Hamdan, Hizbullah’a ait Manar TV’de dün yaptığı açıklamada, “Mevcut müzakere teklifine ilişkin pozisyonumuz olumsuz” dedi.
Hamas’ın basın ofisinden yapılan açıklamada “Olumsuz pozisyon müzakerelerin durduğu anlamına gelmiyor. Bu karşılıklı bir süreç” ifadeleri kullanıldı.
Örgütün Gazze’deki yetkililerinden Süheyl Hindi de Fransız haber ajansı AFP’ye açıklamasında, asıl amaçlarının savaşı sonlandırmak olduğunu savundu. Hindi, “Hamas ve tüm Filistinli direniş grupları, Filistin halkına karşı yürütülen ve her şeyi yakıp yıkan bu delice savaşı sona erdirmek istiyor” dedi.
Ajansın aktardığına göre Hamas, İsrail ordusunun Gazze’den tamamen çekilmesini talep ediyor. İsrail ise Hamas’ın Mısır sınırındaki Refah şehrine gittiğini savunarak, buraya kara harekatı düzenlemek istiyor.
Buna ek olarak anlaşma kapsamında 40 gün ateşkes sağlanması ve rehine takası yapılması öngörülüyor.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da müzakereden ne sonuç çıkarsa çıksın Refah’a kara operasyonu düzenleneceğini söylemişti. ABD ise harekata başından beri karşı çıkıyor.
24 Kasım’da sağlanan ve bir hafta süren ateşkeste 81 İsrailli ve 240 Filistinli esir karşılıklı serbest bırakılmıştı. İsrail Savunma Kuvvetleri’nin (IDF) verilerine göre Hamas’ın elinde halen yaklaşık 130 rehine var. İsrail ordusu, bunlardan 34’ünün öldüğünü doğrulamıştı.
Diğer yandan İsrail’in önde gelen gazetelerinden Haaretz, 29 Nisan’daki haberinde, Suudi Arabistan’ın ABD arabuluculuğuyla İsrail’le ilişkileri normalleştirme kararı aldığını öne sürmüştü.
Birleşik Krallık’ın tanınmış gazetelerinden Guardian, Riyad yönetiminin Tel Aviv’in ateşkes görüşmelerini tıkaması ve bağımsız Filistin devletinin kurulmasını engellemesi durumunda, ABD’yle bir B planı üzerinde çalıştığını savundu.
Buna göre İsrail’in dışarıda bırakılacağı planda, ABD ve Suudi Arabistan’ın ikili savunma anlaşması imzalaması planlanıyor. Ayrıca ABD‘nin, Suudi Arabistan’daki sivil nükleer enerji sanayisinin inşasına destek vermesi, yapay zeka ve ileri teknoloji alanlarında karşılıklı işbirliği ve bilgi paylaşımı yapılması öngörülüyor.
Washington merkezli Ortadoğu Enstitüsü’nden Firas Maksad, B planı çalışmalarına ilişkin Guardian’a şu değerlendirmeleri yaptı:
“Suudi Arabistan-ABD ilişkilerinin, İsrail siyasetinin ya da Benjamin Netanyahu’nun kaprislerine rehin düşmemesi için görüşmelerde taleplerin karşılıklı şekilde azaltıldığı bu modele yer açılmalı. Suudi Arabistan’ı, Rusya ve Çin’i kenarda bırakacak şekilde stratejik bir ittifakla ABD’yle yan yana getirebilirseniz bu, Biden yönetim için önemli bir kazanım olur.”
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Riyad’da düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’nda pazartesi günü yaptığı konuşmada normalleşme süreciyle ilgili şunları söylemişti:
“Normalleşme yolunda ilerlenmesi için Gazze’deki krizin sonlanması ve Filistin devletinin kurulmasına yönelik bir yol haritası oluşturulması gerekiyor.”
İsrail ve Suudi Arabistan’ın ABD arabuluculuğunda yürüttüğü normalleşme görüşmeleri, Hamas’ın 7 Ekim’deki Aksa Tufanı saldırısının ardından durmuştu. Riyad yönetimi, savaşın başladığı ay müzakerelerin askıya alındığını duyurmuştu.
Süreçteki önemli konulardan biri de Filistin meselesiydi. Riyad, Filistin sorunu çözülmeden Tel Aviv yönetimini tanımayacağını defalarca duyurmuştu. İran ise İsrail ve Suudi Arabistan’ın yürüttüğü müzakereleri eleştirmişti.
İran lideri Ayetullah Ali Hamaney, dün yaptığı açıklamada müzakerelerin tekrar başlamasına yönelik çalışmalara yeniden tepki göstererek şunları söyledi:
“Bazıları, komşu ülkeleri aralarındaki ilişkiyi normalleştirmeye zorlayarak sorunları çözeceğini sanıyor. Yanılıyorlar. Filistin, Filistinlilere geri verilmelidir. Kendi rejimlerini, kendi sistemlerini kurmalılar, sonra da bu sistem Siyonistlerle nasıl başa çıkılacağını kararlaştırmalı.” (Dış Haberler Servisi)
Independent Türkçe, Guardian, Times of Israel, Haaretz, AFP
