Avrupa Komisyonu Başkanı Von der Leyen’in son durağı Erivan

Gazeteci* Veysel KAVRAYAN

ANKARA 04 TEMMUZ 2026 – UHA / İnternational News Agency’n EuroNews’e dayandırdığı haberinde, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Perşembe günü Güney Kafkasya’ya yönelik stratejik turu kapsamında Yerevan’a yaptığı ziyarette, Ermenistan’a yönelik kapsamlı AB desteğini açıkladı; ülkenin temkinli Batı yanlısı yönelişinden kaynaklanan artan Rus baskısına karşı koymasına yardımcı olmak için nadir görülen bir dizi ekonomik önlem duyurdu.

Ermenistan’ın “Avrupa ile daha yakın ortaklığını” öven ve “Ermenistan halkının demokrasiyi ve Avrupa Birliği ile ortaklığı seçtiğini” vurgulayan von der Leyen, Rusya’nın ülkeye yönelik “ekonomik baskısı”na karşılık olarak, büyük yeni mali destek paketleri, Ermenistan’ın AB’ye yaptığı ihracatın büyük bölümündeki gümrük vergilerinin kaldırılması ve vize serbestisi sürecine yardımcı olma taahhüdü gibi bir dizi önlem açıkladı.

Çarşamba günü Azerbaycan’a yaptığı ziyaretin ardından von der Leyen, Ermenistan-Azerbaycan barış sürecinin “tarihi bir dönüm noktası” olduğunu ve AB’nin iki eski rakiple stratejik angajmanı için yeni bir ivme yarattığını vurgulayarak, “Ermenistan AB’ye yaklaşırken, Güney Kafkasya da birbirine yaklaşıyor” dedi.

Açık bir siyasi mesaj vererek Komisyon Başkanı, son seçimlerde Paşinyan’a oy vererek “Ermenistan halkının net bir şekilde konuştuğunu. Demokrasiyi seçtiklerini. Hukukun üstünlüğünü seçtiklerini” belirtti.

“Reformu ve barışı seçtiler. Açık, misafirperver ve kapsayıcı bir toplum seçtiler. Ve Avrupa Birliği ile ortaklık kurmayı seçtiler” diye ekledi von der Leyen. “Artık birlikte, onların beklentilerini somut sonuçlara dönüştürmeliyiz.”

Von der Leyen, “Ermenistan’ın hâlâ Rusya’dan kaynaklanan ciddi ekonomik baskıyla karşı karşıya olduğunu biliyorum (…) ama içiniz rahat olsun: ortaklarımıza baskı arttığında, AB devreye girer… Bize güvenebilirsiniz” diyerek, AB’nin Ermenistan’a siyasi desteğini de vurguladı.

Rus kısıtlamalarını aşmak için yeni ticaret önlemleri

Ermenistan, ne AB aday ülkesi ne de klasik bir ticaret anlaşmasına sahip olmasına rağmen, artık yeni bir AB aracından eşsiz şekilde yararlanacak; bu sayede ürünlerinin büyük bölümünü Rusya’ya ihracattan AB pazarlarına yönlendirebilecek ve bunlar gümrük vergilerinden muaf olacak.

Von der Leyen, Otonom Ticaret Önlemleri adı verilen bir öneri açıkladı. Bu mekanizma, son aylarda Rusya’nın Ermenistan’a uyguladığı kapsamlı ticaret kısıtlamalarıyla artan ekonomik baskı ortamında, Ermenistan ekonomisini desteklemek amacıyla, ülkenin 450 milyon tüketiciden oluşan AB tek pazarına yaptığı ihracatın yaklaşık yüzde 80’ini gümrük vergilerini kaldırarak serbestleştirecek.

“Bu önlem, daha önce Rusya’ya ihraç edilen taze meyve, sebze ve bitkilerinizin neredeyse yüzde 99’una Avrupa’ya kapıları açacak ve içecekler ile alkollü ürün ihracatınızın yüzde 90’ından fazlası için Avrupa Birliği Tek Pazarı’nın kapısını aralayacak” dedi von der Leyen.

Komisyon Başkanı, “Nitekim son bir ayda giderek daha fazla Ermeni çiçeğinin pazarımıza geldiğini gördük. Bunun ekonomik ortaklığımızda yeni bir bölümün güzel bir sembolü olduğunu düşünüyorum. Ve bu sadece başlangıç” diye ekledi.

Ayrıca von der Leyen, ticareti desteklemek için Ermenistan’a ilave 18 milyon avro gönderileceğini, bunun da AB’nin Haziran’da Ermenistan’da yapılan kritik seçimler öncesinde oluşturduğu ve Başbakan Nikol Paşinyan’a güçlü bir Batı yanlısı yetki veren toplam 52 milyon avroluk paketin son bileşeni olduğunu söyledi.

Paşinyan’la birlikte yaptığı açıklamada von der Leyen, Ermenistan’ın “Rusya’dan gelen ciddi ekonomik baskıyla hâlâ karşı karşıya olduğunu, bunun aslında ekonomik zorlamadan başka bir şey olmadığını” ifade etti.

Basın toplantısında Ermenistan’ın Rusya ile ilişkilerinin geleceği sorulduğunda Paşinyan, ihtiyatlı tutumunu yineleyerek, “Biz hiçbir zaman Ermenistan-Rusya ilişkilerinde kriz yaratmayı amaçlamadık ve amaçlamayacağız” dedi.

Ancak, “Yalnızca ülkemizin çıkarları doğrultusunda hareket ediyoruz; tüm uluslararası ortaklarımızın çıkarlarına saygı duyuyoruz ama hiçbir ortağın çıkarını Ermenistan’ın çıkarlarının üstüne koyamayız” diyerek tavrını netleştirdi.

Bölgesel bağlantı için milyarlarca avro taahhüt edildi

AB yürütmesinin başındaki isim, Çarşamba günü Bakü’de yapılan ve 27 üyeli blok tarafından verilen taahhüdü yineleyerek, Küresel Geçit paketi adı verilen yeni bir AB bağlantı girişimine 200 milyon avro yatırım yapacaklarını ve Güney Kafkasya genelinde stratejik ulaşım, enerji ve dijital projeler için 2 milyar avroya kadar kaynak seferber edeceklerini söyledi. Ermenistan, Azerbaycan ile barış sağlamış olması sayesinde bu projelerden yararlanacak.

Bağlantısallık, Orta Koridorun Asya ile Avrupa arasında stratejik bir transit rotası ve küresel tedarik zincirlerinin Orta Doğu’daki aksamaları karşısında güçlü bir Avrasya alternatifi olarak öne çıkmasıyla, AB’nin Güney Kafkasya’daki angajmanının bir diğer kilit alanı haline geldi.

Orta Koridor, diğer adıyla Trans-Hazar Uluslararası Taşıma Güzergâhı (TITR), Çin ve Güneydoğu Asya’yı Kazakistan, Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye ve Avrupa’ya bağlayan çoklu karayolu, demiryolu ve deniz rotalarından oluşan bir ulaşım ağı.

Güney Kafkasya Orta Koridorun önemli bir halkası olduğu ve AB de “insanlar arasında köprüler kurduğu” için, von der Leyen ayrıca “barışı teşvik eden bir program” için 20 milyon avro açıkladı.

Bu fonların, sınırlar boyunca yaşayan topluluklara destek vererek yerel ekonomileri güçlendirmesi ve günlük hayatı iyileştirmesi, “böylece barışın bu neslin – ve bir sonrakinin – zihinlerinde ve yüreklerinde kök salması” amaçlanıyor, dedi.

Bu açıklamayla von der Leyen, Ermenistan’ın Azerbaycan’la yaşanan Karabağ savaşlarının trajik bölümünü artık kapattığı ve iki eski rakibin birlikte barışçıl bir gelecek inşa edebileceği yönündeki Paşinyan taahhüdüne destek verdi.

Gündemde vize serbestisi ve enerji çeşitlendirmesi

Paşinyan, ziyaret sırasında Ermenistan’ın, reformların hızına bağlı olarak, 2029’a kadar AB ile vize serbestisi elde etmeyi hedeflediğini açıkladı.

Von der Leyen ise, AB’nin bu sonbaharda bir değerlendirme misyonu yürüteceğini ve Ermenistan’ın, AB ile vize serbestisi sürecinde aktif biçimde ilerleyen tek ülke olduğunu belirtti.

Ermenistan’ın, Moskova’nın Yerevan’ı bu konuda şimdiden tehdit ettiği Rus enerji ithalatına bağımlı olduğunu hatırlatan Komisyon Başkanı, AB uzmanlarının ülkenin enerji tedarikini çeşitlendirmesine yardımcı olmak üzere Güney Kafkasya’ya gideceğini söyledi; bu alanda AB’nin Ukrayna ve Moldova örneklerinde olduğu gibi “büyük deneyime” sahip olduğunu vurguladı.

Paşinyan, bölgesel ulaştırma bağlantılarını yeniden tesis etmenin yanı sıra, Ermenistan’ın enerji güvenliğini güçlendirmek için Azerbaycan ve Türkiye ile elektrik iletim hatları inşa edeceklerini belirtti.

Ermenistan-Azerbaycan barış sürecini “bölgenin onlarca yıldır attığı en önemli adım” olarak nitelendiren Komisyon Başkanı, Ermenistan’ı “Türkiye ile ilişkilerin istikrarlı şekilde normalleştirilmesi” nedeniyle övmeye devam etti.

“Bu kararlar siyasi cesaret ve liderlik gerektiriyordu. Ve biliyorum ki karşılığında elde edeceğiniz kazanımlar çok büyük olacak” dedi von der Leyen, Paşinyan’a hitaben.

“Sınırların açılması, Ermenistan’ın ekonomik geleceğini değiştirecek ve ülkeyi dünyanın en stratejik kavşaklarından birinin tam merkezine yerleştirecek. Bu vizyonu gerçeğe dönüştürmeniz için yanınızda olacağız” diye konuştu.