünde yaptığımız ölçümlerde bir anoksik gaz olan hidrojen sülfür miktarı oldukça yüksek değerlere ulaştığını gördük. Ne yazık ki bu anoksik gaz sürekli artmaya devam ediyor. Hidrojen sülfürün yüzeye doğru yaklaşması lagünün ekolojisi ve biyoçeşitliliğin devamlılığı için büyük tehdit içeriyor.

Yapılan diğer ölçümlerde lagünde halk sağlığını tehdit eder konsantrasyon ve miktarlarda mikrobiyolojik, ağır metal, pestisit ve PAH kirliliği de tespit edilmiş durumda.”

1950’lerde yaklaşık 30 tona yakın balık avlanıyormuş buradan. Şu anda bazı balıkları görebilmeye çalışıyoruz. 20’ye yakın türün olduğu lagünde kirlilik nedeniyle 2-3 tür kaldı.

Prof. Dr. Albay, lagün dibindeki kirliliğe ilişkin yaptıkları bir çalışmadan da bahsediyor. “Dışarıdan bir gram atık gelmese bile dipte birikenler 30 yıla yakın burayı kirletmeye devam edecek gibi gözüküyor. Üstelik sürekli suya azot-fosfor salınımı devam ediyor. Yani bir taraftan biz dışarıdan kirletiyoruz diğer taraftan da dipte biriken azot-fosfor gibi besin tuzları suyu beslemeye devam ediyor” diyor.

18 metrelik lagünde 7 metreden sonra oksijen yok gibi

Prof. Dr. Meriç Albay, kirliliğin gün geçtikçe daha korkutucu boyutlara ulaştığını çarpıcı bir örnekle anlatıyor.

“Bizim ölçümlerimize göre lagünün derinliği 18 metreden biraz fazla. Önceden 10 metre diyorduk ama artık lagünde 7 metreden sonra neredeyse hayat yok. 7 metreden sonra oksijen kritik seviyenin altında. Oksijen zaman zaman 5-6 metreden sonra canlı yaşamı için kritik seviyenin altına düşüyor.

Kritik seviyeden şunu kastediyorum. Zaman zaman sudaki çözünmüş oksijen değeri litrede 5-6 mg’nin altına düşüyor. Hatta bazı zamanlarda daha da kötüleşiyor. Şimdi bir düşünün 18 metrelik bir yerde sadece canlılık açısından üstteki 5 metreyi kullanacaksınız. Bu alt tarafların çöl olması, hayatın olmaması ve sürekli yükselen bir oksijensiz tabaka var demek.”

Küçükçekmece Lagünü'nün kıyı şeridindeki kirlilik. Fotoğraf: AA
[Küçükçekmece Lagünü’nün kıyı şeridindeki kirlilik. Fotoğraf: AA]

Lagünde biyoçeşitlilik yok olmak üzere

Genelde göl olarak bilinse de bu su kaynağının aslında bir lagün olduğunun altını çiziyor Albay. “Bir taraftan deniz suyuyla bir taraftan tatlı su ile besleniyor” diyerek biyoçeşitlilik bakımından oldukça zengin olduğuna vurgu yapıyor.

“Birçok balığın gün içinde kullandığı, bazılarının yumurtladığı ürediği bir alan. 1950’lerde yaklaşık 30 tona yakın balık avlanıyormuş buradan. Şu anda bazı balıkları görebilmeye çalışıyoruz.

20’ye yakın türün olduğu lagünde kirlilik nedeniyle 2-3 tür kaldı. Kaya balıkları, sazan, kefal gibi türler. Bazı balık türleri de Marmara Denizi’nden zaman zaman girip çıkıyorlar. Lagünde neredeyse balık kalmadı desek daha doğrudur.”

Buranın gerçekten bir mikrop yuvası olduğunu, ciddi bir şekilde restore edilmesi gerektiğini artık anlamamız lazım. Restore edilirse 5-10 yıl arasında kendine geleceğine, biyoçeşitliliğinin tekrar zenginleşeceğine, su sporlarının yapılabileceğine inanıyorum.

Sadece su canlıları için değil kuşlar için de hayati öneme sahip bir sulak alan Küçükçekmece Lagünü.

Göç rotasında olduğundan çok sayıda kuşun dinlenme noktası aynı zamanda da. “Göçmen kuşlar bu alanları kullanarak beslenir. Ama toksik beslenmelerden dolayı ya ölüyorlar ya da beslenemeden uçup gidiyorlar” diyor Albay.

2021 yılının temmuz ayında Küçükçekmece Lagünü'nde görülen balık ölümleri. Fotoğraf: AA

[2021 yılının temmuz ayında Küçükçekmece Lagünü’nde görülen balık ölümleri. Fotoğraf: AA ]

Lagünde tutulan balık tüketilmemeli

Gelelim insan sağlığı boyutuna… Prof. Dr. Meriç Albay, bu konuda da önemli uyarılarda bulunuyor.

“Olmaması gereken düzeyde koli basili var. Patojenler oldukça yüksek ve insan sağlığını gerçekten tehdit eder boyutta. Zaman zaman toksik alg artışları oluyor. Bunlar karaciğer kanserini tetikleyen algler. Ağır metal de çok yüksek.”

Bu noktada lagünde yapılan kaçak balıkçılık faaliyetlerine dikkat çekiyor Albay. Özellikle kirliliğe dayanıklı olması nedeniyle kefal tüketiminin ciddi rahatsızlıklara neden olabileceğini söylüyor.

“Kefal balıkları kirleticilere daha dayanıklıdır. Eğer lagünden tutulan kefaller tüketiliyorsa bu halk sağlığı açısından büyük tehdit. Şu anda ölçtüğümüz ağır metallerden 5-6 tanesi olması gereken limitlerin oldukça üzerinde. Burada kaçak balık avcılığı ile ilgili kontrollerin daha da artırılması lazım.”

Lagünü besleyen dereler de verimsiz

Küçükçekmece Lagünü’ne akan 3 dere var. Bunlar; Nakkaşdere, Firuzköy Deresi ve Sazlıdere…

Sazlıdere içme suyu kaynağı haline getirildiğinden lagüne pek katkı sağlamadığını anlatıyor Prof. Dr. Albay. Bu da bazı sonuçlar doğuruyor.

“Nakkaşdere ve Firuzköy Deresi’nden neredeyse hiç su akmıyor. Zaman zaman Sazlıdere Barajı’ndan su bırakılıyor can suyu gibi ama o da yetmiyor. O kaynaklar kuruyunca şu anda bir tehlike daha başladı. Tatlı su kaynağı kesildiği için, denizle bağlantısı olduğundan, lagünde tuzluluk miktarı arttı.”

Küçükçekmece Lagünü. Fotoğraf: AA

[Küçükçekmece Lagünü. Fotoğraf: AA]

Küçükçekmece Lagünü kurtarılabilir mi?

Küçükçekmece Lagünü büyükşehir alanının içerisinde yer alması, B sınıfı sulak alan olması, kuş göçü rotasında bulunması, su kültürüne katkı yapabilecek potansiyelde olması nedeniyle oldukça önemli bir alan.

“Biz yıllarca burayı maalesef bir atık çukuru olarak görmüşüz” diye konuşan Prof. Dr. Albay, yine de umutlu. “Hiçbir şey geç değil” diyerek hızla restorasyon çalışmalarının başlatılması gerektiğini savunuyor.

“Buranın gerçekten bir mikrop yuvası olduğunu, ciddi bir şekilde restore edilmesi gerektiğini artık anlamamız lazım.

Restore edilirse 5-10 yıl arasında kendine geleceğine, biyoçeşitliliğinin tekrar zenginleşeceğine, su sporlarının yapılabileceğine inanıyorum. Burası müthiş bir alan olabilir. 3 derenin lagünle beraber restore edilip İstanbul’a kazandırılmasında fayda var.”

***

Yazar hakkında

Pınar BAĞÇECİ, 1983 yılında İstanbul’da doğdu. Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü’nden mezun oldu. Gazeteciliğe 2006 yılında DHA’da başladı. Çeşitli yayın organlarında muhabir ve editör olarak görev yaptı. 2015 yılında bu yana TRT Haber’de çalışıyor.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.