Prof. Dr. Sözbilir, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) Deprem Dairesi verilerine göre; Ege Denizi’nde Pazar günden beri en büyüğü 4.8 olan 200’ü aşkın deprem olduğunu belirterek, son günlerde Ege Denizi’nde Santorini Adası’nın hemen kuzeyinde büyüklükleri 3 ile 4.8 arasında değişen deprem fırtınası şeklinde bir aktivitenin devam ettiğinin anlaşıldığının altını çizdi.
Bu depremlerin jeolojik ortamına bakıldığında, Atina- Santorini- Datça- Bodrum hattı boyunca yay şeklinde bir geometriye sahip aktif bir volkanik ada yayı içinde geliştiğinin görüldüğünü dile getiren Prof. Dr. Hasan Sözbilir, “Güney Ege Volkanik Ada Yayı olarak bilinen bu yay şekilli ortamda değişik büyüklükte Santorini, Milos, Nisiros gibi volkanik adalar bulunur. Bu adaları oluşturan volkanlar çevresinde tarihsel ve aletsel dönemde çok sayıda depremler, tarihsel dönemlerde bu adalarda volkanik patlamalar gelişmiş. Bu nedenle, bu adaları oluşturan volkanların günümüzde de aktif olduğu kabul edilmektedir” dedi.
Prof. Dr. Hasan Sözbilir
‘DENİZ ALTINDAKİ FAYLAR DA DEPREM ÜRETMEKTE’
İzmir’deki Dokuz Eylül Üniversitesi’nin (DEÜ) Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi (DAUM) Müdürü ve Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sözbilir, bunun yanında, bölgede bu volkanik çıkışları kontrol eden deniz altı diri fayların bulunduğuna da dikkati çekerek, şunları söyledi:
“Bu diri faylar da aynı şekilde volkanik yay geometrisine uygun olacak şekilde, Yunanistan ile Türkiye arasındaki Ege Denizi altındaki kabuğu kırarak, deprem üretmekte ve böylece bölgedeki gerilmeyi karşılamaktadır. Ege kabuğunun altında ise Girit Adası güneyinden geçen ve Ege dalma batma zonu olarak bilinen yay şekilli levha sınırı bulunur. Bu sınırın güneyinde ise Afrika levhası Ege levhasının altına yılda 20 milimetre hızla dalmaktadır. Bu nedenle Girit Adası ile Rodos Adası arasında da çok sayıda deprem meydana gelmekte” olduğunu açıkladı.
‘SON DEPREMLER YENİ BİR VOLKANİK AKTİVİTE BAŞLANGICINI GÖSTERİYOR’
Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Yunan meslektaşlarının son 10 yılda Ege Denizi altındaki faylarla ilgili yaptığı yayınlara da değinerek, Santorinin kuzeyinde, Santorini-Amorgos fay sisteminin varlığını ortaya çıkardığını, bu fay sistemi boyunca önemli bir aktivitenin olacağını ve bu aktivitenin aktif volkanizma ile ilişkili olabileceğini belirttiklerini ifade etti.
Geçen yıl yapılan bir çalışmada da 9 Eylül 1956 yılında meydana gelen 7.5 büyüklüğündeki, 25 kilometre odak derinliğinde olan Amorgos depreminin deniz tabanında 75 kilometre uzunluğunda yüzey kırığı geliştirdiğinin ve yakın adalarda tsunamiye neden olduğunun da anlaşıldığına vurgu yapan Prof. Dr. Sözbilir, kayıtlarda 1956 depreminden sadece 13 saniye sonra odak derinliği 45-90 kilometre olan ve büyüklüğü 6 ila 7.2 olan 2’nci bir depremin daha meydana geldiğinin bilindiğini açıkladı.
Prof. Dr. Hasan Sözbilir, bu depremlerde Santorini ve Amorgos’ta 3 bin 200 binanın hasar gördüğünü ve 54 kişinin can verdiğinin kayıtlardan anlaşıldığını hatırlatarak, şöyle devam etti:
“Son günlerde ocak sonu, şubat başında meydana gelen depremler de Santorini-Amorgos fayı ve bu fayın yakın çevresindeki fayların tetiklendiği anlaşılmaktadır. 1956 yılında Amorgos fayının kırıldığını düşündüğümüzde son bir haftadır meydana gelen depremlerin magmatik kaynaklar ve hidrotermal aktivite nedeniyle tetiklenmiş depremler oldukları ve yeni bir volkanik aktivite başlangıcını gösterdiği kabul edilebilir. Bu nedenlerle, bölgedeki Anafi-Astypalea fay sistemi, Los fay sistemi ve Kinairos fayının yakın gelecekte yıkıcı deprem üretme ihtimali yüksek görünmektedir.”
‘TÜRKİYE’NİN BU DEPREMLERDEN ETKİLENME DERECESİ DÜŞÜKTÜR’
Türkiye için rahatlatan açıklamalarda bulunan İzmir’deki Dokuz Eylül Üniversitesi’nin (DEÜ) Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi (DAUM) Müdürü ve Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sözbilir, bu fay sistemlerinin Türkiye kıyılarına uzaklığının 150-200 kilometreyi bulduğundan, Türkiye’nin bu depremlerden etkilenme derecesinin düşük olduğunu belirtti.
Prof. Dr. Hasan Sözbilir, “Fakat bu bölgedeki deniz altı faylarının 7’den büyük deprem üretmesi durumunda Kuşadası-Bodrum-Datça kıyılarının tsunami tehlikesi açısından modellenmesi ve buna göre önlem alınması gerekmektedir” dedi.
