Bahreyn, Filistin yanlısı kamuoyu ile hükümetin İsrail ve ABD ile ilişkileri arasındaki uçurumu kapatmaya çalışarak ip üzerinde yürüyor.

UHA / İnternational News Agency

Araştırma ve Analiz Direktörü Profesör İmad K. HARB’ın kaleme aldığı, “Gazze Savaşına Rağmen Normalleşme Sürüyor” başlıklı  yazısının bugünkü bölümünde de “Bahreyn: İpte Yürümek” devam ediyor

Bahreyn: İpte Yürümek

Elbette BAE’nin Gazze savaşına ilişkin tutumu, İsrail’in mevcut kampanyasını reddeden ancak olayların gidişatını değiştiremeyen birçok Arap ülkesinin tutumlarını harekete geçiren bir şizofreni yansıtıyor.

ABD Donanması’nın Beşinci Filosuna ev sahipliği yapan Körfez’deki küçük ada ülkesi Bahreyn’de de durum aynı.

Veliaht Prens Salman bin Hamad Al Khalifa, geçtiğimiz Kasım ayındaki Manama Diyalogu’ndaki açılış konuşmasını Hamas’ın İsrail’e yönelik saldırısını kınamak, bunu “barbarca” olarak nitelendirmek ve rehinelerin serbest bırakılması çağrısında bulunmak ve aynı zamanda İsrail’in savaşı yürütme biçimini eleştirmek için kullanmıştı.

Bahreyn hükümeti (BAE’nin aksine) 2 Kasım’da İsrail büyükelçisini geri çağırdı ve başlangıçta vatandaşların Filistin yanlısı sınırlı protestolar düzenlemesine izin verdi. Ancak Aralık ayı sonlarında hükümet, aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda protestocuyu tutuklayarak muhalefete baskı yaptı.

Bahreyn, Filistin yanlısı kamuoyu ile hükümetin İsrail ve ABD ile ilişkileri arasındaki uçurumu kapatmaya çalışarak ip üzerinde yürüyor.

Bahreyn, Filistin yanlısı kamuoyu ile hükümetin İsrail ve ABD ile ilişkileri arasındaki uçurumu kapatmaya çalışarak ip üzerinde yürüyor. Çoğunluğunu Şii Müslümanların oluşturduğu halkın hoşgörüsü, Sünni monarşiye iç istikrar sağlıyor ve İran’ın Krallık içindeki nüfuzunun azalmasına yardımcı olabilir.

ABD Beşinci Filosuna ev sahipliği yapmak, Bahreyn’e bölgesel meselelere nasıl tepki vereceği konusunda sigorta ve belirli bir derecede esneklik sağlıyor.

Bahreyn gibi devletlerin, halklarının İsrail karşıtı duygularını ABD ile güvenlik bağlarıyla dengelemeye çalıştığı Körfez İşbirliği Konseyi üyeliği de aynı şekilde.

Bu arada Bahreyn, Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığını Yemen’deki Husilerin saldırılarına karşı koruyan uluslararası bir koalisyon olan ABD liderliğindeki yeni  “Refah Muhafızı Operasyonu”na resmi olarak katılan tek Arap ülkesi. Bölgesel gerilimin arttığı bu dönemde, Bahreyn’in katılımı, iç kamuoyunun aksine, güvenlik ortaklarının çıkarları olduğuna inandığı yöne daha fazla yönelme isteğini gösteriyor.

Fas: Kamuoyu Baskısını Azaltıyor

2020’yi normalleştiren üç ülke arasında, nispeten açık siyasi ortamıyla Fas, vatandaşlarına İsrail’in savaşını protesto etme konusunda daha fazla serbestlik tanıdı.

Fas şehirlerindeki on binlerce protestocu savaşa karşı olduklarını ifade ederek hükümete İsrail ile normalleşye son vermesi çağrısında bulundu. Yine de hükümet Kazablanka ve Meknes’te bazı göstericileri tutukladı.

 Protestolar, liberaller ve İslamcılar da dahil olmak üzere farklı siyasi grupları, normalleşmeye karşı ve ateşkes lehine ortak bir güç gösterisinde bir araya getirdi. Ayrıca eski başbakan ve İslamcı Adalet ve Kalkınma Partisi lideri Salaheddin el-Osmani’nin Aralık 2020’de normalleşme anlaşmasını imzalamasından dolayı gecikmiş olarak dile getirdiği üzüntüde dikkat çekiciydi.

Kasım 2023’te yapılan bir röportajda Osmani, üst düzey yetkililer tarafından baskı gördüğünü belirtti (muhtemelen Kral Muhammed VI’yı kastediyordu) ve başbakan olarak belgeyi imzalamaktan başka seçeneği olmadığını söyledi.

Filistin davasının bir pan-Arap meselesi olduğunu söyleyen Faslıların oranı 2022’de %59’dan bugün %95’e yükseldi.

Doha merkezli Arap Araştırma ve Politika Çalışmaları Merkezi tarafından yürütülen yakın tarihli bir ankete göre Fas, İsrail’in tanınmasına karşı çıkan kamuoyunda önemli bir artışa tanık oldu; bu oran 2022’de yüzde 67’den Ocak ayı başlarında yüzde 78’e çıktı .

Filistin davasının tam olarak Filistin davası olmadığını, pan-Arap meselesi olduğunu söyleyen Faslıların oranı 2022’de yüzde 59’dan bugün yüzde 95’e yükseldi.

Yine de Fas hükümetinin İsrail ile normalleşmenin askıya alınması yönündeki popüler taleplere yanıt vermesi pek mümkün görünmüyor.

Böyle bir adım, yalnızca Tel Aviv’in krallığın Batı Sahra üzerindeki egemenliğini tanımasını iptal etmesiyle sonuçlanmayacak, aynı zamanda normalleşme anlaşmasının düzenlenmesinde en başta etkili olan Rabat’ın Washington’la ilişkileri üzerinde de olumsuz bir etki yaratacaktır.

Normalleşme Gazze’de Yaşayacak

Nasıl ki Mısır ve Ürdün’ün İsrail’le sırasıyla 1979 ve 1994’te imzaladığı barış anlaşmaları pek çok zorlu kriz ve çatışmadan sağ çıktıysa, 2020 İbrahim Anlaşmalarının da Gazze’deki mevcut savaşı atlatması muhtemel.

Normalleşen tüm devletler, İsrail ile ilişkilerini yürürlükten kaldırılamayacak, askıya alınamayacak veya göz ardı edilemeyecek egemen kararlar olarak savunmaya devam edecektir. Aynı zamanda, Filistin devletine desteklerini ve İsrail’in Gazze’deki savaşını yürütmesine karşı olduklarını ilan etmeye, Şerit’teki ihtiyaç sahiplerine insani yardım sağlamaya ve İsrail’in canını kurtarmak için ateşkes çağrısı yapan uluslararası forumlara katılmaya devam edecekler.

Gerçekten de bu sonuç, ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’in Ortadoğu’ya yaptığı son ziyaretin ardından yaptığı, normalleşmenin ziyaret ettiği ülkeler arasında ortak bir istek olduğu yönündeki açıklamasıyla da desteklendi ; önemli bir şart da, Filistinlilerin barışçıl bir siyasi ufka sahip olmalarıydı. onların kendi.

Bu rejimlerin ihlallerine rağmen İsrail’le ilişkileri sürdürme konusundaki tutumunu şekillendiren faktörler arasında siyasi ve ekonomik çıkarlar, güvenlik tehditlerinden duyulan korku ve ABD ile sert ilişkiler yer alıyor.

Mevcut koşullarda Filistin davası, özellikle de Filistinlilerin haklarını güvence altına alma veya Gazze savaşının sona ermesine yardımcı olma görevi, katlanması zor bir yük.

Sağlam ve değiştirilemez kalması gereken şey, Arap dünyası devletlerinin çıkarları ve gündemleri ne olursa olsun, Filistinlilerin kurtuluş ve ulus olma davasına olan bağlılığıdır.

Bu yayında ifade edilen görüşler yazara aittir. Arab Center Washington DC’nin, ve  Uluslararası Haber Ajansı (UHA)’nın görüşünü yansıtmayabilir.

***

Yazar hakkında

Imad K. Harb

Araştırma ve Analiz Direktörü, Arap Merkezi Washington DC

Imad K. Harb, Washington DC Arap Merkezi’nde Araştırma ve Analiz Direktörüdür. Bir araştırma ve danışmanlık firması olan Quest for Middle East Analysis’in Kurucusu ve Direktörüdür. Daha önce Georgetown Üniversitesi Çağdaş Arap Çalışmaları Merkezi’nde Orta Doğu Çalışmaları alanında Yardımcı Profesör olarak çalışmıştır. Ayrıca Abu Dabi’de BAE merkezli Emirates Stratejik Araştırmalar ve Araştırma Merkezi’nde Kıdemli Analist olarak görev yaptı ve Utah Üniversitesi ile San Francisco Eyalet Üniversitesi’nde siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler dersleri verdi. Ayrıca Amerika Birleşik Devletleri Barış Enstitüsü’nde Kıdemli Program Sorumlusu olarak çalıştı. Harb, sivil-asker ilişkileri, bölgesel politika ve Orta Doğu/Kuzey Afrika ve Basra Körfezi’ndeki ABD politikası dahil olmak üzere çeşitli konularda yazıyor ve yayınlıyor ve John Bruni ile birlikte Yurtiçi ve Bölgesel Zorluklar ABD’nin ortak yazarıdır. -İran İlişkileri (Emirates Stratejik Araştırmalar ve Araştırma Merkezi, 2015). Zeina Azzam ile birlikte The Arab World Beyond Conflict (ACW, 2019) kitabının ortak editörüdür. Harb, Utah Üniversitesi’nden siyaset bilimi alanında doktora derecesi aldı.