Azerbaycan-Ermenistan sınırında çatışma: Neden yaşandı, taraflar ne dedi?

Azerbaycan ve Ermenistan sınırında 13 Eylül’ün ilk saatlerinde çatışmalar çıktı. Türkiye saatiyle 7:00 itibarıyla ateşkes ilan edildi. Ermenistan Başbakanı Paşinyan, Salı günkü konuşmasında 49 askerlerinin hayatını kaybettiğini açıklarken sonraki gün bu sayıyı 105 olarak güncelledi. Azerbaycan ise 50 askerini kaybettiğini duyurdu.

Hem Bakü hem de Erivan yönetimleri birbirlerini savaşı başlatmakla suçluyor.

Ermenistan Savunma Bakanlığı, Azerbaycan’ın Vardenis, Sotk, Artaniş, Ishkhanasar, Goris ve Kapan bölgelerinde hem askeri hem de sivil altyapıyı hedefleyen topçu, İHA ve büyük kalibreli silahlarla yoğun saldırılar başlattığını açıkladı.

Bakanlık, sınırın bazı bölgelerinde ilerlemeye çalışan Azerbaycan birlikleriyle mevzi savaşları yapıldığını da söyledi.

Azerbaycan Savunma Bakanlığı ise 13 Eylül sabahı erken saatlerde Azerbaycan birliklerinin, “bölücü Ermeni gruplarının” sınırdaki Azerbaycan ordusu mevzilerine yakın bölgelere mayınlama girişimini engellemesi nedeniyle çatışma çıktığını belirtti.

Azerbaycan Savunma Bakanlığı, Azerbaycan birliklerinin Ermeni topraklarına girdiğini yalanladı ve ordunun “Büyük ölçekli Ermeni provokasyonuna tepki olarak yerel karşı önlemler aldığını ve ateş mevzilerini etkisiz hale getirdiğini” söyledi. Bakanlık ayrıca sivil halkı, altyapıyı ve bazı tesisleri hedef aldığı iddiasını da yalanladı.

Bağımsız Rus haber ajansı Interfax, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın, Parlamento’da yaptığı konuşmada Bakü’yü suçladığını yazdı. Buna göre Paşinyan, Bakü’nün gece Ermenistan mevzilerine saldırdığını söyleyen Paşinyan, 49 Ermeni askerinin öldüğünü belirtti.

Azerbaycan’da hükümet yanlısı medya operasyonun hedefini yazdı

Paşinyan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile sınırdaki gerginlik nedeniyle telefon görüşmesi yaptı.

Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan, ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Karen Donfried ve Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov ile görüştü ve Azerbaycan’ı Ermeni topraklarına saldırmakla suçladı.

Konuyla ilgili bir açıklama yapan Blinken, ABD’nin durumdan “derin endişe duyduğunu” ve Ermenistan’daki “yerleşim yerlerine ve sivil altyapıya yönelik bildirilen saldırılar” da dahil olmak üzere çatışmalara son verilmesi çağrısında bulundu.

Blinken, “Uzun zaman önce açıklığa kavuşturduğumuz gibi, anlaşmazlığın çözümü askeri çatışma olamaz.” dedi.

Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ile görüşen Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Twitter hesabından yaptığı açıklamada “Ermenistan artık tahrikleri bırakmalı. Azerbaycan’la vardıkları uzlaşı çerçevesinde barış müzakerelerine ve iş birliğine odaklanmalı” ifadelerini kullandı.

Başbakan Paşinyan, Ermeni Güvenlik Konseyi’nin gece oturumuna başkanlık etti. Konsey, Erivan’ın müttefiki Rusya’ya, Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü’ne (CSTO) ve Birleşmiş Milletler’e (BM) Ermenistan’ın topraklarına yönelik saldırı konusunda resmen başvuru yapma kararı aldı.

Azerbaycan’da hükümet yanlısı medya, sınırdaki operasyonun amacının Ermenistan’ı barışa zorlamak ve Azerbaycan-Ermeni sınırı boyunca bir tampon bölge oluşturmak olduğunu yazdı.

Ne olmuştu?

Komşu iki ülke, Azerbaycan coğrafi sınırları içindeki Ermeni nüfuslu yerleşim bölgesi Dağlık Karabağ konusundaki anlaşmazlık nedeniyle 1990’larda ve 2020’de olmak üzere iki büyük çatışma yaşadı.

2020 sonbaharında altı hafta süren çatışmalarda 6 bin 500’den fazla can kaybı yaşandı ve savaş, Rusya’nın arabuluculuğunda sağlanan ateşkesle sona erdi.

Ateşkes anlaşması uyarınca, Ermenistan uzun bir süredir kontrolünde olan toprakları terk etti ve Moskova, bölgenin çatışmasızlığını güvence altına almak gerekçesiyle 2 bin Rus askeri barış gücü görevlendirdi.

Nisan ve Mayıs aylarında Brüksel’de Avrupa Birliği’nin arabuluculuk yaptığı görüşmelerde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, bir barış anlaşmasına yönelik istişarelerin ilerletilmesi konusunda anlaştı.

Dağlık Karabağ’daki çatışmalar 1991’den bu yana 30 bine yakın insanın ölümüne sebep oldu.