Sağlık & Yaşam

“Oyun ve oyuncak seçimi’

UHA Haber / Oyun, çocukların en önemli uğraşı ve hayatı tanıma, anlama şeklidir. İnsan yaşamının ilk 5-6 yılı uzmanlar tarafından “sihirli yıllar” olarak adlandırılmaktadır. Çünkü bu yıllar; zihinsel, bedensel, duygusal ve toplumsal gelişimin en hızlı olduğu yıllardır.

Mustafa Kemal ATATÜRKOyun, çocukların en önemli uğraşı ve hayatı tanıma, anlama şeklidir. İnsan yaşamının ilk 5-6 yılı uzmanlar tarafından “sihirli yıllar” olarak adlandırılmaktadır. Çünkü bu yıllar; zihinsel, bedensel, duygusal ve toplumsal gelişimin en hızlı olduğu yıllardır.

Bu dönemde, “oyun” da çocuğun gelişimi üzerinde oldukça önemli bir yere sahiptir. Aynı şekilde oyun sırasında kullanılan “oyuncak” da bu gelişimde oldukça önemlidir.

Oyun oynamak çocuğun yaratıcılığını, kendi kararını verebilmesini, hayal gücünün gelişmesini ve beceriler kazanmasını sağlar.

Oyun oynamak eskiden olduğu gibi çocuğun boş zamanını geçirmesi için yaptığı bir etkinlik olarak değerlendirilmemektedir. Çünkü çocuk, oyun sırasında keşfederek öğrenir, beceri kazanır, oyun sırasında yetişkin birinin baskısında olmayarak özgürlüğünü yaşar ve öğrenme gelişir.

Çocuk günlük dünyasını oyun ortamına taşır. Oyun oynarken bebeğine zorla yemek yedirerek burada ona zorla yemek yediren annesini taklit edebilir. Yine istemediği kardeşini oyunda uzak bir seyahate yollayabilir. Burada çocuk oyun oynarken aslında iç dünyasındaki duyguları dışa vurma olanağı bulur ve siz de anne baba olarak oyun yoluyla çocuğunuzu gözlemleyebilirsiniz.

Çocuğun başlangıçta tek başına oynadığını görürüz. Kendi kendine oynar, konuşur, zamanla başkalarının oyunlarını izlemeye başlar. Daha sonra paralel oyun dönemine giren çocuk bu evrede kendi oyuncaklarıyla oynarken arkadaşı da kendi oyuncaklarıyla oynar ve aralarında iletişim görülmez. Zamanla yanına bir arkadaş aramaya başlar ve arkadaşıyla olmaktan da mutlu olur. Bunu da birlikte oynanan iş birliği oyunları izler ve çocuk sosyalleşir.

HANGİ YAŞLARDA NASIL OYUNCAK ALINMALI?

8-12 ay arası; 7. aydan itibaren oturmaya başlayan çocuklar uzandıkları şeyleri yakalamak, yakaladıklarını ağza götürmek gibi davranışlarda bulunurlar. Bu dönemde ses çıkaran toplar oyuncak olarak tercih edilebilir. Dökmekten, doldurmaktan hoşlandıkları için bu tarz oyunlar da kullanılabilir.

12-18  ay arası; Çocuklar yaptığı hareketlere tepki veren oyuncakları severler. İtilen, çekilen, aynı zamanda ses çıkaran oyuncaklar tercih edilebilir. Örn; Otomobil, gitar, delikli şekillerin olduğu çekiçli setler…vb.

18- 24 ay arası; Keşfetmeye başladıkları dönemdir. Bunun için farklı boyutlarda blok, kutu ve şekillerden bir şeyler yapmayı tercih ederler. İlgilerini çeken oyuncaklar arasında mutfak eşyaları, saçı ve elbisesi olan bebekler, arabalar sayılabilir.

2-3 yaş; Bu dönemde sosyalleşmeye başlayan çocuğa bebek, mini oda takımları, kuklalar, tamir aletleri, hayvan setleri…vb. oyuncaklar alınabilir.

3-4 yaş; Bu dönemde çocuğunmotor gelişimi artmaktadır. Hareket etmek ve zıplamaktan zevk alır. Bunun için üç tekerlekli bisikletler, sallanan atlar, yük arabaları, büyük küpler ve bloklar oyuncak olarak tercih edilebilir.

4-6 yaş; Çocuklar bu dönemde açık havada oynanan oyunlar ve masa başı etkinliklerinden zevk alır. Boyama, yapıştırma, kağıttan şekiller yapma, parça birleştirme gibi oyunlar tercih edilebilir. Bu etkinliklere sulu boya, pastel boya, karton gibi malzemelerle de eşlik edebilirsiniz.

Ayrıca;

Su; her yaştaki çocuğa haz verir. Oyun süresi kısa olsa bile su oyunlarından çok zevk alırlar. Dokunma duyusunu geliştirir, utangaç çocuğu uyarır, saldırgan çocuğu sakinleştirir, dikkat süresi kısa olan çocuğu uzun süre oyalayabilir.

Kil, kum, hamur, çamur; yaratıcılığı ve hayal gücünü geliştirir. Kuma, çamura şekil verirken kova, kürek, kalıp kullanmayı öğrenir ve el kasları da gelişir. Bir şeyler yarattığını görmek çocukları rahatlatır ve mutlu eder.

Parmak boyası; yaratıcılığı harekete geçirir ve duyguları ifade etmeyi sağlar.

İnşaat malzemeleri; tahta parçaları, küpler, bloklar, karton parçaları… gibi oyuncaklar yaratıcılık ve hayal gücünü geliştirir.

OYUNCAK SEÇİMİNDE DİKKAT EDİLECEKLER

– Seçilen oyuncak ;çocuğun yaşına, ilgisine, becerisine ve gelişimsel özelliklerine uygun olmalıdır.

– Çocuğun yaratıcılığını sınırlamamalıdır.

– Satın alınırken cinsiyet ayrımı yapılmamalıdır. Erkek çocukların kız oyuncakları seçmesi aileler tarafından sorun olarak algılanabiliyor. Oysa erkek ve kız çocuklarının

tercih ettiği oyuncaklarla oynamasına izin vermemek problem yaratabilir.

-Güvenli, dayanıklı olmalı

– Beceriyi arttıracak, çok yönlü oyuncaklar olmalı.

– Paylaşma duygusunu geliştirici olmalı.

– Çocuğun merak ve ilgisini çekebilmeli

– Çocuğun sağlığını bozucu olmamalıdır.

Çocuklar yalnız oynamaktan pek hoşlanmayabilirler ve yanlarında annelerinin babalarının olmasını isteyebilirler. Burada önemli olan; oyun oynarken hem çocuğun hem de anne babanın keyif almasıdır ve çocuğun gözünde oyunu öğretici hale getirmemektir.

 OYUN KONUSUNDA YAPABİLECEKLERİNİZ;

–  Yapılandırılmış oyun ortamları kurmayın. Kimi zaman salon, mutfak, banyo oyun alanı olabilir. Örn; fasulyeyi, bezelyeyi birlikte ayıklayabilirsiniz ya da bulaşık makinesini boşaltabilirsiniz.

–  Her zaman çocuğunuz sizi oyuna çağırmasın, siz de onu oyuna davet edin. Bu, çocuğunuzun hoşuna gidecektir.

–  Oyun sırasında performans değerlendirmesi yapmayın. “ Bunu yanlış yaptın. Ben sana böyle mi öğrettim.” yerine “ Bunu böyle yapsak nasıl olur? Bir de böyle deneyelim mi? “ gibi cümleler seçebilirsiniz.

–  Oyun sırasında aşırı hırslı davranmayın. Çünkü çocuğunuz sizi rol model alacaktır.

–  Her oyunda illaki oyuncak ya da materyal kullanmak zorunda değilsiniz. Bazen sadece siz bile çoğunuz için yeterlisinizdir. Yerde yuvarlanma, beden hareketleri, ayna önünde aynı hareketi yapmaya çalışma çocukların hoşuna gider.

–  Ya da bazen çocuğunuzun kurdeleyi, bağcığı boncuk ve düğmeden geçirmesini isteyebilirsiniz. Bu el kontrolü ve bilek gelişimi için önemlidir. Fermuar, cırt cırt, düğme gibi nesneleri açma kapama yaparak ince motor ve kas gelişimini destekleyebilirsiniz. Yine tencere, şişe, kavanoz kapağı açıp kapama merak ve araştırma duygusunu geliştirebilir.

–  Oyun sırasında siz de keyif almaya çalışın. Önce siz keyif alacaksınız ki çocuğunuz da keyif alsın.

–  Anaokulundan verilen ödev kağıtları ya da kavram kitapları ile yapılan çalışmaları çocuğunuz oyun olarak algılamaz.

–  Çocuğunuzu daha iyi tanımak için onu oyun sırasında gözlemleyebilirsiniz.

–  Çocuğunuz başka çocuklarla oynarken yenilebilir, dışlanabilir. Bırakın çocuğunuz sorunlarını kendisi çözsün.

–  Çocukların oyun ihtiyacı hep vardır. Size uymayan zamanlarda oyun talep ederse bunu görmezden gelmeyin. “ Şu anda işim var, bu işimi bitireyim seninle oynayacağım” şeklinde erteleme yapabilirsiniz. Ancak sözünüzü tutmalısınız.

–  En önemlisi her gün 10-15 dk bile olsa çocuğunuza zaman ayırıp onunla oyun oynayarak kaliteli zaman geçirin.

Son olarak çocuk için oyun;
Özgürce ve kendiliğinden yapılan etkinliktir. Çocuğun yorgunluk ve gerginlikten uzaklaşmasını sağlar. Fazla enerjinin tüketilmesine yardımcı olur ve çocuğu gerçek hayata hazırlar.

Pelin Çift İle Gündem Ötesi

‘Pelin Çift ile Gündem Ötesi’ her Çarşamba ‘Diriliş’ Dizisinden sonra TRT 1 Ekranlarında..

Ataner Yüce
Ataner Yüce
Ataner Yüce, 1947 yılında Mersin'de doğdu ..Kayseri'de İlk, Orta ve Lise tahsilini tamamladıktan sonra Ankara'da üniversite tahsilinden sonra, 1971 yılında TRT Erzurum Haber Müdürlüğü'nde göreve başladı.1973 yılında Ankara TRT Haber Dairesi Başkanlığı'na atandı. Burada TV Haberleri Müdürlüğü'nde 1984 yılına kadar çalıştı..1984 yılında İstanbul TRT Haber Müdürlüğü'nde 1992 yılına kadar çalıştıktan sonra emekli oldu ve uzun süre özel sektörde çeşitli TV Kanallarında çalıştı.
http://www.uhahaberajansi.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir