Muhtemel Biden-Şi Görüşmesi Bağlamında İkili İlişkilerin Geleceği

Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi (ANKASAM) Asya-Pasifik Araştırma Asistanı Zeki Talustan Gülten, 31 Ekim 2023 tarihinde Beyaz Saray, Başkan Joe Biden’ın Kasım ayında San Francisco’da düzenlenecek bir zirvenin yan etkinliğinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’le “yapıcı” görüşmeler yapmayı umduğunu açıkladığını söyledi.

UHA /  İnternational News Agency

(ANKASAM) Asya-Pasifik Araştırma Asistanı Zeki Talustan Gülten, UHA Haber’e yaptığı açıklamada, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin, iki ülkenin liderlerinin Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinde buluşmasının yolunu açmak amacıyla Washington’a nadir bir ziyaret gerçekleştirdiğini ve Çin tarafının ise Devlet Başkanı Şi Cinping’in bahse konu toplantıya katılacağını henüz onaylamadığını dile getirdi.

Zeki Talustan Gülten, Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karine Jean-Pierre’nin uzun zamandır beklenen görüşmelerle ilgili olarak “Kasım ayında San Francisco’da liderler arasında yapıcı bir konuşma ve buluşma yapmayı amaçlıyoruz.” dediğini ve  İsmi açıklanmayan bir üst düzey ABD yönetimi yetkilisinin ise “Kasım ayında San Francisco’da buluşmak için prensipte anlaşmaya varılmıştır. Bu planları kesinleştirmek için gerekli önemli ayrıntıları hala çalışıyoruz” sözünü hatırlattı.

“Liderler, 2022 yılının Kasım ayındaki Bali’deki bir toplantıdan bu yana yüz yüze görüşmemişlerdir” hatırlatmasında bulunan Zeki Talustan Gülten, “Dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki ilişkiler yıllardır gerilmiş durumdadır. Çünkü ABD, Asya-Pasifik bölgesi ve ötesinde etki alanlarını genişletmek için çaba sarf etmektedir. Pekin, ABD karşısında Rusya’yla işbirliğini arttırmakta” olduğunu belirtti.

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin, bu yılın ekim ayının son haftasında ABD’li yetkililerle görüştükten sonra Beyaz Sarayın, iki tarafın “bir araya gelmeye çalıştığını” söylediğini dile getiren (ANKASAM) Asya-Pasifik Araştırma Asistanı Gülten, ancak Çin Dışişleri Bakanının, görüşmelere giden yolun hala “düzgün olmadığını” belirttiğini ifade etti.

Zeki Talustan Gülten, Aspen Strateji Grubu’nun ev sahipliğindeki bir etkinlikte konuşan Wang Yi’nin, “Her iki tarafın da mümkün olan en kısa sürede ikili ilişkileri istikrara kavuşturmayı ve iyileştirmeyi ummaktadır. İki devlet başkanı, San Francisco’da gerçekleşecek bir zirveye doğru birlikte çalışmayı kabul etmiştir. Öte yandan San Francisco’ya giden yol düzgün değil ve ‘otopilota’ bırakılamaz. İki tarafın da engelleri kaldırmaları, zorlukları aşmaları, fikir birliği sağlamaları ve sonuçları biriktirmeleri gerekiyor” ifadelerini kullandığını aktardı.

İki lider arasındaki son yüz yüze temasın 2022 yılının Kasım ayında gerçekleştiğin ve ilişkilerin uzun bir süredir gerildiğinin vurgulandığını hatırlatan  Gülten, Çin-ABD ilişkileri, Asya-Pasifik bölgesindeki artan gerilim nedeniyle iniş çıkışlı bir hal aldığına vurgu yaptı.

Zeki Talustan Gülten, Çin tarafının “yolun düzgün olmadığı” konusundaki endişeleri ve Wang Yi’nin “engellerin kaldırılması ve fikir birliği sağlanması gerektiği” konusundaki ifadelerinin, bu görüşmelerin önündeki zorlukları yansıttığını açıkladı.

Bu gelişmelerin, uluslararası ilişkiler açısından önemli olduğunu belirten (ANKASAM) Asya-Pasifik Araştırma Asistanı Gülten, “Çin ve ABD, küresel siyasi ve ekonomik güç merkezleridir ve bu görüşmeler, iki ülke arasındaki gerilimi azaltma ve olumlu bir işbirliği zeminini yeniden oluşturma fırsatı sunabilir. Ayrıca bu görüşmeler, Asya-Pasifik bölgesindeki dengeyi etkileyebilir ve bölgesel meselelerin çözümüne katkıda bulunabilir. Ancak bu tür görüşmelerin zorlukları da vardır. İki ülke arasındaki farklılıklar ve çatışmaların derinliği göz önüne alındığında, bu görüşmelerin sonucu belirsizdir. Görüşmelerin başarılı olabilmesi için özellikle ABD’nin uzlaşmaya istekli olması gerekmektedir” dedi.

Zeki Talustan Gülten, sonuç olarak bu gelişmeler, uluslararası ilişkilerdeki önemli bir dönüm noktasını temsil etmektedir. İki büyük güç arasındaki ilişkilerin seyri, küresel siyasi ve ekonomik dengeyi etkileyebilir ve dünya genelinde barış ve istikrarın sürdürülmesi için kritik bir faktör olmaya devam edecektir.

Gazeteci* Ataner YÜCE

***

Yaza hakkında