Ortadoğu’da yeni gerçekler
Ortadoğu’nun hep kendi dinamikleri olmuştur. Ama bu dinamikler genel itibarıyla uluslararası sistemden bağımsız değildir.
Prof. Dr. Hasan B. YALÇIN & SETA Strateji Araştırmaları Direktörü
Daha doğrusu bölgesel dinamikler, çoğunlukla dışarıdan belirlenir. Bu nedenle de jeopolitikçiler, Ortadoğu’yu genelde dış aktörlerin karıştırdığı bir bölge olarak tarif eder. Zaten kendi içinde gerilim düğmeleri tabii ki vardır. Ama o düğmelere genelde dışarıdan basılır.
Obama’nın ikinci dönemi ve Trump döneminde yaşananlar, Ortadoğu’da oldukça karmaşık ve çekişmeli bir resim ortaya çıkarmıştı. Büyük dönüşümler yaşanması ihtimali vardı. Ve dönüşümü kaybetmekten korkan tüm aktörler, kendi pozisyonlarına sıkı sıkıya yapışıyordu. Mesela “Arap Baharı” başarılı olsaydı bambaşka bir denge doğabilirdi. Buna karşılık “yüzyılın anlaşması” denen saçmalık devam etseydi tam tersine bir durum doğabilirdi.
Bu nedenle Suud, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır gibi ülkeler bir tarafa savrulurken Türkiye, Katar gibi ülkeler başka bir tarafta konumlanmıştı. İran zaten bildiğiniz gibi. Herkesle beraber ama herkesle uyumsuzdu.
Bu zıtlaşmalardan bazı ülkeler kârlı çıkmaya çalışmış olsa da karşıtlıkların sertleştiği dönemlerde herkes belli düzeylerde zarar görür. Ama dönüşler de kolay değildir. Körfez ülkeleri, Trump döneminin ardından “açıkta kaldılar” desek yeridir. Biden iktidarının nasıl şekil alacağını yaklaşık bir yıl boyunca izlediler. Somut hareket göremeyince de konumlarını yeniden değerlendirmelerinden daha doğal bir sonuç olamazdı.
Ortada ne “yüzyılın anlaşması” kaldı ne de “Arap Baharı”. Yeni gerçekliği tarif etmek biraz zor, ama en iyi kelime boşluk gibi görünüyor. Ortadoğu, küresel aktörlerin gittikçe ilgisini yitirdiği bir alana dönüşüyor. Bu nedenle bölgenin askeri ve siyasi açıdan zayıf aktörleri, küresel güçlerin arkasından bölgesel aktörlere nanik yapma şansını da yitiriyor. Belki de ilk defa bölgesel dinamikler Ortadoğu’yu şekillendirebilir.
Bunu sadece biz değil, tüm bölge görüyor. Bu nedenle de mesela Türkiye ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında yeni bir süreç başladı. İlişkileri normalleştirmek herkesin genel beklentisi. Sonrasını hep beraber göreceğiz. Ancak bu anlamda benzer davranışların artış gösterebileceğini de öngörebiliriz. Sanırım yakında Suudi Arabistan’la da benzer bir etkileşim doğabilir.
[UHA Haber Ajansı, 10 Aralık 2021]
Yorumlar
Benzer Konular
Türkiye’nin İsveç ve Finlandiya konusunda ne kadar ciddi olduğunu sanırım Batı anladı. Ve müzakere süreci başladı. Diplomatik olarak konu çoğunlukla bu iki ülkeyle ilişkili gibi görünmesine ve konuşulmasına rağmen daha geniş olduğunu herkes biliyor. Prof. Dr. Hasan B. YALÇIN & İstanbul Ticaret Üniversitesi Tabii ki Türkiye’nin Finlandiya ve özellikle İsveç’ten...
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Washington ziyareti, ABD’nin dış politika önceliklerini yeniden tanımladığı bir dönemde gerçekleşti. Uluslararası sistemin yeniden şekillenmesinin kesinleşmesi, Türkiye gibi bölgesel dinamiklere hızlı ve etkili cevap veren ülkeler için fırsatlar sunuyor. Kadir ÜSTÜN, SETA Washington D.C. Koordinatörü Amerikan liderliğindeki Batı ittifakının konforuna alışan bazı ülkeler ise bu değişime...
İsrail’in saldırganlığı karşısında hem bölge ülkelerinin hem de Amerika’nın acziyet görüntüsü eşi görülmemiş bir ironi yaratıyor. Kadir ÜSTÜN, SETA Washington D.C. Koordinatörü İsrail, Hamas’ın 7 Ekim saldırısını Ortadoğu’daki mutlak hareket özgürlüğünü tesis etmek için fırsata çevirmeye çalıştı. Son iki senedir Gazze’de soykırım ve Batı Şeria’da yerleşimci politikalarıyla Filistin’in işgalini nihai...
İsrail’le Hamas’ın üzerinde anlaştığı esir takası anlaşması, savaşın gidişatında önemli bir dönüm noktası teşkil ediyor. Anlaşma İsrail’in bütün esirler bırakılmadan operasyonlarını durdurmayacağı sözünden geri adım attığı anlamına geliyor. Bununla birlikte, verilecek birkaç günlük aranın ardından İsrail saldırılarının devam edeceği de açık. Hamas’ın bütün esirleri serbest bırakması, aylar ve belki de...
Kamala Harris, Biden’ın kendisini işaret etmesi sonrasında hızlı biçimde Demokratların desteğini arkasına alarak hızlı biçimde kampanya yapmaya başladı. 48 saat içinde partinin ağır toplarının desteğini alan ve 200 milyon doların üzerinde rekor bağış toplayan Harris, bir anda arkasına aldığı rüzgarla tam bir kampanya moduna girdi. Kadir ÜSTÜN, SETA Washington D.C....
Karadeniz’de Rusya’nın amiral gemisi battı. Rusya karada yaşadığı rezaleti denizde de perçinlemiş oldu. Ukrayna gibi gerçekte bir donanması bile olmayan ülkeye karşı amiral gemisi kaybetmek her ülkeye nasip olmaz. Ruslar bunu da başardı. Prof. Dr. Hasan B. YALÇIN & İstanbul Ticaret Üniversitesi Olup biten o kadar hayret verici ki, her...
Khalidi’nin kitabını okurken, 7 Ekim sonrası yaşanan sürecin şaşırılacak bir yanı olmadığını hatırlıyor insan. Filistin meselesini ‘farklı taraflarca yerli halka karşı yürütülen sömürgeci bir savaş’ olarak tanımlayan Khalidi, bu savaşın amacının ‘yerli halkın vatanını başka bir halka devretmeye zorlanması’ olduğunu ifade ediyor. Kadir ÜSTÜN, SETA Washington D.C. Koordinatörü Başkan Biden...
İran İsrail’e karşı gerçekleştirdiği füze saldırısıyla Hizbullah lideri Nasrallah’ın öldürülmesinin cevapsız kalmayacağını göstermeye çalıştı. Aynı zamanda saldırının belli bir süreyle sınırlan-dırılması ve muhtemelen Amerikan tarafına da bildirilmiş olması, İran’ın tam bir savaştan kaçındığına işaret ediyor. Bir yandan İsrail’in bir süredir kışkırtmaya çalıştığı topyekûn savaştan uzak durmaya kararlı görünen İran, bir...