Dünya Yeniden Şekillenirken Afganistan

Gazeteci Mahmut Osmanoğlu’nun hazırladığı haberde şu ifadelere yer verildi:

“Stratejik Düşünce ve Araştırma Vakfı (SDAV) Başkanı Sinan Tavukcu: ABD, 31 Ağustos 2021’de Afganistan’dan çekildi. 20 yıllık işgal dönemi sona erdi ve Taliban yönetime geldi. Ancak hiçbir ülke tarafından resmen tanınmadı. Yine de Taliban yetkilileri çeşitli bölgesel toplantılara katılıyor, çeşitli ülkelerle iş birliği ve ortaklık anlaşmaları yapıyor, hatta elçilikler açılıyor. Taliban ile diyaloğunu derinleştiren ülkeler arasında öne çıkanlar ise Özbekistan, Pakistan, Rusya ve Çin. Taliban yönetiminin tüm etnik grupların temsilcilerini içeren kapsayıcı bir hükümet oluşturmaması, insan hakları özellikle de kadın hakları alanında verdiği sözleri yerine getirmemesi entegrasyon önündeki en büyük engel olarak görülüyor. Katar’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen BM’nin “Afganistan” konulu toplantılarının 3’üncüsü 30 Haziran-1 Temmuz 2024’de gerçekleştirildi. Taliban yaklaşık 30 ülkeden heyetle bir araya geldi.

Taliban ile Diyolog Yaklaşımları

Bölge ülkeleri başta bir kısım devletler mevcut yönetimi, Afganistan’ın yeni realitesi olarak kabul etmiş durumdadırlar. Avrupa ülkelerinin bir kısmı Taliban’a karşı koordinasyon içerisinde hareket ederek uluslararası kolektif bir tutum takınılması gerektiği ve her türlü karşı hareketinin desteklenmesi gerektiği görüşündedir. Ancak, “Afganistan” konulu toplantıdan sonra Taliban’ın devrilmesi gerektiğini savunan ittifakta çözülme olduğu görülüyor. Batı medyasındaki analizlerde, olağan şartlarda kısa ve orta vadede Afganistan’da Taliban yönetimine alternatif bir oluşum görünmediği, muhalefetin yeterince güçlü olmadığı, Taliban yönetimi ile diyalog kurularak dönüşüm sağlanmasının daha gerçekçi olacağı yönünde görüşler ortaya çıktı.

Gelinen Nokta

Gelinen noktada hem iç muhalefetin gücü hem de bölgesel ve küresel dış dinamikler Afganistan’da Taliban yönetiminin zor kullanılarak değiştirilmesinin güç olduğunu gösterdi. Kadın haklarına ve genelde insan haklarına saygılı ve duyarlı, bütün kesimlerin olabildiğince temsil edildiği, etnisiteye dayanmayan bir yönetim Afganistan’ın en temel ihtiyacıdır. Bütün Afganistan halkının bağlılık duyacağı, bir devlet yönetimine ihtiyaç duyduğu açıktır.

Dünya Değişim İçinde

Öte yandan dünya büyük bir değişim içerisindedir. Hızla çok kutuplu bir dünya ortaya çıkmakta ve Asya ülkeleri yeni dönemin en önemli aktörleri olacak görünmektedir. ABD hegemonyasına dayalı tek kutuplu dünya düzeninin inşa ettiği bütün ittifaklar dağılacak, yeni birliktelikler oluşacaktır. Asya’nın kalbi Afganistan’ın, yüzyılda bir gelen bu dönemi, enerjisini içerideki kavgalarla tüketmeden, tüm toplumu kucaklamayı başararak, en iyi şekilde değerlendirmesi gerekmektedir.

***

Yazar hakkında

Mahmut Osmanoğlu araştırmacı, yazar. 1989 yılında Pakistan’daki Uluslararası İslam Üniversitesi İslami Çalışmalar Fakültesi’nden mezun olmuştur. 1997 yılında Marmara Üniversitesi Ortadoğu Enstitüsü Siyasi Tarih ve Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde Yüksek Lisans yapmıştır.

1985 yılından bu yana birçok dergi, gazete, yayınevi ve televizyonda serbest gazeteci, mütercim, araştırmacı ve yazar olarak çalışmıştır. Çeşitli firmalarda ise Dış İlişkiler Müdürü ve Uluslararası İlişkiler Koordinatörü gibi çeşitli pozisyonlarda görev almıştır.

Günümüz itibariyle Tvnet’de “Dünya Basını” isimli programın yapımcılığı, “Dünya Basında Bu Hafta” programı konuğu olarak yer almaktadır. Ayrıca Yeni Şafak Gazetesi’nde haftalık köşe yazarlığı, Dünya Bülteni internet sitesinde haftalık dış politika yazarlığı yapmaktadır.

Çatışma ve Barış Araştırmaları Merkezi (ÇABAMER) eş-kurucusudur. Günümüze kadar Önasya, Ortadoğu ve İslam Dünyası ülkeleri ile ilgili yaklaşık 70 araştırma, makale ve yazı kaleme almıştır.

Mahmut Osmanoğlu iyi düzeyde Farsça, Urduca, İngilizce ve Arapça bilmektedir. Ayrıca orta düzeyde ise Hinduca ve Özbekçe bilmektedir.