Türk Dünyasında Orta Koridor ve Yeni Ekonomik Mimari

Proje kapsamında sunulan 10 röportaj derlemesinin dördüncü konusu “Türk Dünyasında Orta Koridor ve Yeni Ekonomik Mimari” olarak belirlendi. Konu çerçevesinde Zengezur Koridoru, Orta Koridor, ticaret ve lojistik, enerji iş birliği, ayrıca Türk Devletleri Teşkilatı’nın artan siyasi ve jeoekonomik ağırlığı çerçevesinde ortak ekonomik ve siyasi platformların güçlendirilmesi konuları ele alınıyor.

(DASAM) Başkanı Mehmet Gökhan Özçubukçu & Vügar Bayramov, Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi Ekonomi Politikası, Sanayi ve Girişimcilik Komitesi üyesi (sağda)

Türkiye’de faaliyet gösteren Diplomasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi (DASAM) Başkanı Mehmet Gökhan Özçubukçu ve Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi Ekonomi Politikası, Sanayi ve Girişimcilik Komitesi üyesi Vügar Bayramov konuyla ilgili görüşlerini  paylaştı.

Orta Koridor, Türk dünyasının Avrasya’daki jeoekonomik ağırlığını artırıyor

Röportajın ilk konusu, Orta Koridor’un Türk dünyasının ekonomik entegrasyonuna ve Avrasya’daki konumunun güçlenmesine etkisiyle ilgili oldu.

 DASAM Başkanı Mehmet Gökhan Özçubukçu, bu konuya ilişkin değerlendirmesinde, Orta Koridor’un artık yalnızca Asya ile Avrupa arasında alternatif bir ulaşım güzergâhı olmadığını, Avrasya jeopolitiğinin yeniden şekillendiği bir dönemde stratejik bir entegrasyon projesine dönüştüğünü belirtti.

Özçubukçu’ya göre küresel tedarik zincirlerinde yaşanan kırılmalar, Rusya-Ukrayna savaşının oluşturduğu lojistik riskler ve Kızıldeniz’deki güvenlik sorunları, devletleri daha güvenli, öngörülebilir ve çeşitlendirilmiş güzergâhlara yöneltti.

Türk dünyası açısından Orta Koridor’un ekonomik entegrasyonun fiziksel altyapısını oluşturan en önemli girişimlerden biri olduğunu vurgulayan DASAM Başkanı Özçubukçu, Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan ve diğer Türk devletlerini birbirine bağlayan bu güzergâhın ortak üretim ağlarının kurulmasına, lojistik maliyetlerin azaltılmasına ve bölgesel ticaret hacminin artırılmasına imkân sağlayabileceğini ifade etti.

Mehmet Gökhan Özçubukçu’ya göre ortak gümrük prosedürlerinin uygulanması, dijital ticaret sistemlerinin oluşturulması, sınır geçişlerinin kolaylaştırılması ve ulaştırma standartlarının uyumlaştırılması ekonomik entegrasyonu daha da derinleştirecek. Böylece Türk dünyası yalnızca enerji ihraç eden bir coğrafya olarak değil, üretim, lojistik ve transit ticaret açısından küresel değer zincirlerinin önemli bir aktörü olarak öne çıkabilir.

Vügar Bayramov

Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi Ekonomi Politikası, Sanayi ve Girişimcilik Komitesi üyesi Vügar Bayramov da yaptığı açıklamada, Orta Koridor’un Türk dünyasının ekonomik ve jeostratejik konumunun güçlendirilmesinde önemli bir rol oynadığını belirtti.

Bayramov’a göre Çin’den Avrupa’ya, Doğu’dan Batı’ya uzanan bu güzergâh, Orta Asya ve Güney Kafkasya ülkelerinden geçerek büyük miktarda yükün taşınmasına imkân sağlıyor. Bu da Türk dünyasının jeostratejik konumunun daha da güçlenmesine hizmet ediyor.

Milletvekili Vügar Bayramov, son yıllarda Türk dünyasında gözlemlenen stratejik entegrasyonun yanı sıra Azerbaycan ve Orta Asya devletleri arasındaki kardeşlik ilişkilerinin ve ulaştırma bağlantılarının geliştirilmesinin karşılıklı ekonomik çıkarları derinleştirdiğini ve Türk dünyasının etki imkânlarını artırdığını ifade etti.

Zengezur Koridoru, Orta Koridor’un imkânlarını genişletecek

Röportajın bir diğer önemli konusu ise, Zengezur Koridoru’nun Orta Koridor’un temel halkalarından biri olarak Türk devletleri arasında ulaştırma, lojistik ve ticaret ilişkilerine sağlayacağı imkânlarla ilgili oldu.

Mehmet Gökhan Özçubukçu konuyla ilgili de,  Zengezur Koridoru’nun yalnızca Azerbaycan ile Nahçıvan arasında fiziksel bağlantı sağlayacak bir ulaştırma hattı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini hatırlatarak, projenin, Güney Kafkasya’nın jeoekonomik yapısını değiştirme potansiyeline sahip stratejik bir bağlantı noktası olduğunu belirtti.

Koridorun hayata geçirilmesi, Türkiye’den Nahçıvan ve Azerbaycan üzerinden Hazar’a, oradan da Orta Asya’ya kadar uzanan kesintisiz bir lojistik ağın oluşturulmasına imkân sağlayabilir.

Özçubukçu, Orta Koridor’u yalnızca bir ulaştırma projesi olarak değerlendirmenin doğru olmadığını düşünüyor. Modern uluslararası sistemde ulaştırma koridorlarının aynı zamanda ekonomik, siyasi ve stratejik güç oluşturan mekanizmalar olduğunu belirten Özçubukçu, bu açıdan Orta Koridor’un Türk dünyasının ortak kalkınma vizyonunun temel dayanaklarından birine dönüşebileceğini ifade etti.

DASAM Başkanı Özçubukçu’ya, Zengezur Koridoru, ortak sanayi bölgelerinin, lojistik merkezlerin, serbest ticaret alanlarının ve dijital gümrük sistemlerinin oluşturulması için yeni imkânlar sağlayabilir. Bunun yanı sıra enerji taşıma hatları, fiber optik altyapı ve dijital veri koridorlarının aynı güzergâh üzerinde geliştirilmesi, ulaştırma, enerji ve dijital bağlantıyı tek bir sistem içerisinde birleştirebilir.

Vügar Bayramov ise Zengezur Koridoru’nun Türk dünyasının kara ulaştırma bağlantılarının sağlanması açısından büyük önem taşıdığını belirttierek, projenin hayata geçirilmesinin Türk dünyasını fiilen kara ulaştırma yolları üzerinden birbirine bağlayacak ve devletler arasındaki ekonomik entegrasyonun güçlenmesine ilave katkı sağlayacağını anlattı.

Enerji, ulaştırma ve dijital bağlantı yeni ekonomik modelin temelini oluşturuyor

Röportajın bir sonraki bölümünde de Türk devletleri arasında enerji iş birliğinin, ulaştırma bağlantılarının ve ticaret hacminin artırılmasının yeni ekonomik mimarinin oluşumuna nasıl katkı sağlayabileceği değerlendirildi.

Mehmet Gökhan Özçubukçu, yeni ekonomik mimarinin oluşturulması için ulaştırma, enerji ve dijital bağlantının bütüncül bir strateji çerçevesinde ele alınması gerektiğini düşündüğünü vurgulayarak, yalnızca fiziksel altyapının geliştirilmesinin yeterli değil; bu altyapının etkin şekilde işlemesini sağlayacak kurumsal ve hukuki mekanizmaların da güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Özçubukçu, ortak gümrük prosedürlerinin dijitalleştirilmesinin, elektronik transit belgelerinin uygulanması, sınır kapılarında tek durak sisteminin oluşturulması ve lojistik standartların uyumlaştırılmasının bu sürecin temel unsurları arasında yer aldığının altını çizdi.

Enerji alanında ise doğal gaz ve petrol taşımacılığının yanı sıra elektrik iletim hatları, yenilenebilir enerji, yeşil hidrojen ve kritik madenlerin ortak işlenmesine yönelik projelerin ön plana çıkacağını belirten DASAM Başkanı Özçubukçu, Orta Asya’nın enerji kaynakları ile Türkiye’nin Avrupa pazarlarına erişim imkânlarının birlikte değerlendirilmesinin Türk dünyasının küresel enerji güvenliğindeki rolünü artıracağını vurguladı.