Bakan Fidan: İran’ın stratejisi son derece yanlış

ANKARA,  04 MART 2026 -Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, TRT Haber Özel Yayını’nda ABD ve İsrail tarafından İran’a yönelik başlatılan saldırıları değerlendirdi, gündeme ilişkin soruları yanıtladı.

“İnanılmaz derecede yanlış bir strateji”

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Körfez ülkelerinin büyük bir kısmının savaşın çıkmaması için yoğun çaba gösterdiğini belirterek, İran’ın izlediği stratejiyi eleştirdi.

Fidan, Körfez ülkelerinin savaşın çıkmaması için esas itibarıyla çok çalıştığını, buna yakından şahit olduğunu ifade etti. Saldırıdan bir saat öncesine kadar Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı’nın savaşın çıkmaması için uğraştığını aktaran Fidan, İran’ın lehine olacak bir noktada faaliyet gösterildiğini söyledi.

Buna rağmen İran’ın hiçbir ayrım yapmadan arabulucu Umman’ı, Katar’ı, Kuveyt’i, Bahreyn’i, Suudi Arabistan’ı, Birleşik Arap Emirlikleri’ni ve Ürdün’ü bombalamasını “inanılmaz derecede yanlış bir strateji” olarak nitelendiren Fidan, bunun bölgedeki riski ciddi şekilde yükselttiğini kaydetti.

Fidan, İran açısından bakıldığında da bunun son derece yanlış bir strateji olduğunu düşündüklerini, dost ülkeler ve Türkiye’nin stratejik değerlendirmesi bakımından da İran adına yanlış buldukları bir husus olduğunu dile getirdi.

“Yayılma riski bizi endişelendiriyor”

Fidan, İran tarafından saldırıya uğrayan ülkelerin cevap verme hakkını kullanmaları durumunda savaşın cephesinin iki taraflı genişleyebileceğine ilişkin değerlendirmeler bulunduğunu söyledi.

Bunun da Türkiye için ciddi bir risk ve problem alanı olduğunu vurgulayan Fidan, “Çünkü o ülkelerle konuştuğum zaman şunu çok rahat görüyorsunuz. Yani sadece Amerikan üsleri hedef alınmıyor. O ülkelerin enerji altyapıları hedef alınıyor. Birtakım sivil kuruluşlar hedef alınıyor. Yani bunlar tabii ki belli bir noktadan sonra devam ederse, onların da hani sessiz kalmasını mümkün kılmayacak hususlar. Burada bu yayılma riski bizi açıkçası endişelendiriyor.” dedi.

“İran’daki yeni liderlik, savaşı durdurmak için bir fırsat”

Bakan Fidan, yeni liderliğin savaşı durdurmak için bir fırsat olabileceğini değerlendirdiğini ifade etti.

“Yoğun bir koordinasyon içerisindeyiz”

Fidan, Türkiye’nin kendisiyle ilgili bütün senaryoları kurumlar arası koordinasyon toplantılarıyla profesyonel bir şekilde masaya yatırdığını söyledi.

Toplantıların sahadaki gelişmelere göre şekillendiğini belirten Fidan, yoğun bir koordinasyon faaliyeti içerisinde olduklarını ifade etti. Özellikle insani konulara ilişkin koordinasyon toplantılarının yapıldığını aktaran Fidan, Milli Savunma Bakanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı’nın içinde bulunduğu sürekli güvenlik değerlendirmelerine yönelik toplantılar gerçekleştirdiklerini kaydetti.

Cumhurbaşkanı’nı neredeyse saatlik olarak bilgilendirdiklerini dile getiren Fidan, varsa talimatlarını aldıklarını ve onaya sunulması gereken hususları arz ettiklerini söyledi.

Bunun bir kriz yönetimi olduğunu belirten Fidan, devlet ve hükümet olarak kriz yönetimine alışık ve kurumsallaşmış olduklarını, takip etme, raporlama, görüş ve senaryo geliştirme konusunda herhangi bir sıkıntı bulunmadığını ifade etti.

“Sınır önlemlerinin önemi görüldü”

Fidan, en kötü senaryo olarak bir göç dalgası ihtimalinin görüldüğünü belirterek, bunun karşılanmasının önemli olduğunu ifade etti. Bu kapsamda ilgili kurumlarla sürekli görüşmeler yürütüldüğünü ve Türkiye’nin sınır güvenliğinin iyi durumda olduğunu aktardı.

Suriye’de yaşanan olaylardan ders alınarak İran sınırı boyunca son yıllarda duvarlar örüldüğünü hatırlatan Fidan, gelinen noktada alınan sınır güvenliği tedbirlerinin sadece terörle mücadele ve kaçakçılığı önleme amacı taşımadığını, olası bir durumda da bu önlemlerin öneminin görüldüğünü kaydetti.

Bölgedeki Türk vatandaşlarının durumu

Fidan, Türkiye’nin çağrı merkezi aracılığıyla vatandaşların durumlarını merkezi olarak günübirlik takip ettiğini söyledi.

Fidan, bölgedeki başkonsolosluklar ve büyükelçiliklerin de vatandaşların sorunlarını izleme konusunda alarmda olduğunu belirtti. Özellikle kısa süreli seyahat, tatil veya iş amaçlı Körfez’e giden vatandaşların geri dönüşlerinde sıkıntılar yaşandığını ifade eden Fidan, Suudi Arabistan hava sahasının açıldığını, sürecin anbean takip edildiğini aktardı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar:

“Savaşın etkileri İranla sınırlı kalmıyor”

Çok kritik günlerden geçiyoruz bölgemiz adına özellikle. Şu ana kadar bölgede son 20 yıldır büyük acılar, savaşlar yaşandı ve son yaşadığımız bu büyük savaş, İran’la olan savaş. Tabii savaşın etkilerine baktığımız zaman İranla sınırlı kalmıyor. Çok önceden de tahmin ettiğimiz gibi bölgenin tamamına yayılıyor.

İran’ın burada şöyle bir strateji izlediğini görüyoruz: Kendisine yönelik nihai bir saldırı değerlendirmesinde bulunduğu anda ‘Ben gidersem bölgeyi de beraberimde götürürüm’ stratejisiyle bölgedeki diğer ülkelere, özellikle enerji altyapılarına… İran şunun çok iyi farkında; bölgedeki kritik ülkelerde bulunan enerji altyapılarının dünya ekonomisi için, istikrarı için, enerji güvenliği için ne kadar önemli olduğunu biliyor. Buralara yönelik saldırılarını yapıyor. Kendisi taarruza uğradıkça baskı unsurunu buradan oluşturmaya çalışıyor.

Şimdi tabii savaşın ne kadar süreceği ne olacağı meselesi tartışmalı bir konu, çeşitli değerlendirmelere açık bir konu. Burada önemli olan şu; saldıran tarafların amaçları ne? Neyi hedefliyorlar? Burada iki tane ana amaç kümesi ortaya çıkıyor baktığınız zaman. Birinci kümede; İran’ın sahip olduğu askeri yeteneklerin ortadan kaldırılmasıyla ilgili bir askeri profesyonel değerlendirme var. ‘Bu amaca ulaşana kadar biz bu harekatı devam ettireceğiz’ görüşü var. Diğer taraftan da bir rejim değişikliğini hedefleyen bir askeri harekat perspektifi var.

Şimdi bu iki hedefe göre savaşın süresi değişir, şekli de değişir. Yayılma tarzı, oluşturacağı riskler de değişir; bu ikisi çok farklı konsept. Dolayısıyla biz şimdiden özellikle belli ülkelerle bir araya gelerek belli bir görüş oluşturup, daha kötüye gitmesini nasıl engelleriz, bununla ilgili çalışmalarımızı yapıyoruz.

“Körfez ülkeleri bu savaşın çıkmaması için çok çalıştılar”

Körfez ülkeleri, büyük bir kısmı, yani bu savaşın çıkmaması için çok çalıştılar esas itibarıyla. Yani ben yakından şahidim. Saldırıdan bir saat öncesine kadar Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı savaşın çıkmaması için uğraşıyordu. Yani aslında İran’ın lehine olacak bir noktada faaliyet gösteriyordu.

Ama buna rağmen İran’ın hiçbir ayrım yapmadan ara bulucu Umman’ı, Katar’ı, Kuveyt’i, Bahreyn’i, Suudi Arabistan’ı, Birleşik Arap Emirlikleri’ni, Ürdün’ü; yani bütün buraları bombalaması bence inanılmaz derecede yanlış bir strateji. Yani bölgedeki riski zaten çok ciddi yükseltiyor ama diğer taraftan kendisi perspektifinden bakıldığı zaman da son derece yanlış bir strateji.

Dostlarımız açısından baktığımız zaman da bizim de kendi stratejik değerlendirmemiz açısından İran adına yanlış bulduğumuz bir husus. Yani kendisi bir savaş içindeyken, bir saldırı altındayken kendisine zararı dokunmayan üslerini, bölge hava sahasını saldıran taraflara açmamış, kendinde bulunan üslerden uçakların kalkmasına izin vermemiş, bunu önceden Amerikalılara ve İsraillilere deklare etmiş ve bir nevi bir nötrlük (tarafsızlık) politikası belirlemiş, bununla da yetinmeyip savaşın durdurulması için çalışmış bu ülkelere bu türden bir taarruz; tabii ki İran’ın aslında tehdit algısının nihai kertede ne derece ciddi olduğunu gösteriyor.

“1-2 gün içinde çıkması muhtemel savaş, bir müddetliğine durdurulmuştu”

Şimdi tabii burada dikkatli bir dil kullanmam lazım. Çünkü çok yakından şahit olduğumuz konular var. Bunlar hani mesleğimiz gereği bize emanet edilmiş konular ama kamuoyunun da bilgilendirilmesi gerekiyor. Bu ikisi arasındaki bir dengeyi tutarak nasıl gidebileceğiz, bir deneyelim bakalım şimdi.

Şimdi birincisi, ocak ayında hava çok ısındı. Yani gerçekten bir savaş tehlikesi vardı. Yani bu noktada özellikle 27 Ocak günü Cumhurbaşkanımızın Sayın Trump’la yaptığı görüşme tarihi bir görüşmedir. Yani o görüşmenin detaylarına girmek istemiyorum. Yani o günlerde Amerika bir karar verme arifesindeydi, saldırıyla alakalı.

30 Ocak’ta da biz İstanbul’da İran Dışişleri Bakanı Arakçi’yi ağırladık. Yani Trump’la yaptığımız, Amerikalılarla yaptığımız görüşmelerde şunu gördük ki yani Amerikalılar çok ciddiler, bir karar baskısı altındalar. Hatta bir gece beni aradılar yani böyle bir şey için. Ben anladım ki o noktada bir sıkıntı var ocak ayı içerisinde. Cumhurbaşkanımıza konuyu arz ettik. Bir telefon görüşmesi de yaptık kendisiyle, Trump’la ayın 27’sinde.

O günler gerçekten çok karanlık anlardı. “Bu savaş çıktı, çıkacak; saldırı oldu, olacak…” Neyse, biz gittik Arakçi’yi getirdik. Arakçi 30 Ocak’ta İstanbul’daydı. Yaptığımız görüşmelerde bir formül geliştirdik. Bunu hemen Amerikalıları aradım, söyledim. Dedim ki: “Şu şartlarda bir görüşme aslında olabilir.” Onun şimdi detayına girmek istemiyorum. Yani ikiye böldük görüşme konularını. Çünkü Amerikalılar 4 meseleyi aynı anda İranlılara dayatıp meseleyi çözmek istiyordu. İranlılar da bunu istemiyorlardı. Biz dedik ki; ikisini siz tartışın, ikisini de biz bölge ülkeleri olarak tartışalım. Böyle bir aslında görüşme mimarisi önceden oluşturduk.

Bunu Amerikalılara anlattığımızda “Tamam” dediler. “Hemen de gelebiliriz” dediler aslında.

İranlı dedi ki, “Ya ben bir gideyim bunu kendi karar mercilerimden bir geçireyim.” Sonuçta İranlı gitti, kendi karar mercilerinden geçirdi, eski formata döndü. Hatta ben ama şunu gördüm. 1-2 gün içinde çıkması muhtemel savaş, bir müddetliğine durdurulmuştu. Hatta o sırada yapılan mülakatta da bana sorulduğunda söylemiştim; şu an itibarıyla savaş yok. En son herhalde 8-9 Şubat’ta bunu söyledim. Savaş 28 Şubat’ta daha sonra çıktı. 6 Şubat’ta bir görüşme oldu Umman’da. Daha sonra en son görüşme de 26 Şubat’ta Cenevre’de yapıldı.

Şimdi burada tabii kim haklı kim haksız görüşmeler açısından çok şeye gitmiyorum ama şu yapılmalıydı: Görüşmelerin en azından, karşı tarafın tutumu kabul edilmese de Amerikalılar “Tamam ben bu görüşmelerden çekiliyorum, benim istediğim sonucu vermedi” resmi beyanında bulunmalıydı. Yani bu beyanda bulunmalıydı ki yani görüşme aslında usulüne uygun gitsin.

“Biraz daha gidilseydi nükleer meselede arzu edilen sonuca ulaşılabilirdi”

Ben iki tarafla da görüştüm en son 27 Şubat görüşmesinden sonra. Yok, üç tarafla görüştüm tabii yani; İranlı, ara bulucu ve Amerikalılar. Anladım ki konu iyiye gitmiyor.

Şöyle, şimdi İranlıların kafasındaki çözüm şekli ve hızıyla Amerikalıların ihtiyacı olan hız, başta bir şey vardı, aynı değildi tabii yani orada bir sıkıntı vardı. Ama günün sonunda biraz daha gidilseydi nükleer meselede arzu edilen sonuca ulaşılabilirdi diye düşünüyorum.

Ama ne kadar kolay olurdu onu tabii değerlendirmek şu anda mümkün değil. Çünkü İranlılar bir şeyleri verme karşılığında birtakım şeyleri istiyorlar. Onların verilebilirliği meselesi de ciddi bir zaman alacaktı. Amerikalılar da burada askeri yığınaktan dolayı da bir zaman baskısı altında. Bir taraftan da İsrail’in muazzam bir baskısı var.

Ben şuna inanıyorum; yani İranlılar aslında Başkan Trump’ın karşı karşıya bulunduğu karar baskısını iyi okuyup onun eline daha önceden bir şey verselerdi, İsrail’in baskısı bu kadar işe yaramayabilirdi. Ama olan da hayır vardır diyelim. Onlar farklı değerlendirdiler tabii durumu ve bugün işte 28 Şubat itibarıyla da savaş başladı.

“Bütün senaryoları masaya yatırıyoruz”

Biz kendimizle ilgili bütün senaryoları çok profesyonel bir şekilde, kurumlar arası koordinasyon toplantılarıyla masaya yatırıyoruz. Tabii bu toplantılar sahadaki gelişmelere göre şekilleniyor. Yoğun bir koordinasyon faaliyeti içerisindeyiz. Özellikle bir insani cephede olan birtakım konularla ilgili yapılan koordinasyon toplantıları var. Bizim Milli Savunma’nın ve MİT’in içinde bulunduğu sürekli güvenlik değerlendirmeleriyle ilgili koordinasyon toplantılarımız var. Cumhurbaşkanımızı hemen hemen saatlik bu konularda bilgilendiriyoruz. Sürekli kendisini bilgilendiriyoruz. Varsa talimatlarını alıyoruz, onayına arz ettiğimiz hususlar var, onları arz ediyoruz.

Bu bir kriz yönetimi. Yani bu kriz yönetimine de biz devlet olarak, hükümet olarak çok alışığız, kurumsallaşmış durumdayız. Bununla ilgili takip etme, raporlama, görüş geliştirme, senaryo geliştirme… Onlarda bir sıkıntımız yok

Tabii bu senaryoların hepsini burada speküle etme durumunda değiliz. Adı üstünde senaryo. Yani biz profesyonel olarak bütün olasılıkları gözetmek durumundayız. Ona göre de ilgili devlet kurumlarıyla, kamu kurumlarıyla koordinasyonu yapmamız ve onlara “hazır ol” uyarısında bulunmamız gerekiyor.

“Şimdi yeni bir risk alanı var”

Şimdi burada şöyle bir husus var. Bunun uzun süreli cereyan etmesi tabii ki şu anda etkisini görmeye başladık; ilk vurulduğu yer enerji piyasaları oldu. Bu enerji piyasaları tabii daha sonra Avrupa ülkelerinde burada enerji açığına sebep olduğu gibi enflasyon üzerinde de ciddi bir baskı artışına gidecek. Biliyorsunuz Rus petrolleri üzerinden zaten piyasalar belli bir baskı altına gelmişti ama devam eden 4 yıllık savaştan sonra o bir piyasa tarafından hazmedilen, alınan bir parametreye dönüştü. Ama burada şimdi yeni bir risk alanı var. Bu risk alanına marketlerin alışması büyük bir sıkıntı oluşturacak gibi gözüküyor.

“Savaşın cephesinin iki taraflı genişleyeceği konusunda değerlendirme var”

Diğer taraftan bölge ülkelerinin, saldırıya uğrayan ülkelerin cevap verme hakkını kullanması durumunda, savaşın cephesinin iki taraflı genişleyeceği konusunda da bir değerlendirme var. Bu da ciddi bir bizim için risk ve problem alanı açıkçası.

Çünkü o ülkelerle konuştuğum zaman şunu çok rahat görüyorsunuz. Yani sadece Amerikan üsleri hedef alınmıyor. O ülkelerin enerji altyapıları hedef alınıyor. Birtakım sivil kuruluşlar hedef alınıyor. Yani bunlar tabii ki belli bir noktadan sonra devam ederse, onların da hani sessiz kalmasını mümkün kılmayacak hususlar. Burada bu yayılma riski bizi açıkçası endişelendiriyor.

“Gazze’yi iyi yönde etkilemiyor”

Buradaki hani ortamın iyice güvenlik ortamına dönüşmesi, yani sınırlı da olsa içeriye giren insani yardımlar, durmuş olan ateşkes, provokasyonlara biraz daha az zeminin olması durumu vardı. Şimdi bu durum tersine dönebilir. O açıdan biz açıkçası endişeliyiz. Zaten var olan şartların Gazzeli’ler lehine çok iyi işletilmediği konusunda hep bir şikayetimiz vardı. Bu şikayete dayalı da girişimlerimiz vardı. Şimdi bunun daha fazla, bu mevsimde özellikle soğuk mevsimde, Ramazan ayında daha kötüye gitmesi bizim isteyeceğimiz bir şey değil. Bir taraftan da gözümüz kulağımız orada. Yani bu savaşı takip ederken, durması için çalışırken, Gazze meselesinde de ortaya çıkacak aksaklıklar için de uğraşıyoruz. Özellikle insani yardım konularında.

Ara buluculuk imkanı var mı?

Şimdi her zaman için var ama bazen zor, bazen kolay. Şimdi bir adım, ara buluculuk faaliyetinin bir adım önüne geldiğimiz zaman; öncesinde arabulucu aktörden önce ara buluculuk esnasında kullanacağınız fikir ve teklifler neler, duruma uygun? Şimdi tarafların, özellikle Amerika’nın, İsrail’in provokasyonuyla başlattığı bu saldırının belli bir aşamada tırmandığını, devam ettiğini görüyoruz. Şimdi bu devam ederken biz hangi argümanı kullanarak özellikle saldıran tarafları durdurabiliriz? İran bu noktada tabii ki ateşkese daha açık bir durumda bir taraf ama Amerika’yı özellikle ikna edecek argüman setini ortaya bulup, bu argüman setinin de İranlılar tarafından kabul edileceğini varsaymak gerekiyor. Sonra bunu oluşturduktan sonra uygun olan müzakereci aktörün bunu alıp, uygun şekillerde tarafları, onların tabiriyle “face saving” dedikleri; kimsenin aşağılanmadığı, kaybediyor gözükmediği, herkesin kazanıyor gibi çıktığı bir noktada yürütmeniz gerekiyor.

“Ara bulucu yani biz de çok rahatlıkla olabiliriz”

Şimdi burada açıkçası bizim için aktörün kim olduğu önemli değil. Ara bulucu yani biz de çok rahatlıkla olabiliriz. Yani o noktada da çeşitli şeyler geliyor. Ama öncelikle şu anda teklif edilecek hususların altını iyi doldurmamız gerekiyor. O noktada arayışlarımız var. Yani bu 20 görüşme yansıyan, bir de yansımayan ondan daha fazla görüşmelerim var. Çok çeşitli aktörlerle. Cumhurbaşkanımıza da arz ettiğimiz, yani burada nasıl bir görüş oluşturursak gerçekçi bir şekilde savaşın bu aşamasında, ki dördüncü günü bitip işte beşinci gününe gideceğiz, bir şeye ulaşırız, yani en azından ateşkese ulaşabiliriz, şimdi onun arayışı var.

“İsrail’i durduracak aktör Amerika”

Şimdi ülkelerle görüştüğümüz zaman, aktörlerle görüştüğümüz zaman, onlar da bizim fikrimizi sürekli soruyorlar ne yapmalıyız ne etmeliyiz diye. Bizim dediğimiz şu: Yani şu anda kötü bir durumda, bu savaştan dolayı bölge daha kötüye gitmesini engellemek için çabalar ortaya koymamız gerekiyor. Özellikle Amerika’ya, ki bu noktada İsrail’i de durduracak aktör Amerika, Amerika’ya belli konuların çok net anlatılması gerekiyor. Bölge ülkeleri tarafından ve Avrupa ülkeleri tarafından. Çünkü olası senaryolara göre etkilenecek çaptaki ülkeler işte bu ülkeler: Körfez ülkeleri, Türkiye ve Avrupa ülkeleri.

“Savaşın uzaması, her türlü tavizden daha kötü bir sonucu getiriyor”

Şimdi bu ülkelerin hep beraber bir görüş alışverişinde olma trafiği var. Biz de tam bunun merkezindeyiz bu bütün bu görüşmelerin. Şu anda bazı fikirler oluştu açıkçası, burada detayına girmek istemiyorum. Bazı aktörlerle dün geceden itibaren bugün de yaptığımız bazı şeylerle birtakım fikirler oluşuyor. Bunlar mümkündür ki bir reel zeminde bir yere getirilebilir. Ama benim gördüğüm şu anda başta da ifade ettiğim iki tane senaryo var: Birisinde askeri imkanların yok edilmesi İran’a ait, diğerinde rejim değişikliği. Bu hedeften hangisini tercih edeceğinize göre harekatın süresi değişecek ve çapı da değişecek. Oluşturacağı artçı riskler de değiştirecek.

Umalım ki Amerikalıları birincisinde sabit tutalım. Çünkü diğerine gitmek demek daha farklı senaryoların ve risklerin bölge açısından işin içine dahil olması demek. Orada başka şeyler var. En azından müzakereyi şu açıdan durdurmayı buradan başlatabiliriz. Belki İran’daki yeni liderlik bu noktada daha esnek bir tavır ortaya koyabilir. Ben yeni liderliğin de açıkçası savaşı durdurmak için bir fırsat olabileceğini değerlendiriyorum. Yeni liderlik şu anda geçici bir üçlü heyet tarafından yönetilmekte karar mekanizması, yeni lider seçilene kadar. Burada bir fırsat penceresi olabilir diye düşünüyorum, iyi değerlendirilirse. Tabii İranlıların hani çok aşağılanmayacağı ama başkalarının da endişelerin bir noktada karşılanacağı bir denkleme gidilmesi lazım. Yoksa savaşın kendisinin bizatihi uzaması, yani her türlü vereceğiniz tavizden çok daha kötü bir sonucu getiriyor.

“Başka ülkelerin de İran’a yönelik çok ciddi istihbari faaliyetleri var”

Şimdi İran yıllardır bir savaş psikolojisinde ve savaş ortamında. Ama kendi evinde bu türden bir saldırıya yani İran-Irak Savaşı’ndan sonra hiç uğramadı. Hep böyle kendisi bir yerlerde oldu vekil unsurlar üzerinden. Son bir yıldır da büyük bir taarruz altında. Ondan önce de son 6-7 yıldır da özellikle İranlı nükleer bilim adamlarına yönelik çok ciddi suikastlar vardı.

Şimdi bunları önlemede başarısız olunması ayrı bir konudur ama faillerin bulunması da en azından beklenir istihbari çalışmalarda. Bunların epey failleriyle ilgili çalışmaları da oldu. Ama o kadar yoğun bir faaliyet yoğunluğuyla karşı karşıya ki sadece İsrail değil, başka ülkelerin de İran’a yönelik çok ciddi istihbari faaliyetleri var, örtülü faaliyetleri var. Tabii bütün bunların aslında karşılanması, tedbir alınması onların kendi yapması gereken hususlar. Yani burada neyi atladılar, neyi atlamadılar o konuda spekülasyona girmek istemiyorum. Ama biz kendi perspektifimizden baktığımız zaman; hani burada aslında çıkaracağımız en büyük mesele, ki bunun hep bilincinde olduk hani MİT’te geçirdiğimiz uzun yıllarda da bunu bilerek hep belli yeteneklerin geliştirilmesi meselesine ağırlık verdik.

Birincisi, şimdi devam eden savaşa da bakıyorum; yani istihbari açıdan, güvenlik açısından, askeri yetenekler, operasyonlar, harekat kararları, zamanlamalar… Hep bunları düşünüp sürekli bir film şeridi gibi, bunlara baktığınız zaman şunu görüyorsunuz: Aslında siber istihbarat, sinyal istihbaratı, elektronik istihbarat, önleyici istihbarat, hava izlerinin bulunması, görüntü istihbaratı, uzaydan… Yani bir defa bu noktalarda sen ev ödevini yapıp yeteneklerini geliştirmediysen, hani İsrail’le Amerika’yla ağız dalaşına bile orada şey yapmaman lazım. Şimdi bu önemli bir şey, husus. Buralarda kusursuz bir durumda olması lazım bir gücün eğer gerçekten böyle bir mücadeleye kendisini hazırlıyorsa.

Onun dışında hava savunma sistemleri, radar sistemleri, karıştırıcı sistemler; yani bunlar konusunda da çok etkili olması lazım ki bir ülke kendi gökyüzünü koruyabilsin. Yani şimdi senin liderliğin veya diğer insanların nerede olduğunu diyelim telefonları hacklediler buldular; bu bir yetenek. Ama gelip onu havadan vurması, senin hava sahasına girmesiyle mümkün, hava sahanda uzun süre kalmasıyla mümkün. Yani bunlarda tabii dediğim gibi; biz bu dersleri çıkartıyoruz. Ben buradan hani bir hükümde bulunmak istemiyorum; yaptılar, yapmadılar, çünkü o artık onların kavgası.

“Savunma sanayimizin de buradan çok ciddi dersler çıkardığını görüyoruz”

Ama bize düşen kısmı; biz Ukrayna Savaşı’nda da geçen sene yapılan 12 gün savaşında da bu savaşta da ülke olarak ilgili birimlerimiz, güvenlik birimlerimiz, askeri birimlerimiz, istihbari birimlerimizin gerekli dersleri hani buradan çıkardığını görüyoruz. Savunma sanayimizin de buradan çok ciddi dersler çıkardığını görüyoruz. İstihbarat işi, kontra-espiyonaj işi, savunma işi, savunma sanayi; bunlar artık bölgemizde var olan tehlikelerle mücadele etmenin, istikrar ve huzuru getirmenin anahtar alanları. Buralarda kapasiteyi sonuna kadar geliştirmek gerekiyor.

“Vatandaşlarımızın durumlarını günübirlik takip ediyoruz”

Şu anda biz çağrı merkezimiz vasıtasıyla merkezden gerçekten vatandaşlarımızın durumlarını günübirlik takip ediyoruz. Bölgedeki başkonsolosluklarımız, büyükelçiliklerimiz de alarmdalar özellikle vatandaşlarımızın sorunlarını takip etme açısından. Ama Körfez’de belli amaçla gitmiş vatandaşlarımızın geri dönüşünde, özellikle kısa dönemli gidenler, uzun dönemli orada yaşayanlar değil de bir de kısa dönemli gidenler var seyahat amaçlı, tatil amaçlı veya iş amaçlı- onların geri dönüşlerinde sıkıntılarımız var. Çünkü hava sahası kapalı. Suudi Arabistan açılmış durumda. Biz bunu anbean takip ediyoruz.

Şu anda biliyorsunuz günde 3-4 defa İsrail-Amerikan uçakları Irak-Suriye hava sahasını geçerek İran’a gidiyorlar, bombalıyorlar, sonra tekrar dönüyorlar üslerine. Çok yoğun bir hava trafiği var. Buna mukabil İran’ın Körfez ülkelerinin tamamına gönderdiği balistik füzeler var ve daha yavaş giden dronlar var. Bunların gitmesi çok uzun zaman alıyor. Balistik füze en uzak mesafeye 8-9 dakikada gidiyor ama dronlar 3 saat, 4 saat, 5 saat gidenler var. Yani hava sahası tamamıyla silahlı dronlar ve uçaklarla kaplı durumda. Tabii sivil trafiğin orada işleme şansı yok. Bu operatif yoğunluğun, operasyonel yoğunluğun biraz azalması veya inşallah durması sonrasında ben trafiğin açılacağını düşünüyorum.

“Bizim sınır güvenliğimiz gerçekten çok iyi”

Biz ilgili kurumlarımızla bir araya gelerek koordinasyon toplantılarında bütün senaryoları çalışıyoruz. Bunlarla da ilgili tabii ki hazırlıklarımız var. Yani en kötü senaryo durumunda hani böyle bir göç dalgası olabilir diye görüyoruz. Bunun karşılanması önemli. Burada ilgili kurumlarımızla konuşuyoruz. Bizim sınır güvenliğimiz gerçekten çok iyi.

Özellikle Suriye’de olan olaylardan ders alınarak İran sınırı boyunca da duvarlar örüldü biliyorsunuz geçtiğimiz yıllar içerisinde. İran da bunu birkaç defa protesto etti açıkçası; “Niye buraya duvar örüyorsunuz?” diye. Öyle serzenişleri olmuştu. Ama şimdi geldiğimiz noktada görüyoruz; yani sadece terörle mücadele, kaçakçılığı önleme amaçlı değil, Allah korusun böyle bir durumda da şu anda aldığımız sınır güvenliği tedbirlerinin ne kadar gerekli olduğunu da görüyoruz.

“Türkiye’nin politikalarıyla ilgili ciddi dezenformasyon çalışmaları var”

Bu kadar önemli bir jeopolitik olay varken Türkiye’nin durduğu yer ve takip ettiği politikalarla alakalı çok ciddi dezenformasyon çalışmaları var. Bunu görüyoruz. Ülke aktörleri olarak yapanlar var, bireysel olarak, grup olarak, terör örgütleri olarak yapanlar var; bunları takip ediyoruz. Burada üretilen söylemler, algı operasyonlarında kullandıkları argümanları da takip ediyoruz. Tabii bunların aslında çok fazla halkımızın zihnini etkilemede bir rolü yok ama dünya kamuoyuna yönelik bir mesaj oluşturmada aslında kullanıldığını da biz görüyoruz bölgesel hususlarda. İletişim Başkanlığımız, bizdeki Stratejik İletişim Genel Müdürlüğümüz, bütün kurumlarımız, Milli İstihbarat Teşkilatı, biz bir araya gelerek yani çeşitli görev dağılımlarıyla bu algı operasyonlarına yönelik tedbirleri alıyoruz. Yani birincisi kim yapıyor, niye yapıyor, hangi argümanı kullanıyor, hangi yöntemle yapıyor? Bunları ortaya koyduktan sonra karşı argüman ve ilgili aktörleri expose etme de dahil olmak üzere bütün tedbirleri alıyoruz.

“Her türlü soruna karşı gerekli tedbiri almış durumdayız”

Türk milleti feraseti gerçekten yüksek, olayları ifade etmeden derinliğine anlama durumunda olan aziz milletimizin buradaki karşı karşıya kaldığı durumun da ne olduğunu çok iyi anladığını biliyorum. Şimdi buradaki durumda bizim Cumhurbaşkanımızın liderliğinde ortaya koyduğumuz politika şu ana kadar çok şükür bölgede bizi birtakım sıkıntılardan beri tutarken diğer taraftan da hani daha istikrar sağlayıcı bir aktör olmamızı sağladı. Biz bu sıkıntılı dönemde de aynı şekilde hem bölgemiz için hem komşularımız için, bölge halkları için gerçekten bir umut kaynağı, bir istikrar kaynağı olmaya devam edeceğiz; kendi ülkemizin, devletimizin menfaatlerini korurken.

Ama giderek daha da çetrefilleşen bir denklemin içerisindeyiz bölgede. Her an için her türlü kazanın veya art niyetli girişimin olması da mümkün olabilir. Dolayısıyla diplomatik, önleyici diplomasi dediğimiz tedbirleri alırken diğer taraftan her türlü sıcak bir kinetik olana da hazır olmak gerekiyor. Bunun olması da kimseyi şaşırtmamalı eğer bize bir şey olması durumunda. Ama dediğim gibi bizim birinci önceliğimiz bölgede cereyan eden bu savaşı bir an önce durdurmak.

Cumhurbaşkanımız baştan beri bu işin gerçekten üzerinde çok duruyor. 27 Ocak’ta yaptığı telefon görüşmesinde Sayın Trump’a teklif ettiği; yani “Siz, biz ve Pezeşkiyan görüşelim teklifi” eğer İran tarafında da hani kabul görseydi bir şey olacaktı, oyun değiştirici alan olacaktı. Çünkü biz biliyorduk, yani görüşmeler birçok yerde kilitlenmişti, oyun değiştirici müdahalelere ihtiyaç vardı.

Türkiye aslında Cumhurbaşkanımızın bizlerin yaptığı müdahaleler bu yönde oldu. Savaşı bir müddet ertelettirmeyi başardık ama bir noktadan sonra taraflar istediklerini alamadılar. İnşallah yani bundan sonra bizim ortaya koyacağımız çabalarla bir ateşkese ulaşabiliriz. Ama savaşın belli bir süre daha devam edeceğini öngörüyoruz. Bu da bir realite. Sayın vatandaşlarımıza şunu ifade etmek istiyorum; her türlü soruna karşı gerekli tedbiri almış durumdayız, müsterih olsunlar. Başka da bir şey demiyorum.