Taliban Rejiminin İlk Resmi Ahlak Yasası: Zulmün Gölgesinde Kadın Olmak

* Afganistan’da Taliban yönetimi, “iyiliği teşvik etmek ve kötülüğü önlemek” gibi gerekçelerle getirildiği belirtilen yeni yasalar kapsamında kadınların seslerini ve yüzlerini kamusal alanda yasakladı.

* Associated Press (AP) tarafından görülen 114 sayfalık, 35 maddelik belgede yer alan bu kurallar, Afganistan’da iktidarı Taliban’ın ele geçirmesinden bu yana yayınlanan ilk resmi ahlak yasalarıdır.

Uluslararası İlişkiler ve Stratejik Araştırmalar Merkezi’den (TÜRKSAM) Stajyer ve Araştırmacı Mısra ŞAHİN, kaleme aldığı “Taliban Rejiminin İlk Resmi Ahlak Yasası: Zulmün Gölgesinde Kadın Olmak” başlıklı Haber-Analiz yazısında, 1996 yılında Afganistan yönetimini ele alan Taliban rejiminin, 13 Kasım 2001 yılında başkent Kabil’in düşmesi ile yıkıldığını ve 28 yılın ardından 15 Ağustos 2021 tarihinde yeniden Afganistan’da yönetimi ele geçirdiğini ifade etti.

Araştırmacı Mısra ŞAHİN, bu gelişme sonrası tüm dünyanın “kadınlar ve kadın hakları” konusunda Taliban’ın tutumunu merak ederken Afganistan’ın ise, dünyanın en şiddetli kadın hakları krizlerinden birine tanık olduğuna dikkat çekti.

Taliban’ın, şeriat kuralları temelindeki kadın haklarına bağlı olduklarını beyan ederek İslam hukukuna dayalı kadınların çalışmalarına, eğitim almalarına ve toplumda aktif olmalarına izin verileceğini belirttiğini hatırlatan ŞAHİN, şunları söyledi:

“2024 yılının Ağustos ayında yasalar duyurulmadan hemen önce “Kadının kendi değeri vardır ve bu değer erkeklerin ona bakmasıyla azalır. Allah tesettürlü kadınlara saygı gösterir ve bu değerlidir.” cümlelerini dile getiren Taliban yeni yasanın 13. Maddesi ile bir kadının kamusal alanda her zaman bedenini örtmesinin zorunlu olduğunu ve başkalarını tahrik etmemek için yüzünü örtmesinin gerekli olduğunu belirtmektedir. Giysilerin ince, dar veya kısa olmaması gerektiği ifade edilmektedir. Taliban’a göre kadınlar, Müslüman olsun ya da olmasın, tüm yabancı erkekler karşısında örtünmeli ve yozlaşmamak için tüm gayrimüslimler karşısında da aynı şekilde davranmalıdır. Aynı yasanın 19. maddesi ile müziği, kadınların yalnız seyahat etmesini ve kan bağı olmayan erkekler ve kadınların bir arada bulunmasını yasaklamaktadır. Ek olarak bir kadının sesi mahrem kabul edildiği için şarkı söylemesi, yüksek sesle okuma yapması veya kamusal alanda konuşması yasaklar arasındadır. Ayrıca kadınların, kan bağı veya evlilik bağı olmayan erkeklere bakması ve aynı şekilde erkeklerin de kadınlara bakması yasaktır”.

Mısra ŞAHİN, Görevinin “fazilet ve ahlak öğretilerini tebliğ etmek, insanları haramdan ve kötülüklerden sakındırmak” şeklinde tanımlanan Fazilet ve Ahlak Bakanlığı’nın, farklı zamanlarda farklı isimlerle Afganistan tarihinde her zaman var olmuş bir klasik olduğuna vurgu yaptı.

Araştırmacı Mısra ŞAHİN, “Resmi bir yasa bulunmamakla birlikte geçtiğimiz aylarda orta ve yüksek öğrenimi yasaklayan, evli olmayan ya da erkek vasisi bulunmayan Afgan kadınların çalışma, seyahat ve sağlık hizmetlerine erişimine de yasaklar getiren Taliban rejimi, kadınların insan haklarını sürekli olarak yok saymakta ve bu kriz günden güne derinleşmekte” olduğunu açıkladı.

Birleşmiş Milletler ve bağımsız kuruluş raporlarının son 3 senede kadınların ve kız çocuklarının sistematik olarak toplumdan ve politik yaşamdan dışlandığını belirten ŞAHİN, “Taliban’ın tutumunun kadınlar ve kız çocukları için ciddi endişe kaynağı olduğunu belirtse de Taliban bu raporları reddetmektedir. Ahlak ve Fazilet Bakanlığı bu konuda halkın bu yasakları desteklediğini ve kendilerinin şeriatı gerçekleştirdiğini ifade etmektedir” dedi.

(TÜRKSAM) Stajyer ve Araştırmacı Mısra ŞAHİN, Taliban rejiminin kabul etmese de getirdiği yasakların kadınların hayatını her geçen gün daha da zorlaştırdığını ve Toplumsal yaşama katılım ya da eğitim, çalışma gibi hakları elinden alınan Afgan kadınının daha önceki yasaklar ile tamamen bir erkeğe tabi kılınırken yeni yasa ile ise bireyselliklerinin tamamen bastırıldığını belirtti.

Mısra ŞAHİN, kaleme aldığı “Taliban Rejiminin İlk Resmi Ahlak Yasası: Zulmün Gölgesinde Kadın Olmak” başlıklı Haber-Analiz yazısının son bölümünde ise şunları kaydetti:

“Yüzlerinin kapatılması, konuşmalarının yasaklanması kadınların kimliklerini bastırmakta ve onları görünmez kılmaktadır. Bu şekilde kadınlar yalnızca haklarından değil onurlarından da yoksun bırakılmaktadır”.

***

Yazar hakkında