Veysel Kavrayan Yazarlar

Çocuk Gastronomisi

Değerli okurlar, bugün de sunumumuzun son bölümü olan ‘Çocuk Gastronomisi‘yle tamamlayacağım. Bu konuda emeği geçen değerli, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Turizm Fakültesi Öğretim Görevlisi Sayın Murat TOKER’e beraber hazırladığımız akademik bildiri için çok teşekkür ediyorum.

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Turizm Fakültesi tarafından 24-27 Nisan 2019 tarihlerinde büyük bir katılımla gerçekleştirilen II. Uluslararası Çocuk Dostu Turizm Kongresi, “Çocuk Dostu Turizm İşletmesi” kriterlerinin belirlenmesi ve bu kriterlere uygun donanıma sahip işletmelerin oluşturulması, her 27 Nisan gününün “Dünya Çocuk Dostu Turizm Günü” olarak kutlanması ve ayrıca kongrede; Dünya Barışına, Dünya çocuklarına Sivas’ın ve Türkiye’nin ikinci bir armağanı olarak kutlanması açısından son derece etken olmuştur.

Evet, iş görüşmeleri, siyaset, aileyi birleştirici unsuru olarak ta önemli bir yeri olan gastronomi kültürü, çocuklar içinde beslenmenin yanında eğitici, öğretici, geliştirici yapısı ile Çocuk Dostu mutfak veya Çocuk Gastronomisi olarak artık daha fazla karşılaşacağımız bir alan olacaktır.

Gastronomiye ve alt başlık olan Çocuk Gastronomisi’ne elbette bütüncül bakmak gerekir. Turizm, Sağlık, Kültür, Eğitim, Beslenme, Çevre, Tarım gibi ana alanları doğrudan ve dolaylı ilgilendirir.

Çocuklarda seyahat veya tatil, çocuklar için çoğunlukla unutulmaz bir deneyim anlamına gelebilir. Çünkü bu seyahatler bir eğlence ve hoş zaman geçirme olmanın yanı sıra, onların yetişme dönemleri için önemli bir bilgi, öğrenmeve isteklendirme kaynağıdır. Bu çocuklar için önemli bir motivasyondur. Bu nedenle de “çocuklar için turizm” konusu turizm araştırmaları için stratejik olarak önemli ve uyarıcı bir çalışma alanıdır.

Bir çocuğun 17/18 yaşlarına kadar olan yaşam yörüngesinin psikolojik ve sosyal olarak kimliğinin oluşmasında önemli bir etken olmasına karşın, çocuklar ve ergenler için turizm, turizm araştırmalarında çok fazla üzerinde durulmamış bir konudur.

Oysaki gerek çocukların bağımsız olarak seyahate çıkmaları, gerekse aileleri ile birlikte çıktıkları seyahatler onların gelecek yaşamlarına aktaracakları ve yaşamları boyunca yararlanacakları önemli deneyimler kazanmalarını sağlamaktadır.

Kuşkusuz çocukların bebeklik, erken çocukluk ve 17/18 yaşından önceki ergenlik dönemleri birbirinden farklı olarak değerlendirilmesi gereken dönemlerdir.

Çocuk turizminin tarihine bakıldığında, hedef grubun, kitlesel deniz turizmi destinasyonlarından kültür turizmi türlerine ve okul gezilerine doğru dönüştüğü görülmektedir.

Bu nedenle diğer turizm türlerinde olduğu gibi çocuk dostu turizmde de yeniliklere ihtiyaç vardır. Uzun yıllar boyunca çocuklar için turizm denildiğinde akla sadece çocukların eğlenmesine dönük temalı parklar ile klasik okul gezileri ve kamplar akla gelmekte idi.

Disneyland gibi merkezler ve okul kampları da bunun en iyi örnekleridir. Daha farklı kategorilerdeki tatil türlerinin çocuklara dönük yüzüne fazlaca önem verilmemiştir.

Konuya ilişkin az sayıda da olsa çalışmalar göstermektedir ki, tatile çıkacak olan aileler çocukların varlıklarından önemli ölçüde etkilenmektedir. Örneğin, geleneksel olarak 5 yaşından küçük çocukları olan aileler daha çok deniz kıyıları ve dağlık alanları tercih ederken, daha büyük yaşta çocuklu aileler daha dışa dönük davranış örnekleri göstererek yabancı ülkelere seyahat edebilmektedir.

Bununla birlikte, son 20 yılda değişim göstererek turizm endüstrisinin sağladığı olanaklarla daha küçük çocuklu aileler de ülke dışına seyahat etmekte ve destinasyonlar da daha fazla çocuklara dönük hizmetler yer almaktadır.

Deniz ve kıyı turizminin yanı sıra, kültürel geziler, okul, yaz ve kış kampları gibi deneyimler gittikçe yaygınlaşmaktadır.

Araştırmalar, 14-15 yaş arasındaki çocukların okul ve kültürel seyahatlerinin akranları ile iletişimleri bakımdan çok fazla yarar sağladığını göstermiştir. Benzer şekilde, yetişme çağındaki çocukların tarımsal hasatlar, yaratıcı atölye çalışmaları, arkeolojik bölge ziyaretleri ve festival gibi etkinliklere katılımlarının sosyo-kültürel gelişmelerinde önemli katkılar sağladığı belirlenmiştir.

Turizm endüstrisi günümüzde çocukların turizme katılımları ile daha fazla ilgilidir ve onlar için daha fazla olanak yaratmaya çalışmaktadır. Birçok destinasyonda ve bölgede çocuk dostu hizmetler ve bu amaca dönük oteller vardır ve bu pazar bölümünün önemi her geçen yıl daha fazla anlaşılmaktadır.

Reklamlarda veya tur operatörlerinin kataloglarında “Çocuk Dostu” olarak yer almak işletmelere önemli bir rekabet avantajı sağlayacaktır.

Kimi tur operatörlerinin tanıma ilişkin kendi geliştirdikleri ölçütler olmakla birlikte ortada evrensel olarak kabul görmüş ortak kriterler yoktur. Eldeki kriterler de niteliksel olmaktan ziyade niceliksel olarak değerlendirilmektedir.

Örneğin bir konaklama işletmesinin çocuk mönüsü çıkartıyor olması yeterli görülürken bu mönünün hazır yemeklerden veya taze ürünlerden oluşması fark etmemektedir.

Oysaki tatil, çocukların yeni alışkanlıkları edinebilmeleri için en uygun kabul ortamını hazırlamaktadır. İşletmeler değerlendirilirken çocuklara yönelik hizmet ve düzenlemelerin varlığı kadar ve belki daha da önemlisi bu hizmet ve düzenlemelerin içerikleri ve niteliklerinin de değerlendirilmesidir.

Sağlıklı kuşaklar yetişebilmesi için çocuğun birey olarak görülmesi ve beslenme temel konular olarak kabul edilmelidir. İşlevsel temel gıdalar beslenmede en önemli konudur. Aynı zamanda insan vücudunun sağlığına ve işlevine devam etmesine olanak sağlayan temel gıdalar dışında doğal ve vücutsal ihtiyaçları karşılayan gıdalar olarak tanımlanmaktadırlar.

Çocuklukta kazanılan beslenme alışkanlıkları insanların ileriki hayatları üzerinde çok önemlidir. Beslenme sorunları bu zamanlarda başlar ve ileriki yaşlarda zihinsel gelişim ve daha birçok durumu etkiler. Çocukların beslenme tarzı turizm tesislerinde genelde olumsuz yönde etkilenir.

Arz edilen yiyecek ve içecekler talep doğurur ve gereğinden fazla tüketilen ürünler, kısa süre de ki tatil sürecinde olsa bile büyük değişikliklere yol açabilmektedir. Bu seyahat zamanlarında çocukların tesislerde yedikleri gıdalar belleklerinde etkili şekilde yer eder.

Renklilik, şekerli ve fazla sunulması istisnalar hariç genelde çocukta istek uyandırır. Bu sebeplerle sağlıklı ve dengeli tüketimin ve beslenmenin hem seyahat zamanında hem de sonrasında, zararlı yemek ve içeceklerden uzak kalma alışkanlığı kazandırmanın çok faydalı olacağı düşünülmektedir. Elbette bunun nasıl yapılacağı yine interaktif bir yöntemle gerçekleştirilmeli ve tartışılmalıdır.

Genelde tatile çıkan çocuklarda ishal, ateşlenme, zehirlenme gibi sebeplerle tesise ve doktora başvurular artar. Gerek yol ve hareket halinde olma gerekse ev tüketiminden fazla yiyecek içecek tüketen çocuğun sindirim florası değişikliğe tepki verir. Bağışıklık sistemi fazlaca hareket ve temasa açık hale geldiğinden bazı geçici sağlık durumları meydana gelebilir.

Konaklama işletmelerinde Çocuk Gastronomisi; yemek çeşitliği, pişirme tarzı, servis şekli ve iletişim başlıklarında detaylı olarak incelenmelidir. Zira aileler tatil dışındaki yaşamlarında çocuklarına sofra adabı, yemek kültürü, yemekte iletişim ve beslenme kurallarını kapsayan eğitimler vermekte ve öğretilerde bulunmaktadır. Konaklama işletmelerinde de bu öğretileri devam ettirebilecekleri hatta üstüne ilave edebilecekleri kültürler aramaktadırlar. Bu sebeple konaklama işletmelerinde çocuk gastronomisi detaylı olarak incelenip, aile görüşleri de alınarak tamamlayıcı bir ürün haline getirilmelidir.

Çocukların yaşlarına göre ergonomik mobilyalar, yemek büfeleri, masa ve sandalyeleri olmalıdır. Tüm bunların birer standardı olmalıdır.İşte tüm bu bağlamlarda turizm, gastronomi, gastronomi turizmi, çocuk, çocuk dostu turizm, beslenme, moleküler gastronomi, kültür, sanat, oyun çocuk gastronomisinde önemli rol oynamaktadırlar.

SONUÇ

Gastronomi, turizm gelirlerinden daha fazla pay almak isteyen ve alanda kendisini geliştirerek bu alanda büyümeyi arzu eden milletlerin en çok ilgilendiği, araştırdığı konulardandır. Gastronomi, turizmle bir hareket ederek önemini artırmaya devam etmekte ve ülke ekonomisine de büyük, doğrudan ve dolaylı katkıda bulunmaktadır.

Ebeveynler, tüketirken ve satın alırken çocuklarının arzularına göre hareket etmek durumunda kalırlar. Çocuklarının gelişimini destekleyen, etkileyen, hep beraber zaman geçirebilecekleri oluşumlara ilgi göstermektedir. Çocuk Dostu Turizm başlığı ve Çocuk Gastronomisi alt başlığı ile de tesisler ve işletmelerin de bu ailelerin ve çocukların arzlarına çocukların ve ailelerinin isteklerine cevap verebilmesi için gerekli bilgi ve donanıma sahip olması gerekir.

Çocuk Dostu Turizm Tesisleri ve diğer tüm tesislerde, beslenme uzmanları ve gastronomlar tarafından belirlenen sağlıklı, hijyen ve standardı olan, doğal ve katkı maddesiz özel çocuk menüleri çıkarılmalı, gün içerisinde çocukların tüketeceği hazır yemekler, dondurma, pasta, içecekler özenle, katkısız, kötü kimyasal ürünlerden uzak bir şekilde hazırlanılmalı.

Çocukların sağlıklı beslenmesi ile ilgili yiyecekler birer eğitim aracı olarak kullanılarak, eğlenceli bir halde çocukların sevebileceği ve ilgisini çekebileceği şekilde sunulmalıdır.

Turizm sektöründe yaygın olarak kullanılan “Mavi Bayrak“, “Yeşil Anahtar” veya “Yeşil Yıldız” “Çevre Dostu Tesis” gibi kavramların tümünün uluslararası kabul görmüş ölçütleri vardır.  Bu zeminde yetişecek çocuklar da gelecek yılların dünya barışına olumlu katkılar sağlayabilecek yetişkinler olacaklardır.

Bu sebeple Çocuk Dostu Otel kriterleri en kısa sürede ortak bir zeminde belirlenmeli ve bu kriterleri uygulayan otellerin öne çıkması sağlanmalıdır.

Bu tesislerin mimari, dekorasyon, personel, güvenlik, sağlık, kültür, oyun, etkinlik, beslenme, fiziksel donanım, alan, malzeme ve benzeri birçok konuda sağlamaları gereken minimum koşulların belirlenmesi için interaktif alan uzmanlarının ortak hareket etmesi şarttır.

Çocuk Dostu düşüncesini sadece bunlarla değil turizmin her alanına da yaymak ve geliştirilmesine katkıda sunmak gerekir. Bunun gerçekleşmesi için bir devlet politikasının geliştirilmesi bakanlıkların koordineli bir şekilde çalışması gerekmektedir.

Ulusal kuruluşlarla birlikte  Dünya Sağlık Örgütü, Çocuk Hakları Örgütleri ve ilgili Sivil Toplum Kuruluşları da dünya çapında “Çocuk Dostu Turizm” kavramı üzerinde çalışmalı, öneriler ve fikirler sunmalı, kavramın istismarı ve haksız ticarileştirilmesi engellenmelidir.

Bununla beraber ‘özel gereksinimli çocuklara’ dönük önlemler alınmalıdır. Standartların acilen belirlenmesi ve gerekirse TSE tarafından ana başlık ve alt başlık standartlara uygun hem turizm alanında hem çocuk dostu otel ve tesislerde dönüşüm yaşanmalıdır.

Bu çalışma alanında yeterli araştırma olmadığından dolayı literatür tarama yapılarak kavramsal bir çalışma şeklinde gerçekleştirilmiştir. İleri ki yıllarda işletmelerin, yerel ve merkezi otoritelerin yapacağı değişimler ve ürün geliştirmedeki sonuçlara göre bu konu derinleştirilebilir.

Veysel KAVRAYAN / Eğitimci – Gazeteci – Yazar

Veysel KAVRAYAN
Veysel KAVRAYAN
Veysel Kavrayan, (Eğitimci-Yazar-Gazeteci), Kocaeli’nde doğdu. İktisat Bölümü ve Kamu Yönetimi Bölümü'nde lisans eğitimini başarıyla tamamladı. Pedagojik Formasyon Eğitimi alarak kısa bir süre eğitim alanında çalıştı. Halen Medya ve İletişim alanında üniversitede eğitim almaktadır ve KOÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı'nda Tezli Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir. Uluslararası prestij bir kozmetik firmasında Ankara Bölge Koordinatörü olarak çalıştı. Dünya Güzellik Yarışmaları Türkiye Başkanı Süha Özgermi'yle beraber önceleri baş asistanlık, sonrasında ortaklık yaptı. Türk Dünyası konusunda araştırmaları bulunuyor. Birçok haber ve araştırmaları hakkında ulusal ve uluslararası ödülleri mevcuttur. Çeşitli Sivil Toplum Kuruluşları'nda kurucu ve yönetici olarak görev almaktadır. Halk bilimi, gastronomi, sanat, tarih, ezoterizm, turizm, sağlık, sanat tarihi, ekoloji, geleneksel ve tamamlayıcı tıp, futurizm, teknoloji ve mimari ilgi alanlarıdır. Gastronomi Uzmanı olarak gastronomi ve turizm konularında konuşmacı; yemek yarışmalarında jüri üyeliği yapmaktadır. Çocuk Gastronomisi alanında akademik çalışmaları olmuştur. Çeşitli dergi ve gazetelerde de yazmaktadır. İngilizce ve az derecede Rusça biliyor.
http://(UHA)%20Uluslararası%20Haber%20Ajansı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir