Türkiye

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde Üst Kademe Yöneticiler -2-

ÜST KADEME KAMU YÖNETİCİLERİNİN TANIMLANMASI SORUNU
Üst kademe kamu yöneticiliğine ilişkin önemli meselelerden biri tanımlama sorunudur. Üst kademe kamu yöneticiliğinin tanımlanmasına ilişkin farklı yaklaşımlar bulunmaktadır.
Yaklaşımların farklılaşmasında ülkelerin sahip oldukları personel sistemleri ve üst kademe yöneticilik uygulamaları etkili olmaktadır.
Bununla birlikte üst kademe yöneticilerin devletin farklı kademelerinde sahip oldukları kadrolar ve yerine getirdikleri fonksiyonlar büyük ölçüde birbirine benzemektedir.
Bu bağlamda üst kademe yönetici kamu hizmetlerini yürüten kurum ve kuruluşların üst düzey mevkilerinde görev yapan, temel politikaların formüle edilmesiyle uğraşan, en üst düzeyde ana politika konularında danışmanlık yapan ve bakanlar ya da yönetim kurulları tarafından oluşturulan politikaları uygulanabilir program, karar ya da işlemler haline getiren kamu görevlileridir.
Dolayısıyla üst kademe yöneticilerin genel politika yönelimlerini belirlemeleri ve kamu kurumları ve programlarını yönetmek için gerekli liderliği göstermeleri beklenmektedir.

Üst kademe yöneticilik kamu politikası, yönetim, kamu hizmetlerinin sunulması, idari düzenlemeler ve teknik işleri yerine getiren bir dizi genel veya uzmanlık kadrosundan oluşur. Üst kademe kamu yöneticilerinin genel niteliklere sahip olması yeterli görülür. Ancak Fransa gibi ülkelerde belirli uzmanlıkları gerektiren üst düzey teknik kadrolar (grandes ecoles) da üst kademe kamu hizmeti kapsamına girer.

Ülkeler arasında farklılıklar olmakla birlikte genellikle müsteşarlık, genel müdürlük, daire başkanlığı, valilik, elçilik gibi kadrolar üst kademe yönetici kadroları olarak değerlendirilmektedir.
Merkezi idarede bakanlık hiyerarşisinin üst mevkilerinde bulunan, bakandan sonra gelen ve bakanla yakın çalışan kamu görevlilerinin yanı sıra merkezi idaredeki diğer kamu kuruluşları ve taşra teşkilatının en üst yöneticileri de üst kademe kamu yönetici olarak adlandırılır.
Yerinden yönetim kuruluşları açısından özellikle kamu iktisadi teşebbüslerinin (KİT) yöneticileri ile düzenleyici ve denetleyici kurumların kilit noktadaki tepe yöneticileri bu kapsamda değerlendirilebilir.
Üst kademe yöneticiler iyi tanımlanmış sorumluluklara, politik ve yönetsel rollere sahiptir. Bu nedenle üst kademe yöneticileri salt idari/teknik görevleri yerine getiren kişiler olarak görmek mümkün değildir. En üst düzeyde çoğunlukla seçilmiş yöneticilerle (bakan, belediye başkanı gibi) birlikte çalışmaları, kendilerinden hükümet programı, üst düzey plan ve politikalar doğrultusunda belirlenen hedefleri yerine getirmelerinin beklenmesi üst kademe kamu yöneticiliğinin siyasal roller içermesine neden olmaktadır.
Üst kademe kamu yöneticileri politika yapımı ve uygulanması arasında bir köprü görevi görür. Üst kademe yöneticiler devlet yönetimine ilişkin yasa, prosedür ve kaynaklar hakkında sahip oldukları bilgiye dayalı olarak bakanlara (ve diğer kurum yöneticilerine) politika tercihlerini oluşturmalarında yardımcı olurlar.
Kurumlarının ya da genel olarak ülkenin mali durumu, mevzuatı ve insan kaynağı gücüne göre uygulanabilir nitelikte kamu politikaları önerirler. Kamu kurumlarının işleyişine ilişkin tecrübe ve yöneticilik perspektifleri uygulama stratejilerin geliştirmelerine imkan verir.

Üst kademe yönetici sınıfı genelde kamu sektöründeki toplam kamu personelinin en fazla yüzde 3’ünü oluşturur. Toplam kamu personeli içinde üst kademe yöneticilerin oranı örneğin İngiltere’de yüzde 2,5, Avustralya’da yüzde 1,7 ve Kanada’da yüzde 0,9’dur. Ayrıca üst kademe yönetim hizmetleri farklı ülkelerde kamu hizmetlerinin yüzde 1 ile yüzde 5’i arasındaki yoğunluğu kapsamaktadır.

Kamu personel rejimi açısından derece ve kademeleri de farklılaşmaktadır. Örneğin Yeni Zelanda’da 1. derecede iken Hollanda’da 4. derecede yer almaktadır.
Üst kademe kamu yöneticilerini personel rejimi içinde yer alan diğer memur sınıflarından ayıran bazı özellikler bulunmaktadır. Bu özellikler şunlardır:
•Devlet kurumlarının en üst düzey pozisyonlarına atanan kamu görevlileridir.
•Genelde merkezi yönetimde politika yapımı süreçlerinde çalışırlar veya başlıca
kamu kurum ve kuruluşlarını yönetirler.
•Bakanlar veya üst düzey politik liderlerle yakından çalışırlar.
•Tek bir yönetim fonksiyonunda uzmanlaşmak yerine daha genel niteliklere sahiptirler. Bununla birlikte çeşitli uzmanlık kuruluşlarını yönetebilirler.
•Toplam kamu personelinin (genelde yüzde 1’i aşmayan, en fazla yüzde 5’i) oldukça küçük bir oranı üst kademe kamu hizmetine tahsis edilir.
•Genel kamu hizmetine göre daha fazla eğitim gerektirir.
•Daha yüksek ücretlerle ödüllendirilirler ve diğer kamu görevlilerine göre itibarı yüksek görevlerdir. Bununla birlikte daha az iş güvencesine sahiptirler.
•Kariyer ilerlemesi yöneticinin performansına bağlıdır.
•Diğer kamu görevlilerine göre daha farklı etik standartlardan sorumlu tutulurlar. Bazı ülkelerde ayrı bir etik koda tabi olarak çalışabilmektedirler. (devam edecek)

***

Mehmet Zahid SOBACI
Uludağ Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü’nde öğretim üyesi olan Mehmet Zahid Sobacı 2011’de Uludağ Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölümü’nden mezun oldu. Uludağ Üniversitesi Kamu Yönetimi Anabilim Dalı’nda yüksek lisansını (2005) ve doktorasını (2009) tamamladı. 2002-2010 arasında Uludağ Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölümü’nde araştırma görevlisi olarak görev yaptı. Aynı Üniversite’de 2011-2013 arasında yardımcı doçent olarak çalışan Sobacı 2013’te doçent oldu. İdari Reform ve Politika Transferi ve Kamu Yönetimi: Teori ve Uygulama adlı kitapları bulunan Sobacı Kamu Yönetiminde Paradigma Arayışları, Kamu Politikası: Teori ve Uygulama, E-Devlet: Kamu Yönetimi ve Teknoloji İlişkisinde Güncel Gelişmeler, Social Media and Local Governments: Theory and Practice ve E-Parliament and ICT-Based Legislation kitapla rının editörlüğünü yapmıştır. Çalışma alanları arasında kamu yönetiminde reform, siyaset-bürokrasi ilişkisi, kamu politikası ve yerel yönetimler bulunmaktadır. Odaklandığı konular üzerinde ulusal ve uluslararası dergi ve kitaplarda çok sayıda makalesi yayımlanmıştır.
Özer KÖSEOĞLU
2009’da Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Anabilim Dalı’nda doktora öğretimini tamamlamıştır. Sakarya Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Yönetim Bilimleri Anabilim Dalı’nda 2004’te araştırma görevlisi, 2009’da yardımcı doçent olarak çalışmış ve 2015’ten bu yana da doçent olarak görev yapmaktadır. Kamu yönetimi reformu, kamu politikaları analizi, sosyal medya, performans yönetimi ve stratejik planlama, kamu değeri yönetimi alanlarında çeşitli ulusal ve uluslararası yayınları bulunmaktadır.

 

Ataner Yüce
Ataner Yüce
Ataner Yüce, 1947 yılında Mersin'de doğdu ..Kayseri'de İlk, Orta ve Lise tahsilini tamamladıktan sonra Ankara'da üniversite tahsilinden sonra, 1971 yılında TRT Erzurum Haber Müdürlüğü'nde göreve başladı.1973 yılında Ankara TRT Haber Dairesi Başkanlığı'na atandı. Burada TV Haberleri Müdürlüğü'nde 1984 yılına kadar çalıştı..1984 yılında İstanbul TRT Haber Müdürlüğü'nde 1992 yılına kadar çalıştıktan sonra emekli oldu ve uzun süre özel sektörde çeşitli TV Kanallarında çalıştı.
http://www.uhahaberajansi.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir