BM Genel Sekreteri Guterres’ten Şam’da Suriye için uluslararası destek çağrısı

Şam’a varışının ardından X hesabından paylaşım yapan Guterres, “Dayanışma ziyareti kapsamında Şam’a yeni geldim. Mesajım açık: BM, bu kritik dönemde Suriye’nin yanındadır. Uluslararası topluma da Suriye halkını desteklemek için hiçbir çabadan kaçınmama çağrısında bulunuyorum,” ifadelerini kullandı.

Guterres, Şam’a ulaşmasının ardından geçiş dönemi Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ile bir araya geldi. BM Genel Sekreteri daha sonra Şam’ın tarihi kent merkezini ve Emevi Camii’ni ziyaret etti.

Guterres’in ziyareti, Mart 2011’de başlayan ve yarım milyondan fazla kişinin yaşamını yitirdiği iç savaşın ardından toparlanma sürecine giren Suriye açısından kritik bir döneme denk geliyor.

Ahmed eş-Şara liderliğindeki güçlerin Aralık 2024’te Şam’ı ele geçirerek Esad ailesinin yaklaşık yarım asırlık iktidarına son vermesinden bu yana ülke, yıllar süren çatışmaların ve Batı’nın uyguladığı ağır yaptırımların yol açtığı tahribatı gidermeye çalışıyor.

ABD ve Avrupa ülkeleri, Esad yönetimi döneminde uygulamaya konulan yaptırımların önemli bölümünü kaldırmış olsa da bunun sahadaki etkisinin şu ana kadar sınırlı kaldığı belirtiliyor.

Ahmed eş-Şara’nın göreve gelmesinin ardından uluslararası toplum, yeni İslamcı yönetime Suriye’nin farklı etnik ve dini topluluklarını kapsayan bir yönetim sistemi kurması ve güçlü, işlevsel devlet kurumları oluşturması çağrısında bulunuyor.

Golan Tepeleri’ndeki durum ‘kabul edilemez’

Guterres’in ziyareti kapsamında Suriyeli sivil toplum kuruluşları ile kadın hakları alanında faaliyet gösteren sivil toplum temsilcileriyle görüşmesi, ayrıca 1974’ten bu yana İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri’nde görev yapan BM Barış Gücü’nü ziyaret etmesi bekleniyor.

Esad’ın devrilmesinin ardından İsrail ordusu, İsrail ve Suriye güçlerini ayıran ve BM gözetimindeki tampon bölgeye asker konuşlandırmış; bunun yanı sıra Suriye topraklarının daha iç kesimlerine yönelik hava saldırıları ve kara operasyonları düzenlemişti.

İsrailli yetkililer, Suriye’nin güneyinde “güvenlik bölgesi” olarak tanımladıkları alanda asker bulundurmaya devam etmeyi ve daha geniş kapsamlı silahsızlandırılmış bir bölge oluşturmayı hedeflediklerini açıklamıştı.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile düzenlediği ortak basın toplantısında konuşan Guterres, “Golan Tepeleri çevresinde yaşananlar tamamen kabul edilemez,” dedi.

Şeybani ise İsrail’in ilerlediği bölgelerden “derhal ve koşulsuz şekilde çekilmesi” çağrısında bulundu.

Komşu ülkeler arasındaki gerilime rağmen İsrail ile Suriye’nin yeni yönetimi arasında doğrudan görüşmelerin yapıldığı ve tarafların istihbarat paylaşımı için bir mekanizma kurulması konusunda anlaşmaya vardığı belirtiliyor. Ancak bu adım, İsrail’in Suriye topraklarındaki askerî faaliyetlerini durdurmaya yetmedi.

Birleşmiş Milletler verilerine göre, Esed yönetiminin devrilmesinin ardından yaklaşık 1,9 milyon ülke içinde yerinden edilmiş Suriyeli ile yurt dışındaki 1,7 milyon mülteci ülkeye geri döndü. Buna karşın yaklaşık 5,5 milyon kişi hâlâ ülke içinde yerinden edilmiş durumda, yaklaşık 6 milyon Suriyeli ise yurt dışında yaşamaya devam ediyor.

Çok sayıda Suriyelinin yoksulluk içinde yaşadığı ülkede, yaklaşık 15,6 milyon kişinin insani yardıma ihtiyaç duyduğu tahmin ediliyor.