Azaflı Derneği Mehmet Emin Resulzade’yi Mezarı Başında Andı

Mehmet Emin Resulzade’nin katafalkına çiçek sunumundan sonra her iki ülkenin Milli Marşları okundu. Duaların ardından, Azaflı Sosyal Yardım ve Kültür Derneği Başkanı Avukat Arzuman Azaflı bir  konuşma yaptı.

Günün önemine ithafen Mehmet Emin Resulzade ile ilgili düşüncelerini aktaran Arzuman Azaflı, Resulzade’nin ismini 1989’da Sovyetler Birliği’nin dağılmasından önce 14 yaşındayken duyduduğunu ve sonradan ‘Asrımızın Seyavuşu’ isimli kitabını okuduğunu söyledi.

Kitabında ‘Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin Son Dönemleri’ ile ilgili kısımların özellikle kendisini çok etkilediğini ifade eden Azaflı, şöyle devam etti:

“1920 yılında Anadolu’ya, Mustafa Kemal’e yardıma gitmek için geldiğini ve Azerbaycan’dan geçerek Türkiye’ye yardıma gideceğini söyleyen 11. Kızılordu’dan bahsediyordu. Kitapta şöyle diyordu; “ Biz biliyoruz ki eli kanlı düşman toprağımıza girdikten sonra çıkmayacak. Ancak bir tarafta da bizden yardım bekleyen kardeşlerimiz vardı. Ya vatanımızı korumak için savaşıp düşmanı vatanımıza sokmayacaktık ya da belki kardeşlerimize yardım eder diye düşmanın topraklarımızdan geçmesine izin verecektik. Birinci ihtimal bizim kardeşlerimizle aramızda sorun olabilirdi. Kardeşlerimiz kıyamete kadar bizi suçlayacaktı; diyeceklerdi ki bize yardıma gelen askerlere siz engel oldunuz. İkinci ihtimal de ise biz bağımsızlığımızı kaybedecektik. Ama düşmanın (11. ordunun) kardeşlerimize yardıma gitme ihtimali söz konusuydu. Biz kardeşlerimiz tarafından suçlanmayı göze alamazdık. Kardeşlerimize belki yardıma gider diye kendi bağımsızlığımızı feda etmeyi seçtik… “ demiştir. “

Arzuman Azaflı, Resulzade’nin bu eserinin kendisine daha o yaşta Türkiye ve Türk Dünyası aşkını aşıladığını belirterek, şunları dile getirdi:

“Anladım ki, Resulzade Türkiye’yi Azerbaycan’ı sevdiği kadar seviyor ve Türkiye’nin Türk Dünyası için önemini çok güzel biliyordu. Ben bu aşkla büyüdüm. Yıllarca Resulzade’nin mezarını ziyaret etme hayalleri kurdum. Resulzade 1918 yılındaki Azerbaycan Devleti’nin kurucusu ve başkanı olmakla birlikte aynı zamanda bizlerin hayatını aydınlatan görüşleri ile bize yol gösteren bir büyük liderdir. Bugün onun mezarını sizinle, başkanı olduğum derneğimle ve dostlarla ziyaret ettiğimde onun Azerbaycan ve Türk Dünyası aşkını yaşamakla beraber aynı zamanda 14 yaşındaki o duygularımı tekrar yaşıyorum. Bugün Azerbaycan ve Türkiye arasındaki sıkı ilişkilerin manevi temellerinin daha o günlerde atıldığını düşünüyorum. Bizi yalnız bırakmadınız duygularımıza tercüman olacağınız için hem şahsınıza hem Uluslararası Haber Ajansı’na teşekkürlerimi bildiririm” dedi.

Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Kurucu Cumhurbaşkanı Mehmet Emin Resulzade, 31 Ocak 1884’te Bakü Novhanı köyünde doğdu.  Genç yaşında siyasetle ilgilenmeye başladı. Sovyet Çarlık rejimi aleyhine çalışmalar yürüttü. Çarlık rejimi baskıları karşısında 1909’da İran’a giderek burada gazetecilik ve siyasetle uğraştı. Meşrûtiyet rejimi feshedilince İran’da da baskılarla karşılaştı ve 1911’de Türkiye’ye geldi. 1913’de Bakü’ye dönerek Müsavat Partisi’ne üye oldu ve 1917’de partinin Genel Başkanlığı’na getirildi. Resulzade, 1918’de Azerbaycanlı aydınların oluşturduğu Milli Konsey’in Başkanı seçildi ve 28 Mayıs 1918’de bu Konsey, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin kuruluşunu resmen ilan etti. Resulzade Kurucu ilk Cumhurbaşkanı oldu. 4 Haziran 1918’de Azerbaycan ve Osmanlı Devleti arasında imzalanan dostluk ve iş birliği anlaşmasına Azerbaycan adına imza attı. 18 Haziran 1918’de yeni kurulan Kafkasya devletlerinin tanıtılması için düzenlenen konferansa katılmak üzere İstanbul’a geldi.

15 Eylül 1918’de, “Kafkas İslam Ordusu” ismi verilen Osmanlı Ordusu, Bakü’yü Ermeni ve Bolşevizm çetelerden kurtardı. Bolşeviklerin Azerbaycan’ı işgalinin ardından tutuklanan Resulzade, Moskova’ya götürüldü. Stalin’in ısrarlarına rağmen Sovyetler’le iş birliği yapmadı. Sovyetler’i terk ederek Fransa, Finlandiya, Polonya ve Almanya’da yaşadı. Sovyet karşıtı yayımlar yaptı ve Azerbaycan’ın işgal altında olduğunu dünyaya duyurmaya çalıştı.

Resulzade, 1947’de Türkiye’ye yerleşti ve Bakanlar Kurulu kararıyla Türk Vatandaşı oldu. 1949’da Ankara’da kurduğu dernek aracılığı ile kitaplar yazarak, konferanslar düzenleyerek ülkesinin durumunu anlatmaya devam etti. 6 Mart 1955’de Ankara’da hayatını kaybetti ve cenazesi Cebeci Asri Mezarlığı’nda defnedildi. Türkiye’de birçok il ve ilçede sokak ve caddeye ve Çankaya’da bir liseye ismi verilmiştir.

Sen bizimsin, bizimsin duɾdukça vücutta can, yaşa, yaşa, çok yaşa, ey şanlı Azeɾbaycan!

Bir kere yükselen bayrak bir daha inmez!

Türküm bu açıdan kendimi mutlu hissediyorum!

İnsanlara hürriyet, milletlere istiklal! sözleri Mehmet Emin Resulzade’ye aittir.

Kaleme aldığı yazılı eserleri şunlardır; Azerbaycan Cumhuriyeti, Keyfiyeti Teşekkülü ve Şimdiki vaziyeti,
Asrımızın Siyavuşu,

İhtilalci Sosyalizmin İflası ve Demokrasinin Geleceği,
Milliyet ve Bolşevizm,
Rusya’da Siyasi Vaziyet,

İstiklal Mefkuresi ve Gençlik,
Panturanizm ve Kafkasya Problemi,
Çağdaş Azerbaycan Edebiyatı,
Azerbaycan Şairi Genceli Nizami,
Azerbaycan Kültür Gelenekleri,
Çağdaş Azerbaycan Tarihi,
Milli Tesanüt,
Siyasi ve İlmi Makaleler…

Azaflı Sosyal Yardım ve Kültür Derneği Kimdir?