Bosna Hersek’te Batılı ülkelerin yaklaşımı ve Türkiye’nin de etkileri

ANKARA-UHA HABER / Dr. Erhan TÜRBEDAR, SETA bağımsız, tarafsız düşünce ve yayın kuruluşu olan  Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı için kaleme aldığı Bosna Hersek’te ‘Endişelendiren Gelişmeler’ başlıklı ‘Perspektif’ yazısında, Bosna Hersek’te son aylarda yaşanan krizin sebepleri arasında Batılı ülkelerin yaklaşımı ve Türkiye’nin de etkilerinin önemli olduğunu söyledi.

Bosna Hersek’te son aylarda yaşanan krizin sebepleri arasında Batılı ülkelerin yaklaşımı ve Türkiye’nin de etkilerini (UHA) Uluslararası Haber Ajansı Avrupa Temsilcisi Tuba Nur TÜRKELİ’ne değerlendiren Dr. Erhan TÜRBEDAR, Bosna Hersek’in uzun süredir Batılı ülkelerin gündeminde olmadığını açıkladı.

Dr. Erhan TÜRBEDAR, Batılı ülkelerin öyle ki sırf Sırplardan ve Rusya’dan tepki gelmemesi için yıllarca yüksek temsilcilerinin pasif kalmasına göz yumduğunu hatırlatarak,  Dodik’in son yıkıcı eylemlerine karşılık Batılı diplomatların Saraybosna-Belgrad-Zagreb hattında diplomatik atağa geçmişlerse de yaptıkları çelişkili açıklamalarının Bosna Hersek’te ne yapacaklarını bilmediklerini belli ettiğini belirtti.

“Yine de Batı’nın nihayet Dodik’i Bosna Hersek’in bekası için en büyük tehdit kabul ettiğini, Balkanlar ve Bosna Hersek konusunda ABD ile AB arasındaki koordinasyonun giderek arttığını tespit etmek mümkündür” diyen Dr. Erhan TÜRBEDAR, ABD ve Birleşik Krallık, Dodik’in Bosna Hersek devletini zayıflatıcı faaliyetlerini sürdürmesi durumunda kendisine ve taraftarlarına karşı yaptırım uygulayabileceğini daha ciddi bir şekilde vurgularken AB ülkeleri arasında da Dodik’in eylemlerine karşı daha kararlı bir duruşun sergilenmesi gerektiği görüşünde olanların sayısı artıyor” dedi.

Dr. TÜRBEDAR, Krizin derinleşmesi durumunda Batılı ülkelerin, Dayton Barış Antlaşması’na dayanarak Bosna Hersek’teki NATO birliklerinin varlığını artırmayı kararlaştırabileceği gibi Yüksek Temsilci Schmidt’e yeşil ışık yakarak Bonn yetkileri sayesinde Milorad Dodik’in siyasi kariyerine son vermesini de sağlayabileceğini, bu riskin farkında olan Dodik’in (Güney Osetya veya Transdinyester örneklerinde olduğu gibi) RS’yi Rusya’nın askeri koruması altındaki bir çeşit dondurulmuş soruna dönüştürebilmenin hesabını da yaptığını aktardı.

TÜRKİYE’NİN ETKİSİ

Dr. Erhan TÜRBEDAR, Balkanlarda bir tamamlayıcı güç olarak rol alan Türkiye’nin bir taraftan henüz NATO ve AB üyesi olmamış Balkan ülkelerinin Avrupa-Atlantik kurumlarıyla bütünleşmesini teşvik ederken diğer taraftan bölgesel barış ve istikrarı hedefleyen bütün çabaları desteklediğine dikkat çekti.

Bosna Hersek’in ancak bütün halklarının ortak bir devleti olduğu takdirde bağımsız bir devlet olarak varlığını sürdürebileceği görüşündeki Türkiye’nin gerek PIC
üyeliği gerekse burada bulundurduğu silahlı kuvvetleriyle uzun süredir Bosna Hersek’in barış ve istikrarına önemli katkılar sağladığını açıklayan Dr. TÜRBEDAR, Bosna Savaşı yıllarında Ankara’nın, Zagreb ile iş birliği yaparak Boşnaklar ile Bosnalı Hırvatlar arasında güvenin inşa edilmesinde önemli rol oynadığını ve ayrıca Richard Holbrooke’nin, Dayton Barış Antlaşması’nın parafe edilmesinden iki ay önce Ankara’da “Sırp Cumhuriyeti” ismi üzerine anlaşmaya varıldığına ve merhum Boşnak lider Alija Izetbegović’in da buna Ankara’da onay verdiğine tanıklık ettiğini hatırlattı.

Dr. Erhan TÜRBEDAR, “Günümüzde etnik ilişkiler bakımından Bosna Hersek yeniden bir yol ayrımına girmiş bulunuyor. Bu ülkenin üç kurucu halkı olan Boşnaklar, Sırplar ve Hırvatlar önümüzdeki dönemde ya kendi aralarında uzlaşacak ya da ülke bölünmüş ve çalışmayan bir sistemin doğuracağı risklerle karşı karşıya gelecektir. Bosna Hersek’teki durumunun ciddiyetinin farkında olan Türkiye bu ülkeye yönelik diplomatik faaliyetlerini üst seviyeye çıkartmış bulunuyor” dedi.

Geçtiğimiz günlerde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Türkiye’deki Boşnak sivil toplum kuruluşlarını dinlemiş, Dodik dahil Bosna Hersek’in bütün Cumhurbaşkanlığı üyeleriyle görüşmüş ve üst düzey bir Türk heyetini istişareler için Saraybosna’ya gönderdiğini ifade eden Dr. TÜRBEDAR,  Saraybosna, Belgrad, Zagreb, Moskova ve hatta Dodik’in kendisiyle sahip olduğu iyi ilişkiler sayesinde Bosna Hersek’teki mevcut durumu istikrara kavuşturma potansiyeline sahip olan Türkiye’nin Balkanlardaki jeopolitik çekişmeleri ve milliyetçi projeleri dikkate alarak akıllıca adımlar atması gerektiğini anlattı.

Dr. Erhan TÜRBEDAR, Milliyetçi projelerini hayata geçirmeye çalışanları gerçekçi bir diyaloğa ikna etmenin kolay olmayacağını ve bu durumda Ankara’nın tarafların gerçek niyetlerinin farkında olarak Bosna Hersek’in etnik çizgilere göre daha fazla bölüştürülmesine müsaade etmemesi gerektiğini kaydetti.

***

ERHAN TÜRBEDAR
Gazi Üniversitesi’nde lisans öğrenimini tamamlamasının ardından aynı üniversitede Balkanların iktisadi dönüşüm sürecine ilişkin yazdığı tezle yüksek lisans, Balkan ülkelerinin ulaştırma politikalarına ilişkin yazdığı tezle doktora derecesi aldı. Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’nda uzman ve kıdemli dış politika analisti görevlerinde bulundu. Hacettepe Üniversitesi, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi ve Milli Savunma Üniversitesi’nde Balkanlar üzerine dersler verdi. Bölgesel İşbirliği Konseyi (RCC) ve SESRIC-İslam İşbirliği Teşkilatı’nda çeşitli görevler yürüten Türbedar halen Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi’nde kıdemli danışman olarak görev yapmaktadır. İngilizce, Sırpça-Hırvatça-Boşnakça ve Arnavutça bilmektedir.

[UHA Haber Ajansı, 21 Kasım 2021]