Araştırma: Dört temel besin, çoğu insanın beslenmesinde eksik!

Harvard TH Chan Halk Sağlığı Okulu, Kaliforniya Üniversitesi, Santa Barbara (UCSB) ve Küresel İyileştirilmiş Beslenme İttifakı’ndan (Global Alliance for Improved Nutrition,GAIN) araştırmacıların bir araya gelerek yaptığı çalışmada, bunun küresel sağlık için önemli bir aydınlanma çağrısı olduğu ifade edildi.

Küresel Beslenme Veritabanı’ndan (Global Dietary Database) alınan veriler ve araştırmacılar tarafından geliştirilen istatistiksel modellerin bir kombinasyonunu kullanan ekip, 185 ülkedeki dünya nüfusunun %99,3’ünün diyetlerindeki mikro besin düzeylerini tahmin etti.

GAIN’de Gıda Bilimci olan Ty Beal, çalışmaya dair açıklamasında “Bu sonuçlar endişe verici. Çoğu insan, hatta tüm bölgelerde ve tüm gelir gruplarındaki ülkelerde daha önce düşünülenden çok daha fazlası, birden fazla temel mikro besin maddesini yeterince almıyor. Bu eksiklikler beslenmenin sağlık üzerindeki faydalarını tehlikeye atmakta ve küresel ölçekteki insan potansiyelini sınırlamaktadır” ifadelerini kullandı.

Eksikliği en fazla olan besinler

Yetersiz alım listesinin başında iyot var. Hücrelerin çalışmasını sağlayan tiroksin hormonunun üretimi için çok önemli olan iyot, kalp sağlığı, vücut ağırlığı, beyin gelişimi ve çok daha fazlası için hayati önem taşır. İyot deniz ürünlerinde ve süt ürünlerinde bulunur. Dünya genelindeki nüfusun %68’i, yeterince iyot almıyor.

Dünya genelinde besin maddelerinin haritasını çıkaran araştırmacılar, nüfusun %68’inde iyot eksikliği olduğunu tespit etti. (Passarelli et al., The Lancet Global Health, 2024)

E vitamini da, birçok insanın yeterli tüketmediği bir besin. İnsanların %67’si bu konuda yetersiz. Fındık, tohum ve yumurta gibi gıdalarda bulunan bu vitamin, vücuttaki atıkların geri dönüşümüne yardımcı olur ve ayrıca hücre mesajlaşması ve vücudun enfeksiyondan korunması için de önemlidir. Üçüncü sırada, güçlü kemikler ve dişlerin yanı sıra kalp, kaslar ve sinirlerin düzgün çalışması için ihtiyaç duyduğu kalsiyum var. Süt, peynir ve yeşil yapraklı sebzeler gibi gıdalarda bulunan bu besin, insanların %66’ının diyetinde yeterince bulunmaz.

Dördüncü sırada ise diyetlerin %65’inde eksik olan demir yer aldı. Demir karaciğer, kırmızı et ve fasulyede bulunur ve vücudumuzda oksijen taşımak için ihtiyaç duyduğumuz hemoglobini üretmek için kritik öneme sahiptir. Demir eksikliği yorgunluk ve baş ağrısının yanı sıra başka birçok sağlık sorununa da yol açabilir.

Araştırmayla ilgili bazı sınırlamalar var. Veriler, takviye ve güçlendirilmiş gıdaların (belirli besin maddelerin ilave edildiği gıda ürünleri) kullanımını hesaba katmıyor. Çalışmada bazı tahminlere de ye veriliyor. Yine de elde edilen sonuçla, farklı yaş grupları ve cinsiyetler arasındaki potansiyel diyet eksikliklerinin kapsamlı bir analizi.

Araştırmanın arkasındaki ekip, bulguların toplumların dengeli beslenme konusunda daha iyi bir tutum sergilemesine yardımcı olabileceğini ve bunun da vücudumuzun yaşamını sürdürmek için ihtiyaç duyduğu en temel besin maddelerinin eksikliğinden kaynaklanan sağlık sorunlarının azalmasına yol açacağını umuyor.

Araştırmadan elde edilen sonuçlar The Lancet Global Health dergisinde yayınlandı.