Türkiye

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde Üst Kademe Yöneticiler -1-

GİRİŞ
16 Nisan referandumunun neticesinde Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişin kabul edilmesiyle birlikte Türkiye’de kamu yönetimine ilişkin tartışmalar farklı bir boyut kazanmıştır.
24 Haziran 2018’de eş zamanlı yapılacak olan TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine tam anlamıyla geçilecektir. Ancak bu süre içinde yeni sistemin gerektirdiği yasal ve idari değişiklikler hayata geçirilmektedir.
16 Nisan referandumuyla 1982 Anayasası’nın değiştirilen 104. maddesine göre “Cumhurbaşkanı üst kademe yöneticileri atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.”
Cumhurbaşkanı üst kademe yöneticilerin atanmasına ilişkin bu yetkilerini 24 Haziran’da yapılacak seçimlerin ardından kullanabilecektir. Bu Anayasa değişikliği Türkiye’de kamu personel rejimi ve siyaset-bürokrasi ilişkilerinde esaslı bir değişimi işaret etmektedir.
Aslında Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine ilişkin birçok mesele farklı yönleriyle referandum öncesinde yoğun bir şekilde tartışılmıştır. Bu tartışmalarda ön plana çıkan konulardan biri yeni sistemde cumhurbaşkanına verilen üst kademe yöneticileri atama yetkisi olmuştur. Bununla birlikte bu tartışmalarda iki temel sorun dikkat çekicidir: İlk sorun üst kademe yöneticilerin atanmasıyla ilgili Anayasa değişikliğine dair itirazların başkanlık sistem(ler)i düşünülerek değil mevcut parlamenter sistemin şartlarına göre dile getirilmesidir.
İkinci sorun ise üst kademe yöneticiliğin tanımlanması ve kapsamının belirlenmesindeki muğlaklık ve bu yöneticilerin atanma usul ve esaslarının fazla bilinmemesi nedeniyle kamuoyunun yanlış yönlendirilmesidir. Bu tartışmalarda Türkiye’de üst kademe yöneticilerin atanmasında tek bir yöntem bulunmadığı ve birçok kurum ve kişi tarafından atamaların yapılabildiği göz ardı edilmiştir.
Tartışmaların yanlış temeller üzerine kurulması varılan sonuçların da hatalı olmasına neden olmaktadır. ABD gibi başkanlık sistemiyle yönetilen ülkelerdeki üst kademe yöneticilere ilişkin detaylı düzenlemelerin aksine Türkiye’de bugüne kadar konuyla ilgili kapsamlı bir anayasal hüküm ve/veya yasal düzenleme oluşturulmamıştır.
Başka bir deyişle Türkiye’de üst kademe yöneticilerin kapsamı, atanma usulleri ve yetiştirilmelerine yönelik hukuksal çerçeve zayıftır. Bu nedenle Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilirken adım atılması gereken konulardan biri üst kademe yönetici meselesidir.
Bu bağlamda raporun amacı Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin sağlıklı bir şekilde hayata geçirilmesi için Türkiye’de üst kademe yöneticilerin tanımlanma, atanma ve yetiştirilmesi sorunlarına ilişkin politika önerileri geliştirmektir.
Bu amacın gerçekleştirilmesinde başkanlık sisteminin prototipi olarak kabul edilen ABD örneği incelenmiştir. Ayrıca politika önerileri geliştirilirken Türkiye’nin bürokrasi tecrübesi ve siyaset-bürokrasi ilişkileri de göz önünde bulundurulmuştur.
Yeni sistemde üst kademe yöneticilere odaklanan bu raporun üç temel hedefi
vardır:
1.Türkiye’de parlamenter sistem içinde üst kademe yöneticilerin durumunu ve bu konuya ilişkin yasal ve kurumsal eksiklikleri ortaya koymak
2.Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi bağlamında üst kademe yöneticilerin atanmasına ilişkin getirilen değişiklikleri açıklığa kavuşturarak konuya ilişkin yanlış anlaşılma ve belirsizlikleri en aza indirmek
3.Geliştirilen politika önerileri sayesinde üst kademe yöneticiler için oluşturulacak sisteme katkı sağlamak. Bu çerçevede rapor dört ana bölümden oluşmaktadır:
Birinci bölümde genel olarak üst kademe yöneticilerin tanımlanması sorunu, atanmalarına dair modeller ve eğitimlerine ilişkin yaklaşımlar ortaya koyulmaktadır. İkinci bölümde başkanlık sistemi örneği olan ABD’de üst kademe yöneticilere ilişkin mevcut durum farklı yönleriyle değerlendirilmektedir. Ardından Türkiye’de üst kademe yöneticilerin tanımlanması sorunu, yetiştirilme ve atanma usulleri ele alınmaktadır. Son olarak da Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde üst kademe yöneticilere ilişkin oluşturulacak sisteme yönelik öneriler sunulmaktadır.
(devam edecek)
***
Mehmet Zahid SOBACI
Uludağ Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü’nde öğretim üyesi olan Mehmet Zahid Sobacı 2011’de Uludağ Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölümü’nden mezun oldu. Uludağ Üniversitesi Kamu Yönetimi Anabilim Dalı’nda yüksek lisansını (2005) ve doktorasını (2009) tamamladı. 2002-2010 arasında Uludağ Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölümü’nde araştırma görevlisi olarak görev yaptı. Aynı Üniversite’de 2011-2013 arasında yardımcı doçent olarak çalışan Sobacı 2013’te doçent oldu. İdari Reform ve Politika Transferi ve Kamu Yönetimi: Teori ve Uygulama adlı kitapları bulunan Sobacı Kamu Yönetiminde Paradigma Arayışları, Kamu Politikası: Teori ve Uygulama, E-Devlet: Kamu Yönetimi ve Teknoloji İlişkisinde Güncel Gelişmeler, Social Media and Local Governments: Theory and Practice ve E-Parliament and ICT-Based Legislation kitapla rının editörlüğünü yapmıştır. Çalışma alanları arasında kamu yönetiminde reform, siyaset-bürokrasi ilişkisi, kamu politikası ve yerel yönetimler bulunmaktadır. Odaklandığı konular üzerinde ulusal ve uluslararası dergi ve kitaplarda çok sayıda makalesi yayımlanmıştır.
Özer KÖSEOĞLU
2009’da Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Anabilim Dalı’nda doktora öğretimini tamamlamıştır. Sakarya Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Yönetim Bilimleri Anabilim Dalı’nda 2004’te araştırma görevlisi, 2009’da yardımcı doçent olarak çalışmış ve 2015’ten bu yana da doçent olarak görev yapmaktadır. Kamu yönetimi reformu, kamu politikaları analizi, sosyal medya, performans yönetimi ve stratejik planlama, kamu değeri yönetimi alanlarında çeşitli ulusal ve uluslararası yayınları bulunmaktadır.

Ataner Yüce
Ataner Yüce
Ataner Yüce, 1947 yılında Mersin'de doğdu ..Kayseri'de İlk, Orta ve Lise tahsilini tamamladıktan sonra Ankara'da üniversite tahsilinden sonra, 1971 yılında TRT Erzurum Haber Müdürlüğü'nde göreve başladı.1973 yılında Ankara TRT Haber Dairesi Başkanlığı'na atandı. Burada TV Haberleri Müdürlüğü'nde 1984 yılına kadar çalıştı..1984 yılında İstanbul TRT Haber Müdürlüğü'nde 1992 yılına kadar çalıştıktan sonra emekli oldu ve uzun süre özel sektörde çeşitli TV Kanallarında çalıştı.
http://www.uhahaberajansi.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir