ZİYARETİN ANLAMI VE İKİLİ İLİŞKİLERİN GELECEĞİ
“Almanya cumhurbaşkanının Türkiye ziyareti ikili ilişkilere yönelik önem arz etmektedir” diyen M. Erkut AYVAZ, Şansölye Angela Merkel’in (CDU) liderliğindeki hükümetlerde dışişleri bakanı (SPD) olan ve ilgili yıllarda çeşitli vesilelerle Türkiye’ye ziyaretlerde bulunan Frank-Walter Steinmeier’in 2017’den bu yana Almanya’nın cumhurbaşkanı olduğunu aktarıyor.

Cumhurbaşkanı olarak ise 22-24 Nisan 2024 arasında Türkiye’ye ilkdevlet ziyaretini gerçekleştirdiğini, Steinmeier’in ziyaretinin 2014’ten bu yana Almanya tarafından cumhurbaşkanı düzeyinde Türkiye’ye gerçekleştirilen ilk ziyaret olduğunun altını çizen AYVAZ, “Hatırlanacağı üzere 2014’te dönemin Almanya cumhurbaşkanının Türkiye ziyareti esnasında bazı açıklamaları “diplomatik nezakete aykırı” bulunurken “siyaseten de sorunlu açıklamalar” olarak değerlendirilmiş ve Türkiye’de tepki çekmişti” diyor.

M. Erkut AYVAZ, bugünlerde Steinmeier’e yönelik de geriye dönük geçmişteki bazı dış politika tercihleri sebebiyle eleştiriler yöneltildiğini, ancak bir önceki Alman cumhurbaşkanına kıyasla dış politika noktasında daha deneyimli olduğu söylenebileceğine vurgu yapıyor.

“Son yıllarda Türk-Alman ikili ilişkileri bölgesel ve küresel gelişmelerin de etkisiyle yoğun bir şekilde sürdürülmektedir” diyen Berlin Araştırma Direktörü M. Erkut AYVAZ yazısında, “Özellikle ekonomi ve ticaret alanlarındaki iş birliğinin devamı ve derinleştirilmesi hedefinin yanı sıra bilhassa son aylarda bölgede yaşanan gelişmeler başta olmak üzere güvenlik odaklı hususların ilerleyen süreçte de öncelikli olarak gündemde olması muhtemeldir. Almanya’nın Türkiye’nin ihracatında birinci ve ithalatında da ikinci sıradaki ortağı olduğu sıklıkla hatırlatılırken örneğin 2022’de 45 milyar dolar olan ikili ticaret hacmi 2023’te 50 milyar doları aşmıştır. Son olarak Türkiye’nin mevcut ticaret hacmini 60 milyar dolara ulaştırma hedefinin olduğu da bilinmektedir” diyor.

Türkiye’de hükümetin 2028’e kadar görevde olacağı gerçeğiyle birlikte mevcut federal hükümetin de 2025 sonuna kadar devam edecek görev süresini ikili ilişkiler noktasında da verimli geçirmeyi hedeflediğinin söylenebileceğinin altını çizen AYVAZ, şöyle sürdürüyor:

“Bu noktada AB bağlamında özellikle ticaret ve enerji gibi hususlarda yeni dönemde daha yakın bir iş birliğinin karşılıklı olarak hedeflendiği tahmin edilebilir. Ayrıca Almanya’nın artık Türkiye-AB ilişkilerini güçlü bir şekilde desteklemesinin Türkiye’nin beklentileri arasında öne çıktığı söylenebilir. Nitekim üç partiden oluşan mevcut federal hükümete yönelik bu konuda Almanya’daki ana muhalefetten de eleştiriler yöneltilmektedir. Örneğin CDU’lu Johann Wadephul, Türkiye’nin bölgede önemli bir ortak olduğunu belirtirken Almanya ve Avrupa’nın Türkiye ile iyi ve güçlü ilişkiler istediğini ifade etmiştir. Wadephul ayrıca bilhassa ekonomi ve enerji alanlarında “ikili ilişkilerde tam olarak değerlendirilemeyen büyük bir potansiyelin olduğuna” işaret ederek mevcut federal hükümetin Türkiye’ye yönelik çok uzun süredir ihmalleri olduğu yönünde eleştiri de yöneltmiştir”.

Ankara merkezli Türkiye’nin saygın, bağımsız, bir düşünce kuruluşu olan SETA Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı’n, Berlin Araştırma Direktörü M. Erkut AYVAZ, “Almanya Cumhurbaşkanı Steinmeier’in Türkiye Ziyareti ve Türk-Alman İlişkilerinin Geleceği” başlıklı yazısını şöyle noktalıyor:

“Almanya’daki hükümet partilerinin güncel anketlerde özellikle aşırı sağcılara kıyasla gerilediği ve genel olarak da zorluklar yaşadığı unutulmamalıdır. Ayrıca 2025’in sonbaharında yapılması planlanan Federal Meclis seçimleri sürecinde koalisyon partilerinin tercih edebileceği olası uç söylem ve yaklaşımların da ikili ilişkilere etki edebilmesi muhtemeldir.

Genel olarak Cumhurbaşkanı Steinmeier’in planlanan Türkiye ziyaretinin ikili ilişkilerin geleceği ve somut politika alanlarına yönelik önemli fırsatlar sunacağı ve iletişim kanallarının yeniden canlanmasına vesile olacağı tahmin edilebilir. Diğer yandan Türkiye ve Almanya arasında bazı konularda farklı politika tercihleri sebebiyle görüş ayrılıkları da söz konusu olmayı sürdürmektedir. Örneğin başta Doğu Akdeniz, Ege ve Kıbrıs’ta iki devletli çözüm gibi güncel hususlarda AB ve Almanya’nın yaklaşımları Türkiye’nin pozisyonundan ayrışmaktadır.25 Buna rağmen başta ekonomi, ticaret ve Gümrük Birliği’nin güncellenmesinin yanı sıra güvenlik gibi hususlarda her iki ülkenin de iş birliğini ve devamlılığı öncelediği gözlenmektedir.

Özellikle son aylarda yaşanan bölgesel gelişmeler bilhassa güvenlik alanındaki iş birliğini daha da önemli kılmaktadır.26 Savunma ve güvenlik hususlarıyla irtibatlı bir diğer alan örneğin 2022’de Şansölye Scholz’un önerisiyle hayata geçirilen Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimi’dir.

(European Sky Shield Initiative, ESSI). Son olarak Türkiye’nin de ESSI’ye katılması27 yakın gelecekteki somut iş birliği olanaklarını daha da güçlendirebilecektir. Diğer yandan Türkiye, Eurofighter Typhoon savaş uçaklarını alma talebini sürdürmektedir. ABD’nin Türkiye’ye F-16 savaş uçakları satışına yeşil ışık yakmasının28 Almanya’nın Türkiye’ye Eurofighter satışı ile ilgili tavrını da etkilemesi muhtemeldir. Bu noktada Alman kamuoyunda Türkiye’ye olası Eurofighter satışına ilişkin analizlerin öne çıktığı belirtilmelidir.29 Sonuç olarak Cumhurbaşkanı Steinmeier’in Türkiye ziyaretinin iki ülke ilişkilerine yönelik olumlu yansımasıyla birlikte Türk-Alman ilişkilerinin 202