Altı aydır devam eden savaş Gazzelilerin hayatlarını nasıl değiştirdi?

Gazze’deki bütün bu cinayetler, yıkımlar ve intikamlar…

UHA / İnternational News Agency

Salim er-Reyyis

İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki daha önce eşi ve benzeri görülmemiş savaşının başlamasının altıncı ayı dolarken insanları, taşları, ağaçları, hatta kuşları ve hayvanları etkileyen ve İsrail’in gelişmiş silahlarının ister yer yüzünde ister yeraltında olsun karşısına çıkan ne varsa silip süpüren savaş, evleri, okulları, hastaneleri ve diğer kamu hizmeti binalarını yerle bir etti, altyapıyı kullanılamaz hale getirdi. Kadın erkek, genç yaşlı, çocuk demeden Gazze’nin iki milyonu aşan nüfusunu yerinden etti. Filistin Sağlık Bakanlığı’nın resmi kayıtlarına kayıtlı 32 binden fazla Gazzeli İsrail saldırılarında öldürüldü, kayıtlı ya da kimliği belirlenemeyen yaklaşık 9 bin kişiden haber alınamıyor.

Bu yazıyı yazmaya başladığımda Hamas Hareketi’nin askeri kanadı İzzettin el-Kassam Tugayları liderliğindeki Filistin direnişinin Gazze Şeridi’nin doğu sınırına düzenlediği, çok sayıda İsrailli askerin, subayın ve yerleşimcinin öldürülmesine ve kaçırılmasına yol açarak İsrail’in siyasi ve askeri liderlerini çılgına çeviren saldırının ardından geçen günleri, haftaları ve olayların nasıl hızla geliştiğini düşündüm. İsrail’in siyasi ve askeri liderleri, bu olayın ardından Hamas Hareketi’ni ve onun Gazze’deki askeri kanadı İzzettin el-Kassam Tugayları’nı ortadan kaldırma bahanesiyle Gazzelilerin hayatlarını mahvettiler ve mahvetmeye de devam ediyorlar.

Savaşın Gazzelilerin hayatını ve benim hayatımı nasıl değiştirdiğine değinmeden önce, daha önce Gazze Şeridi’nde yaşadığımız, ancak normal olmayan hayatımızdan bahsetmeliyim. Hamas’ın 2006 yılında ikinci genel seçimleri kazanmasının ardından İsrail, Gazze halkına yaptırımlar uygulamaya başladı. Yaptırımlar, Hamas’ın seçim zaferinin ve şu an Hamas’ın Siyasi Büro Başkanı olan eski Başbakan İsmail Haniye liderliğindeki Filistin hükümetinin kurulmasının ilk yılında, Hamas’ın Gazze Şeridi’nin kontrolünü ele geçirdiği 2007 ortalarına kadar daha da yoğunlaştı. Filistin Yönetimi, kurumları ve sembol isimleri Batı Şeria’ya ve Filistin dışına çekildi.

“Gazzeliler geçtiğimiz yılları abluka ve savaşlarla yaşamaya devam etti.”

İsrail o dönemde Gazze Şeridi sakinlerine sıkı bir abluka uygulamaya başladı ve ticari geçişleri kapattı. Gıda stoklarına ve hammaddelere ulaşılamaması nedeniyle fabrikalarda üretim durdu, dükkanlar kepenk kapattı. Bu durum günlük kazançla geçinen Gazze nüfusunun ekonomik durumunun gerilemesine neden oldu. Mısır ile Gazze arasındaki Refah Sınır Kapısı da kapatıldı. Gazzelilerin seyahat etmeleri engellendi. Durum her geçen gün daha da büyüdü ve sonunda Gazzeliler Mısır sınırına saldırıp her türlü malı tedarik etmek için el-Ariş ve Şeyh Zuveyd şehirlerine kadar ilerlediler. Ancak mesele uzun sürmedi.

Hamas, Gazze Şeridi’nin güney doğu sınırında düzenlediği askeri operasyonda İsrail askeri Gilat Şalit’i kaçırmış, Şalit Gazze’de İzzettin el-Kassam Tugayları tarafından alıkoyulmuştu. Şalit’in iadesiyle ilgili 2008 yılında anlaşmaya varılamaması nedeniyle savaş patlak vermiş ve İsrail, Gazze Şeridi’ne 21 gün boyunca karadan, denizden ve havadan yoğun bombardıman düzenlemişti. İsrail’in kaçırılan askerinin bulunduğu yere ulaşıp onu kurtarmak için başlattığı savaş, yüzlerce Gazzelinin ölümüne ve yaralanmasına neden oldu.

Gazzeliler, İsrail’in ablukası, uygulamaları ve İsrail askerlerinin gerilimi artırması nedeniyle 2012, 2014, 2019, 2021, 2022, 2023 ve bu yıla kadar aynı şiddetli saldırılara uğradı. İsrail’in evleri, dükkanları, apartmanları ve altyapıyı hedef alan saldırılarının dozu her yıl arttı. Ancak burada özellikle 2018 yılından bu yana son altı yılda bazı işçilerin İsrail tarafındaki işlerine geri dönmelerine ya da Yeşil Hat içinde çalışmalarına izin verilmesi, yurt dışından ithal edilen malların miktarının artırılması, Refah Sınır Kapısı’nda geçişlerin biraz olsun kolaylaştırılması, kentsel gelişime hız kazandırılması, sokakların dış finansmanla genişletilmesinin yanı sıra Gazze Şeridi’nin batı kıyısındaki er-Reşid Caddesi/el-Bahr Caddesi başta olmak üzere çok sayıda kafe ve restoranın açılmasıyla bazı rahatlamalar açısından durumun biraz olsun değişmeye başladığını açıkça belirmekte fayda var.

Hayatlarında işlerin yoluna gireceğini, daha iyi olacağını umuyorlardı. Öyle ki bazı gurbetçiler ya da onların yurtdışındaki çocukları, çalışmak, bazı projeleri hayata geçirmek ya da Gazze’deki üniversitelerde okumak amacıyla anavatanları olan Gazze Şeridi’ne dönüp yerleşmeye karar verdiler. Tüm bunlar, İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki ablukayı kaldırmamasına ve uluslararası toplumun Gazze Şeridi’ne girişi yıllardır engellenen bazı hammaddelerin girişine izin verilmesine yönelik baskılarına yanıt vermemesine rağmen günlük hayatta küçük bir iyileşme ve olumlu bir değişim olduğunu gösteriyordu.

“Gazze’de 7 Ekim 2023 sabahı olanlar, önümüzdeki günlerde olacakların daha önce gördüklerimize benzemediğini anlamamızı sağladı.”

Üniversite eğitimimi 2007 yılında tamamladım ve 2010 yılında evlendim. Bir oğlum ve bir kızım oldu. Gazze şehrinin merkezinde yer alan babamın evinin üzerine kendi evimi inşa etmeye karar verdim. Çalışma koşullarının her zaman iyi olmadığı doğru, ama iş alanları gelişiyordu. Bu da beni bu doğrultuda istikrarlı bir şekilde ilerlemeye ve birçok arkadaşımın yaptığı gibi yurt dışına göç etmeyi düşünmemeye itti. Burada, memleketimde, kendim ve çocuklarım için bir gelecek inşa edebileceğime inanıyordum. Fakat yanılmışım ya da İsrail, Gazze Şeridi’ne açtığı son savaşla beni Gazze’de evlenmek, ev inşa etmek ve buraya yerleşmek konusunda yanlış kararlar verdiğimi düşünmemi sağlamayı amaçlıyordu. Tıpkı diğer binlerce Gazzeli gibi.  Onlar da İsrail’in yıktığı, daha doğrusu yok ettiği, evleri yapmaya ya da apartman daireleri satın almaya karar vermişlerdi.

7 Ekim

7 Ekim cumartesi sabahının da diğerleri gibi normal bir gün olması gerekiyordu. Ancak Gazze sakinleri o sabah Gazze Şeridi’nden İsrail’e atılan yüzlerce roket mermisinin sesiyle uyandılar.  Ardından gelen haberler ve İsrail’in başlattığı bombardıman, Gazze’de ilerleyen günlerde olacakların daha önce gördüklerimize benzemediğini anlamamızı sağladı. Ancak hem benim şahsi görüş hem de Gazzelilerin çoğunluğunun görüşü çerçevesinde geçmiş ve gelecek yaşamlarımızın değişmesi açısından bugün bulunduğumuz noktaya gelmeyi beklemiyorduk.

Bu yazıda, savaşın ilk gününden bu yana çok sayıda apartmanın ve konutun yıkılmasına ya da hasar almasına, yüzlerce Gazzelinin öldürülmesine ve bilinmeyene doğru yerinden edilmesine, bazılarının (bombalanan evlerinden ya da apartman dairelerinden sağ kurtulanlar) bombalara karşı onları koruyabilecek sığınaklar olmadığından akrabalarının ya da yakınlarının evlerine, bazılarının ise aileleriyle birlikte barınmak için okul ve hastane binalarına sığınmasına neden olan olayları ve İsrail’in bombardımanlarını ele almaya çalıştım.

İsrail’in Gazze şehrinin merkezini bombalamasının ardından bölgeyi terk etmeye çalışan Filistinliler, 18 Mart 2024 (AFP)

İsrail’in kara harekâtı başlatacağını tahmin ediyorduk, fakat daha önceki deneyimlerimize göre bu kadar kısa sürede başlatmasını beklemiyorduk. Sadece okullara ve hastanelere sığınabilirdik. Ancak bu savaş İsrail ordusunun karadan girme kararlılığı ve tehdidi çerçevesinde savaşın yedinci gününde Gazzelilerden güneye gitmelerini istemesi üzerine Gazzelileri Gazze şehri ve Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki evlerinden, mahallelerinden, şehirlerinden ve kamplarından güney bölgesine, özellikle de Gazze Şeridi’ni kuzey ve güney olmak üzere ikiye ayıran Gazze Vadisi’ne doğru kaçmaya zorladı. Gazzelilerin yaşadığı korku ve terörize edilmelerinin yanı sıra elektriğin ve suyun kesilmesi, sınır kapılarının kapatılması, gıda ürünleri ve tıbbi malzemeler dahil her türlü malın girişinin engellenmesi kararı sonrası yüzlerce Gazzeli savaştan bilinmeyene doğru kaçmak zorunda kaldı. (devam edecek)

*Bu makale Şarku’l Avsat tarafından Londra merkezli Al Majalla dergisinden çevrilmiştir.