Alev Alatlı Türkiye’nin gerçek bir yerli ve milli aydını idi!

Türkiye’nin çok değerli, yüksek bilinçli aydını Alev Alatlı, 2 Şubat 2024’te, 80 yaşında bu dünyadaki sayılı nefeslerini tamamlayıp ebedi âleme göçtü. Alev Alatlı, iktisat eğitimi almış, Devlet Planlama Teşkilatında görev yapmış, üniversitelerde ders vermiş, köşe yazıları yazmış, felsefe ve ilahiyat alanında derinlikli araştırmalar yapmış, düşünce alanında aralıksız üretmiş bir Türk aydını idi. Alev Alatlı, günümüz Türk yazar ve aydınlarının en dolu, en kültürlü, en birikimli olanlarından biriydi. Bizi çok iyi tanıdığı gibi dünyayı da çok iyi tanıyordu. Cemil Meriç, Attila İlhan gibi sağın da solun da bir çırpıda kendine mal edemeyeceği, kendi dar kalıplarına sığdıramayacağı engin ufuklara sahipti. Günümüzde çok sözü edilen yerliliğin, ulusalcılığın/milliyetçiliğin en bilinçli temsilcisiydi. Hem kendi tarihimizi, hem de tarih içinde ilişki içinde olduğumuz ülkelerin tarihini, hem de günümüz dünyasını çok iyi biliyordu.

Türkiye’nin dünyadaki değerinin ve öneminin çok iyi bilincindeydi. Türkiyesiz bir dünya olamayacağını, farzımuhal Türkiye batarsa okyanusların taşacağını, dünyanın bunun altında kalacağını söylüyordu. Bu bakışla tıpa tıp örtüşen bir bakış Kurtuluş Savaşı yıllarında o dönemin ünlü şair ve yazarı Mithat Cemal Kuntay tarafından ortaya konmuştu:

Alev Alatlı’nın Osmanlıya bakışı Kemal Tahir’le bazı bakımlardan paralellik arz ediyordu. Bu bakış, halkın/tebaanın bir adaletsizliğe muhatap olmayacağı, adil/kerim devlet sisteminin halkın mağduriyet ve mazlumiyetini engelleyeceği anlayışını ifade ediyordu. Alatlı, Osmanlının adil ve özgürlükçü tavrı için Beyaz Türkler Küstü adlı kitabında şöyle cümleler kuruyor: “Hedef insan özgürlüğü idiyse Fatih’in Bosna Fermanı neydi? Global köyde yaşamaya meraklı idiysek Osmanlı İmparatorluğu neydi?”

“Or’da Kimse Var mı” adlı nehir roman dizisinin sırayla şu dört kitabı Alev Alatlı’ın en çok ses getirmiş eseridir: La Viva Muerte/Yaşasın Ölüm, Nuke Türkiye, Valla Kurda Yedirdin Beni, O. K. Musti Türkiye Tamamdır. Bunların dışında Yaseminler Tüter mi Hâlâ, Schrödingerin Kedisi gibi çok bilinen romanları yanında Beyaz Türkler Küstü, Aklın Yolu da Bir Değildir, Hayır Diyebilmeli İnsan, Aydınlanma Değil Merhamet gibi bilim, felsefe politika içerikli birçok baskı yapmış kitabı vardır. Bütünüyle ülke sorunlarıyla ilgili birçok makalesi, TV konuşması bulunmaktadır. Bu muazzam eserlere ve çalışmalara rağmen ayağına su dökemeyecek çaptaki bazı yazar ve aydınlar kadar medyatik olamamıştır. Zaten kendisi için medyatik olmak, herkesçe bilinmek, tanınmak da hiçbir zaman hedef olmamıştır. Ama kaybeden taraf, onu tanımayan ve hiç değilse bir iki kitabını okumayan taraftır.

Alev Alatlı’nın kitapları, “Dur ya, bir de Alev Alatlı kitabı okuyayım” diyerek okumaya başlanıp okumaya kolayca devam edilecek kitaplar değildir. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın kitapları için olduğu gibi Onun kitaplarını okuyup zevk almak için esaslı bir ilgi ve bilinç, sonra da epeyi bir bilgi ve kültür gereklidir. Onun eserlerini bu şekilde okuyan insanlar da artık ondan kopamazlar.

Alev Alatlı’nın her biri beyin fırtınası estiren romanları da kültür kitapları da aynen Cemil Meriç ve Attila İlhan’ın kitapları gibi bu toplumun, yani Türk insanının her türlü sorununa eğilen, çözümler öneren; kendilerini okuyan insanların bilinçlenmesini, aklını başına devşirmesini sağlayan eserlerdir.

Alev Alatlı, kendi ülkesinin çıkarları açısından uluslararası politikaları ve gelişmeleri de büyük bir liyakatle yakından takip ediyordu. Onun bu anlamdaki ilgi alanlarından biri de Filistin davası idi. Tam 75 yıldan beri İsrail’den çekmediği çile, görmediği insanlık dışı muamele ve zulüm kalmayan Filistin halkının haklarını uluslararası düzeyde savunan bir Türk aydını idi. Filistin davasının sembol ismi Yaser Arafat’ın dünyadaki en iyi dostları arasındaydı. Yaser Arafat’ın ölümünden kısa bir süre önce İsrail’in konutunda hiç kimseyle temas ettirmeyerek kendisine sıkı bir gözaltı uygulamasını bir TV kanalında ağlayarak kınaması bugün çok az kimsenin hatırladığı bir olaydır.

Alev Alatlı; beyin fırtınaları estiren romanlarıyla, düşünce kitaplarıyla, ilgi alanlarıyla, örneklik düzeyinde yerli ve milli duruşuyla kolayca anlatılacak bir insan değildir. Kendisini daha iyi tanımanın kestirme yolu birkaç kitabını mutlaka okumaktır.

Ruhu Şâd, mekânı cennet olsun.