Ani sellerin artış gösterdiği günümüzde, su yönetiminde yaşanan yetki karmaşası da sürüyor

Su Politikaları Derneği Başkanı ve Su Politikaları Uzmanı Dursun YILDIZ, son yıllarda ülkemizde yaşanan ani sellerin artış göstermesiyle birlikte su yönetiminde yaşanan yetki karmaşasının da sürdüğüne dikkat çekti.

UHA / İnternational News Agency

Su Politikaları Uzmanı Dursun YILDIZ, konuyla ilgili olarak TÜHA Haber’den Ataner YÜCE’ye yaptığı açıklamada, “Türkiye’de yaşanan, çarpık kentleşme, kent nüfusunun hızla artması ve yerleşim alanlarının genişlemesi, iklim değişikliği, artan kirlilik gibi hususlar, su ve atıksu yönetimi ile yağmur suyu uzaklaştırılması gibi bazı hizmetlerin sunumunu zorlaştırmıştır. Bu hizmetlerin  yasal ve kurumsal açıdan yeniden ele alınması zorunlu hale gelmiştir” dedi.

Dursun YILDIZ,  Türkiye’de iklim değişikliğinin birçok kente yağış rejiminde düzensizlikleri de beraberinde getirdiğini belirterek, buna bağlı olarak da bir kentin belirli bir dönemde alması gereken yağışın çok kısa sürede ve ani bir şekilde düşmesi neticesinde altyapı tesislerinin bu yoğunluğu kaldıramayacak duruma geldiğini hatırlattı.

Plansız ve çarpık kentleşmemin bu sorunların temel sebebini oluşturduğunu dile getiren Su Politikaları Uzmanı YILDIZ, kentsel alanlarda ani sel felaketlerinin sıklıkla yaşanmaya başlandığını, bu sebeple özellikle büyükşehir belediyelerinde yağmur sularının yönetilmesi ve dere ıslahları  ile ilgili  yerel mevzuattaki belirsizliklerin ortadan kaldırılmasının da önemli ve öncelikli  bir hale geldiğini açıkladı. 

Dursun YILDIZ, Türkiye’de birçok kentin halen, iklim değişikliği ile daha sık ve daha şiddetli olarak oluşan ani kısa süreli yağışların ve sellerin tehditi altında bulunduğuna dikkat çekti.

Su Politikaları Derneği Başkanı ve Su Politikaları Uzmanı Dursun YILDIZ, bu konudaki farkındalığı arttırmak  ve yapılması gerekenlere dikkat çekmek  için hazırladıkları rapordaki değerlendirmeleri ve önerileri özet olarak aşağıda şu şekilde sıraladı:

1. İklim değişikliği nedeniyle ani şehir sellerinin sıklığı ve şiddeti artmakta,  
2. Plansız ,çarpık kentleşme ve betonlaşma, yetersiz kalan altyapı, kurumlara arası yetki karmaşası ve kurumsal yetersizlikler, sel nedeniyle can ve mal kaybı  riskini arttırmakta,  
3. Şehir sellerinin risklerini azaltmanın en etkili yolları yağmursuyu uzaklaştırma sistemi ve dere ıslahları projelerinin yapılması hızla uygulanması, 
4. Ancak her iki çözümün uygulanması için Su Yönetimi kurumlar arasında  bir yetki görev çatışması bulunmakta bu da hizmetlerin aksamasına neden olmaktadır  Büyükşehirlerimizin Su ve Kanalizasyon İdareleri ülke nüfusunun %80’ine su ve atıksu uzaklaştırma hizmeti vermekte,
5. Ancak 30  Büyükşehirimizin sadece 7sinde yağmursuyu uzaklaştırma konusunda tamamen ayrık  sisteme geçilmiş, 
6. Su Enstitüsü  tarafından  3 kez yapılan mukayeseli değerlendirme çalışmaları, gerek idari gerekse teknik açıdan Büyükşehirlerin Su ve Kanalizasyon İdarelerinde  önemli düzenlemelere ihtiyaç olduğunu ortaya koymuş, 
7. Yağmur sularının uzaklaştırılması görevi Su ve Kanalizasyon idarelerinin görevi olarak tanımlanmıştır. Ancak bu görevin  mali sorumluluğunun büyükşehir belediyelerinde mi yoksa ilçe belediyelerinde mi olduğu konusunda yerel mevzuatta bir belirsizlik vardır.Bu da hizmetin aksamasına neden olabilmektedir.
8. Derelerin ıslahı görevi ise  DSİ’nin  ve büyükşehir belediyesinin özel mevzuatında her iki idareye de verilmiş bir görevdir. Bu görev örtüşmesi, hizmetin ifasında gecikmeye ve kayıtsızlığa neden olmaktadır. Bu belirsizliklerin ortadan kaldırılması için:   

1. Yağmur sularının uzaklaştırılması görevinin büyükşehir veya ilçe belediyelerinde olan  mali sorumluluğunun da büyükşehir su ve kanalizasyon idarelerine verilmesi halinde kamu kaynakları daha etkili, ekonomik ve verimli kullanılacak.
2. Bu çerçevede büyükşehir  su ve kanalizasyon idarelerinin hesap verilebilirlik ve sorumluluk ilkeleri gereği gelirlerinde bir artışa gidilmesi suretiyle yağmur sularının uzaklaştırılması görevinin mali sorumluluğunu da taşıması yönünde bir yasal düzenleme yapılmalı. 
3. Derelerin ıslahı görevi yapılacak bir değişiklikle, kentsel alan dâhilinde mali kaynakla birlikte su ve kanalizasyon idarelerine verilmelidir. DSİ ve merkezi idarenin ise bu hususta uyulması gereken usul ve esasları belirleyerek denetleyici bir fonksiyon üstlenmesi yararlı olacak.
4. Kentsel alan kapsamında yağmur sularının uzaklaştırılması ile derelerin ıslahı konusunda tek yetkili teşkilatın  yasası yenilenmiş, gelirleri arttırılmış ve kapasiteleri geliştirilmiş Büyükşehir su ve kanalizasyon idareleri olması gerek.
5. Atık su, yağmursularının uzaklaştırılması ile derelerin ıslahı görevinin su ve kanalizasyon idarelerince tek elden yönetilmesi, planlanması, imal edilmesi, işletilmesi ve onarılması halinde kamu kaynaklarının verimli kullanılması ve  kentsel alan yönetiminde de  bir bütünlük sağlanacak.
6. Büyükşehir dışındaki illerin su ve atıksu yönetimi yapan idarelerinin de kurumsal kapasiteleri ve gelirlerinin arttırılmasına yönelik düzenlemeler yapılmalı.