Atlantikçiliğin son kalesi: Meloni’nin AB’yi ABD’nin koruması altında tutma çabası

Batı kampını bir arada tutmak

Avrupa’nın kendi kendine yetmesi yönündeki çabalar Fransa’nın ötesinde de ilgi görüyor. AB dış politika şefi Kaja Kallas, Trump ile Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy arasındaki gerilimin ardından attığı tweet’le tartışmayı alevlendirdi: “Özgür dünyanın yeni bir lidere ihtiyacı olduğu netleşti. Bu meydan okumayı üstlenmek biz Avrupalılara düşüyor.”

İtalya’ya göre bu ideolojik uçurumların kapatılması NATO’nun birliğinin korunması açısından hayati önem taşıyor. AB zirvesi öncesinde bir diplomatik kaynak, “Bu durumda açık olan şey, sadece Avrupa Birliği içinde değil, daha genel olarak Batı kampı içinde birliği sürdürme ihtiyacıdır,” dedi.

Merkez sağ Avrupa Halk Partisi’nin (EPP) bir toplantısı için Brüksel’de bulunan İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani de bu görüşü destekledi: “Güçlü bir transatlantik ilişki ve NATO olmadan Ukrayna’nın ve Avrupa’nın güvenliğini garanti altına almak kesinlikle mümkün değildir.”

 

Meloni’nin Trump ile yakın ilişkileri

Transatlantik birliğe olan bağlılığının ötesinde Meloni, yakın bir müttefik olduğu için Avrupa’nın birkaç potansiyel ‘Trump fısıldayıcısı’ndan biri olmaya devam ediyor. Trump Meloni’yi “harika bir kadın” ve “büyük bir lider” olarak nitelendirmişti.

Ocak ayında, İran’da tutuklu bulunan İtalyan gazeteci Cecilia Sala’nın serbest bırakılması çabalarını koordine etmek üzere Trump’ın Florida’daki Mar-a-Lago malikanesine gitti. Bu diplomatik başarı Meloni’nin ülke içindeki konumunu güçlendirdi.

Meloni kısa süre önce yaptığı bir konuşmada, Trump’ın Avrupa’ya bağlılığıyla ilgili endişeleri gidermeye çalıştı. “Düşmanlarımız Trump’ın uzaklaşacağını umuyor ama bu olmayacak. Onu tanıyorum. Güçlü ve etkilidir. Eminim yanıldıklarını kanıtlayacağız,” dedi.

‘Hukuken tartışmalı’ bir NATO uzlaşması

Bu anlamda ve Trump’ın Ukrayna’nın NATO üyeliğine karşı çıkması ile Kiev’e güvenlik güvencesi verme ihtiyacı arasında bir orta yol bulma çabasıyla Meloni alışılmadık bir çözüm önerdi.

Ukrayna’ya NATO’nun kolektif savunma maddesi olan 5. Maddesini ittifaka fiili üyelik verilmeden genişletmeyi önerdi. Böylece, Ukrayna’yı NATO’nun koruyucu şemsiyesi altına sokarken resmi bir taahhütten de kaçınmış olacaktı.

Roma’daki Luiss Guido Carli Üniversitesi’nden siyaset tarihçisi Lorenzo Castellani bu planın “hukuki açıdan tartışmalı ve siyasi düzeyde uygulanması zor” olacağını söyledi.

Castellani, “Bu plan temelde, çatışma dondurulduktan sonra Putin’in ateşkesi bozması halinde NATO’nun devreye gireceği anlamına geliyor. Meloni bu tür bir caydırıcılık planının Rusya tarafından asla kabul edilmeyeceğinin farkında,” dedi.

Üstelik İtalyan askerlerinin Ukrayna’da konuşlandırılması siyasi açıdan da savunulamaz. Castellani, “İtalyan kamuoyu askeri harcamaların arttırılmasına ve Ukrayna’ya silah gönderilmesine Fransa, Almanya ya da İngiltere’ye kıyasla çok daha fazla karşı çıkıyor,” dedi.

İç siyasi zorluklar

Meloni’nin kendi hükümeti içinde de engelleri var. Koalisyon ortakları Forza Italia ve Lig, Ukrayna’ya askeri destek ve Avrupa savunma stratejisi konusunda bölünmüş durumda.

Dışişleri Bakanı Antonio Tajani liderliğindeki Forza Italia, Meloni’nin temkinli yaklaşımıyla tamamen uyumlu. Parti Kiev’e askeri yardım yapılmasını destekliyor ve Avrupa Komisyonu’nun AB’nin savunma kapasitesini arttırmayı amaçlayan “Yeniden Avrupa’yı Silahlandırma” (ReArm Europe) planını onaylıyor.

Buna karşın iktidar ortağı aşırı sağcı Lig Partisi, AB’nin savunma girişimlerine şüpheyle yaklaşıyor ve Trump’ın Rusya ile olası müzakerelerine güveniyor. Maliye Bakanı ve Lig’in ağır topu Francesco Giorgetti bile AB’nin savunma stratejisini “aceleci ve mantıksız” olarak eleştirdi.

Dolayısıyla Meloni, hem siyasi gücünü kullanmak hem de ülke içindeki güç tabanını korumak için ABD’ye yönelme eğilimini sürdürmek üzere dikkatli bir yol izliyor. Ancak şu anda kriz zirveleri arasında profili düşük görünse de, olaylar geliştikçe daha ön planda bir rol üstlenebilir.

Gazeteci*Gerardo Fotuna &  Vincenzo Genovese