Can ACUN, SETA Dış politika Araştırmacı
Türkiye uzun süredir bölgesel sahiplenme paradigmasını şekillendirmeye çalıştığı bir dış politika inisiyatifine sahiptir. Bölgesel sorunlarının ve çatışma dinamiklerinin ancak yerel aktörlerin birlikte hareket etmesiyle çözülebileceğine inanıyor. Bölge dışı güçlerden güvenlik ithal edilmesinin mümkün olmadığını görüyor.
Bu bağlamda konjonktürel gelişmelerin de katkısıyla nihayet Suudi Arabistan ve Pakistan’ın katılımı ile Mekke Savunma İttifakı ilan edilmiş durumdadır. İttifakın kurumsallaşması ve caydırıcı bir hale gelmesi için zamana ihtiyaç olmakla birlikte birçok bölge ülkesinin daha şimdiden ittifaka katılabilmek için arayışta olduğu görülüyor. Nihayetinde Mekke İttifakı bölgede yeni bir askeri güvenlik mimarisi ve ekonomik entegrasyon modelini ortaya koyarken özellikle İsrail’in saldırgan ve yayılmacı hareket tarzını da sınırlamaya yönelik bir perspektife sahip görünüyor. Mekke İttifakı ile birlikte iki zıt hareket tarzının bölgede çatışması çok olası görünüyor.
Türkiye ile birlikte hareket eden ülkeler bölgelerinde istikrarlı, ulusal egemenliklerin ve toprak bütünlüğünün muhafaza edildiği, devlet dışı silahlı aktörlerin ve terör örgütlerinin elimine edildiği, iç çatışmaların bittiği ve vekaletler savaşlarının yaşanmadığı bir coğrafya inşa etme arzusundalar. İsrail ise Siyonist ideoloji bağlamında bu tezin tam karşısında durmakta, kendi stratejik derinlikten yoksunluğunun da getirdiği korkuları ve tahrif edilmiş dini anlayışına dayalı yayılmacı bir hareket tarzına sahiptir. Bu bağlamda etrafında güçlü devletler arzulamıyor; ülkelerdeki etnik ve mezhebi fay hatlarını tetikleyecek, istikrarsızlıklar ve iç çatışmalar yaşanması için müdahaleci bir anlayışla hareket ediyor. Gazze soykırımından Lübnan ve Suriye’ye kadar birçok ülkede sınır bölgelerini işgal etmiş durumda. Dolayısıyla Türkiye’nin bölgesel sahiplenme paradigması ile “Büyük İsrail” hedefi birbiriyle çatışan tezler.
Elbette bu hemen yakın gelecekte bir çatışma dinamiğinin olacağı anlamına gelmiyor. Ancak Türkiye’nin askeri olarak artan caydırıcı gücü özellikle de Suriye’deki askeri varlığı İsrail’in Suriye’deki emellerine karşı büyük bir set çekmiş durumda. Türkiye, egemen bir devlet olarak Suriye’yi askeri açıdan da güçlendirmeye çalışırken yapılan güvenlik anlaşmaları bağlamında bu ülkedeki varlığını artırma yoluna gidecektir. Mekke İttifakı ile birlikte Suudi Arabistan ve Pakistan’ın da Suriye’de askeri unsur bulundurma ihtimali de söz konusu. Nihayetinde Suriye de Mekke İttifakı’nın potansiyel bir üyesi.
İttifakın kurumsallaşması bağlamında zamana ihtiyaç var, bununla birlikte birbirini tamamlayan üç ülkenin oluşturduğu ittifakın askeri caydırıcılığı gittikçe artmakta. Özetle genel karargahlar ve ortak komuta merkezlerinin oluşturulduğu, askeri tatbikatların arttığı, savunma sanayiilerinin birbirine entegre olduğu, ortak hava savunma ağı, istihbarat ve askeri yapıların oluşturulduğu bir denklemde ittifakın kapasitesi ve caydırıcılığı daha fazla artacaktır. İttifakın Suriye başta olmak üzere İsrail’in yayılmacı hareket tarzını baskılayacağı ve geriye iteceği, olası bir çatışma dinamiğinde ise İsrail’e birlikte yanıt vererek ciddi bir üstünlük kurabileceği öngörülebilir.
Böyle bir durumda İsrail’in rasyonelleşmek zorunda kalarak bölgesel işgal ve istikrarsızlık çabalarından vazgeçmesi söz konusu olabilir. Aksi halde askeri açıdan şu ana kadar hiç karşılaşmadığı bir yenilgiyle yüzleşmek durumunda olacaktır.
