Uzmanlar Cevaplıyor: Tanzanya Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan’ın Türkiye Ziyareti

Gündem

25 Nisan 2024

A⁺

A^-

Türkiye’nin Afrika ile ilişkilerinde son yirmi yıldaki istikrarlı şekilde artan ivme dikkat çekici boyutlara ulaşmış durumda. Türkiye’nin kıta ile ilişkilerinde diplomatik, ekonomik, siyasi, kültürel ve insani ayaklarıyla Afrika genelinde olduğu gibi Doğu Afrika özelinde eşit ortaklık ve kazan kazan anlayışı temelinde ticaret hacmindeki artış oldukça önemli. Nitekim 14 yıllık aradan sonra Hint Okyanusu’nun “esenlik ve barış ülkesi”…

UHA / İnternational News Agency

Türkiye’nin Afrika ile ilişkilerinde son yirmi yıldaki istikrarlı şekilde artan ivme dikkat çekici boyutlara ulaşmış durumda. Türkiye’nin kıta ile ilişkilerinde diplomatik, ekonomik, siyasi, kültürel ve insani ayaklarıyla Afrika genelinde olduğu gibi Doğu Afrika özelinde eşit ortaklık ve kazan kazan anlayışı temelinde ticaret hacmindeki artış oldukça önemli.

Nitekim 14 yıllık aradan sonra Hint Okyanusu’nun “esenlik ve barış ülkesi” Tanzanya’nın Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan Türkiye’ye resmi bir ziyaret gerçekleştiriyor. 65 milyonluk nüfusuyla Afrika Kıtası’nın önemli ülkelerinden biri olan Tanzanya, Doğu Afrika’da birçok açıdan potansiyeli en yüksek ülkeler arasında. Dolayısıyla bu ziyaret iki ülke arasındaki ticaret, eğitim, kültür ve güvenlik konularındaki iş birlikleri için önemli bir fırsat. Bu bağlamda biz de Türkiye-Tanzanya ilişkilerinin çeşitli boyutlarını konunun uzmanlarıyla konuştuk.

Kaan DEVECİOĞLU, (ORSAM) Kuzey Afrika Çalışmaları Koordinatörü

Türkiye-Tanzanya ilişkilerinde diplomatik ilişkilerin dönüm noktaları nelerdir?

İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler Tanzanya’nın 1961’de bağımsızlığını kazanmasının ardından kurulmuştur. Türkiye 1979’da Darüsselam’da bir büyükelçilik açarak Tanzanya ile diplomatik ilişkilerini pekiştirmiştir. Tanzanya’nın da 2017’den beri Ankara’da bir büyükelçiliği bulunmaktadır. İki ülke ilişkilerinde karşılıklı anlayışın olması siyasi ve ekonomik iş birliği teşvik etmenin yanı sıra bölgesel ve küresel konularda iş birliklerini de güçlendirmektedir.

Türkiye-Tanzanya ilişkilerinde iki temel dönüm noktasının bulunduğu söylenebilir. Birinci dönüm noktası olarak 2009’a işaret edilebilir. Bunun nedeni 1979’da açılan Türkiye’nin Darüsselam elçiliğinin 1984’te bütçe sorunları nedeniyle kapatılması ve 2009’da yeniden açılarak dönemin Türkiye cumhurbaşkanı olan Abdullah Gül’ün Tanzanya’yı ziyaret etmesidir. Nitekim 2010’da dönemin Tanzanya Cumhurbaşkanı Jakaya Kikwete de Ankara’yı ziyaret etmiştir. Takip eden yıllarda ise dışişleri bakanları düzeyindeki ziyaretlerle iki ülke arası ilişkiler farklı alanlarda derinleşmiştir.

İkinci dönüm noktası ise 2017’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Doğu Afrika turu kapsamında Tanzanya’yı ziyaret etmesidir. Bu ziyarette iki ülke arasında on adet anlaşma imzalanmıştır. Dönemin ekonomi ve enerji bakanlarının da Cumhurbaşkanı Erdoğan’a eşlik ettiği bu ziyaretin ardından iki ülke arasındaki siyasi, ticari, güvenlik ve sosyokültürel ilişkiler gelişmiştir.

Bu bağlamda Türkiye ve Tanzanya arasındaki diplomatik ilişkiler tarihsel dönüm noktaları ve karşılıklı ziyaretler sayesinde sürekli güçlenmiş, iki ülke arasında siyasi, ekonomik ve kültürel bağların daha da derinleşmesine olanak sağlamıştır. Bu süreç her iki ülkenin de bölgesel ve küresel arenada etkileşimlerini ve iş birliklerini artırarak geleceğe yönelik ortak hedefler doğrultusunda ilerlemelerini desteklemektedir.

Felix Shihundu
SETA

Türkiye-Tanzanya arasındaki ekonomik ilişkilerinin görünümü nasıl seyrediyor?

Tanzanya ve Türkiye 2010 ve 2017 yıllarında karşılıklı olarak gerçekleştirilen cumhurbaşkanı düzeyindeki ziyaretlerin ardından yıllar içinde ekonomik ilişkilerini güçlendirmiştir. İki ülke, ilişkilerini daha fazla güçlendirmek ve aralarındaki iş birliğini derinleştirme fırsatlarını araştırmak amacıyla 2012’de bir Ortak Ekonomik Komisyon (OEK) kurmuştur. İzleyen süreçte amacına yönelik şekilde OEK düzenli olarak toplanmaya devam etmektedir. Özellikle 2017’de savunma ekonomisi, sağlık, turizm, ulaştırma ve iletişim alanlarındaki ikili ilişkilerin derinleştirilmesi için yasal bir çerçeve oluşturulmuştur. 2011’de kurulmasından bu yana iki ülkenin iş konseyleri ticaret potansiyelini en üst düzeye çıkarmayı sürdürmektedir. Hatta iş insanları ve sektörler arasındaki iş birliklerini derinleştirmeye yönelik çabalar da mevcuttur. Nitekim Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) ve Tanzanya Özel Sektör Vakfı tarım, inşaat ve madencilik alanlarında önemli ticaret ve yatırımları kolaylaştıran bir role sahiptir.

Türkiye Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD), Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi (African Continental Free Trade Area, AfCFTA) himayesinde Doğu Afrika Topluluğu (East African Community, EAC) bölgesi ve ötesi ile ticareti geliştirmek amacıyla ülkenin istikrar ortamı ve önemli nüfusundan faydalanmak amacıyla 2018’de Tanzanya’yı da kapsayacak şekilde etki alanını genişletmiştir. Günümüzde Türkiye, Tanzanya ile olumlu bir ticaret dengesi sürdürmektedir. Ancak ticaret potansiyelinin istenen seviyenin oldukça altında olduğunu da belirtmek gerekir. Bu bağlamda iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2009’da 63 milyon dolardan 2020’de 250 milyon dolara, 2022 ve 2023’te ise sırasıyla 317 milyon ve 310 milyon dolara yükselmiştir. Yani ekonomik ilişkilerde son on beş yılda hacim yaklaşık beş kat artış göstermiş durumdadır. Ayrıca Türk Hava Yolları’nın (THY) Darüsselam ve Kilimanjaro’ya direkt uçuşları iki ülke arasındaki ticaretin olumlu ivmelenmesine katkı sağlamaktadır. Kısacası Doğu Afrika’da ekonomik potansiyeli yüksek olan Tanzanya ile gerçekleştirilecek iş birlikleri hem ikili hem de bölgesel ticaret hacmine olumlu etki etme potansiyeline sahiptir.