Yaşam boyu bağışıklama, halk sağlığı için büyük önem taşır

Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehtap Türkay, Yaşam boyu bağışıklamanın, halk sağlığı için büyük önem taşıdığına dikkat çekti.

UHA / İnternational News Agency

Doç. Dr. Mehtap Türkay, UHA Haber’den Gazeteci Ulaş Dağlıoğlu’na açıklamalarda bulundu.

Doç. Dr. Mehtap Türkay: “Yaşam boyu bağışıklama, bir bireyin hayatının farklı evrelerinde uygun aşılar alması anlamına gelir. Bu kavram, sadece çocukluk ya da bebeklik dönemine özgü olmayıp, gençlik, yetişkinlik ve yaşlılık gibi hayatın çeşitli dönemlerini de kapsar. Yaşam boyu bağışıklamanın amacı, bireyleri yaşamlarının her aşamasında koruma altına almaktır:
 
•         Çocukluk Dönemi
Çocukluk dönemi, aşılamada en kritik evrelerden biridir. Çocuklara çeşitli aşılar (örneğin; kızamık, çocuk felci, Hepatit B, vb.) verilerek, ciddi ve bulaşıcı hastalıklara karşı korunmaları sağlanır. Türkiye, çocukluk çağı aşılamasında oldukça başarılıdır. Ülkemizin Ulusal Aşı Takvimi, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) önerdiği aşıları içermektedir ve aşıların uygulanmasında yüksek oranlar elde edilmiştir. Türkiye, bu başarısı ile birçok ülkeye örnek teşkil etmektedir.
•         Ergenlik ve Genç Yetişkinlik
Ergenlik ve genç yetişkinlik dönemlerinde, daha önce yapılan aşıların takviyesi gerekebilir. Örneğin, insan papillomavirüs (HPV) ve menenjit gibi aşılar genellikle bu dönemde uygulanır.
•         Yetişkinlik
Yetişkinler için grip, zatürree ve tetanoz gibi aşılar önerilir. Ayrıca, özellikle 50 yaş ve üzeri yetişkinler için önerilen zoster (zona) aşısı da vardır. Erişkin bağışıklaması konusunda Türkiye’nin başarı oranı, çocukluk çağı aşılamasına kıyasla daha düşüktür. Grip, zatürree ve Hepatit B gibi aşılar genellikle risk altındaki gruplara veya belirli meslek gruplarına yönelik olarak önerilmektedir, ancak genel erişkin nüfusu için bu aşıların yaygın olarak uygulanması konusunda eksiklikler olabilir.
•         Yaşlılık
Yaşlı bireylerin bağışıklık sistemi genellikle zayıfladığından, yaşlılık döneminde de aşılamalar önemlidir. Örneğin, grip ve zatürree aşıları, bu yaş grubu için özellikle önerilmektedir.
•         Özel Durumlar
Hamilelik, kronik hastalıklar ve belirli meslekler (sağlık çalışanları, askerler vb.), aşı programlarının özelleştirilmesini gerektirebilir.
•         Güncel Tehditler
Yaşam boyu bağışıklama kavramı, yeni ortaya çıkan hastalıklara (örneğin, COVID-19) ve bunların aşılarına da uyum sağlamalıdır. COVID-19 pandemisi sırasında, Türkiye’nin erişkin aşılamasındaki kapasitesi test edilmiştir. Bu süreçte Türkiye, aşı temini ve uygulamada görece yüksek bir başarı oranı göstermiştir. Ancak, çeşitli sosyo-ekonomik ve kültürel faktörler, erişkin aşı oranlarında farklılıklara yol açabilir.
 
Yaşam boyu bağışıklama, halk sağlığı için büyük önem taşır. Hem bireyin hem de toplumun genel sağlığını korumak için, her yaş grubuna uygun aşı programlarının oluşturulması ve uygulanması gerekir. Böylece, her yaş grubunda bireyler koruma altına alınır, toplumsal bağışıklık güçlenir ve hastalıkların yayılması önlenir” dedi.
 
Erişkinlerin aşılanması da toplum sağlığı için çok önemlidir
 
Türkiye’nin aşı programları, halk sağlığı için kritik öneme sahiptir ve çocukluk çağı aşılamasındaki başarısını erişkin bağışıklamasına da taşıması için çeşitli stratejilerin uygulanması faydalı olacaktır diyen Doç. Dr. Mehtap Türkay, sözlerine şöyle devam etti: “Erişkinlerin aşılanması, toplum sağlığı için oldukça önemli bir konsepttir ve çeşitli nedenlerle gerçekleştirilmelidir:
 
Bireysel Koruma
•     Bağışıklık Seviyesinin Düşmesi: Bağışıklık seviyeleri yaşla birlikte düşebilir. Aşılar, erişkinlerin yüksek riskli hastalıklara karşı korunmalarına yardımcı olur.
•     Kronik Hastalıklar: Erişkinlik döneminde, özellikle kronik hastalığı olan kişiler, bazı enfeksiyonlara karşı daha savunmasız olabilirler. Aşılar, bu riski azaltabilir.
 
Toplumsal Koruma

• Toplumsal Bağışıklık: Eğer yeterli sayıda erişkin aşılanmışsa, hastalıkların yayılma şansı azalır. Bu durum, bağışıklık sistemi daha zayıf olan bireyleri (örneğin, bebekler, yaşlılar veya bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler) dolaylı yoldan korur.

Hastalıkların Kontrolü
 
•     Salgınların Önlenmesi: Erişkinlerin aşılanması, hastalıkların kontrol altına alınmasına ve salgınların önlenmesine katkı sağlar.
•     Rezervuar Etkisi: Erişkinler, çocuklara göre daha geniş bir sosyal çevreye sahip olabilirler ve bu da onları potansiyel “hastalık rezervuarı” yapabilir. Aşılanmış erişkinler, hastalıkların bu rezervuarlar arasında yayılmasını önler.
 
Ekonomik ve Sosyal Faydalar
 
•  İş Kaybını Önleme: Aşılanmış erişkinlerin hastalanma olasılığı düşer, bu da iş kaybını ve ekonomik yükü azaltır.
•  Sağlık Sistemine Olan Yükü Azaltır: Erişkinlerin aşılanması, hastane ziyaretlerini ve sağlık sistemine olan genel yükü azaltabilir.
 
Özel Gruplar

• Hamileler, Sağlık Çalışanları, Seyahat Edenler: Bu gibi özel gruplar için erişkin aşıları, hem kendilerini hem de etraflarındaki diğer insanları korumak için ekstra önemli olabilir.

Tüm bu nedenlerle, erişkin aşılaması çocuk aşılaması kadar önemli olup, toplumun genel sağlığı için kritik bir rol oynamaktadır. Aşı takvimi sadece çocuklar için değil, erişkinler için de oluşturulmalı ve güncel tutulmalıdır”
 

 
Gazeteci* Ulaş Dağlıoğlu