CHP’nin İstanbul İl Kongresi’nin mahkeme kararıyla iptal edilmesi ve Çok Partili Sistem tartışmaları…

Türkiye’de Çok Partili Seçim Sisteminin Geleceği Tartışılıyor

Uzmanlara göre CHP İstanbul ile ilgili kayyum kararı Türkiye’deki çok partili seçim sistemini tehdit ediyor. Türkiye’nin nasıl bir ara rejim içinde olduğu ve çok partili seçim sisteminin sonunun gelip gelmediği konusunda önemli tartışmalar yaşanıyor. CHP’nin 8 Ekim 2023’te düzenlenen İstanbul İl Kongresi’nin mahkeme kararıyla iptal edilmesinin ardından gözler 15 Eylül’deki ana kurultay davasına çevrilirken, Türkiye’de iktidarın çok partili seçim sistemini yargı eliyle fiilen sona erdirmeye çalışıp çalışmadığı sorgulanıyor.

Mahkeme Kararı ve Hukuki Süreç

İstanbul 45. Asliye Hukuk Mahkemesi dün aldığı ara kararla CHP’nin İstanbul İl kongresini iptal etti, Çelik ve mevcut yönetimi görevden uzaklaştırarak yerlerine kayyum atadı. Mahkemenin ara kararı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 389-394. maddeleri uyarınca ihtiyati tedbir*niteliğinde olup itiraz ve istinaf*yolları açık. Nihai karar için esas duruşma ise 21 Eylül 2025’te gerçekleşecek. Bu kararın ardından CHP Genel Başkanı Özgür Özel ve üst düzey yöneticiler İstanbul’da bulunuyor.

Siyasi Partiler Kanunu ve Yargı Yetkisi

Anayasa Hukukçusu Profesör Şule Özsoy Boyunsuz, mahkemenin dünkü kararının pek çok açıdan hukuki temeli bulunmadığını belirtiyor. Boyunsuz, Siyasi Partiler Kanunu’nun 21. maddesine göre siyasi partilerin genel merkezi, il, ilçe organlarının seçimlerinin yargı gözetimi altında gizli oy, açık tasnif esasına göre yapılması gerektiğini vurguluyor. Seçim sonuçlarını etkileyecek herhangi bir usulsüzlük tespiti durumunda seçimi iptal ya da yenileme yetkisinin bu hakime verildiğini, buna itiraz için de 2 gün süre olduğunu ifade ediyor.

Türkiye’nin Siyasi Rejim Değerlendirmesi

Siyaset Bilimci Berk Esen, Türkiye’de siyasi rejimin sandığın önemsiz hale geldiği, sandık yoluyla iktidarın değişme ihtimalinin neredeyse tamamen ortadan kalktığı ama seçimlerin düzenli yapıldığı bir otoriter rejime evrildiğini belirtiyor. Esen, iktidar bloğunun tam bir siyasi hegemonyasının olduğu, muhalefetin de ancak kağıt üstünde varlık gösterebildiği bir rejim yapısına işaret ediyor. 31 Mart yerel seçimlerinde CHP’nin birinci parti olabilmesinin hala rejimin bir ara devrede olduğunu ve tam otoriterleşmediğini gösterdiğini ifade ediyor.

Baroların ve Hukuk Çevrelerinin Tepkisi

Barolar, CHP İstanbul İl Başkanı Özgür Çelik’in görevden alınması ve yerine Gürsel Tekin’in kayyum olarak atanmasına ilişkin mahkeme kararının “yok hükmünde” olduğunu duyurdu. Hukukçular, bu kararı Türk hukuk sisteminde siyasi partilerin iç işleyişine yönelik nadir görülen bir yargı müdahalesi olarak nitelendiriyor. Demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarının siyasi partiler olduğuna ve devletin “şu partiyi bu kişi yönetsin” demeye başladığı zaman artık orada demokratik çok partili siyasi hayatın kalmayacağına dikkat çekiliyor.

CHP’nin Tepkisi ve Mücadele Kararı

CHP Genel Başkanı Özgür Özel ve İstanbul İl Başkanı Özgür Çelik “mücadeleyi sürdürme” mesajları verirken, parti yetkilileri 15 Eylül’de çıkması beklenen kararın ne yönde olacağı ile ilgili net ifadeler kullanamayarak hiçbir şeyin hukuk kuralları ile açıklanamadığına dikkat çekiyor. CHP İstanbul İl Başkanı Özgür Çelik ve partililer il binasını terk etmeyerek direniş gösterdiler. Parti, ana kurultay davasına odaklanırken diğer taraftan İstanbul İl seçimi için de hukuki yollara başvuracak.

Eylül-Ekim Dönemindeki Yargı Süreçleri

Eylül ve Ekim ayları parti için yargı maratonu içinde olacağı bir zaman dilimi olacak. 15 Eylül’de ana kurultay davasında çıkabilecek bir karar partinin ve Türkiye’deki siyasi hayatın geleceği için çok belirleyici olacak. Ana kurultayın da iptali yönünde bir karar çıkması ve parti yönetiminin eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu’na devredilmesi durumunda CHP’de iç karışıklıklar çıkması, partinin bölünmesi gibi farklı senaryolar da gündeme gelebilecek.

Türkiye’nin Siyasi Geleceğine İlişkin Değerlendirmeler

Uzmanlar, Türkiye’nin kamu kaynaklarıyla sadakat satın alınan neopartimonya bir rejim ile yönetildiğini ve iktidarın rıza üretiminde çok başarısız olduğu için toplum ve muhalefet üstündeki baskısını giderek artırdığını belirtiyor. Türkiye’nin hegemonik bir rejime doğru geçiş yolunda olduğu ifade edilirken, bundan demokrasiye geri dönüşün bazı durumlarda mümkün olabildiği ve bunun için en önemli unsurun halkın direnci olduğu vurgulanıyor.